Bắc Giang: Thức dậy các làng chèo

Bắc Giang không chỉ nổi tiếng bởi các làng quan họ.Từ các làng quê ven sông Cầu, sông Thương những ngày lễ, hội tiếng trống chèo đã vang rộn rã, làm phong phú đời sống tinh thần của người dân quê.

Đội chèo làng Đồng Quan, xã Đồng Sơn,Yên Dũng, Bắc Giang.Đội chèo làng Đồng Quan, xã Đồng Sơn,Yên Dũng, Bắc Giang.

Đặc biệt, ở đất chèo Yên Dũng (Bắc Giang), hát chèo không chỉ dành cho người già. Hàng chục CLB hát chèo thu hút rất đông thành viên tham gia, ngoài ra chèo còn mới được đưa vào dạy ngoại khóa thí điểm cho học sinh một số trường THCS.

Yên Dũng là vùng quê có truyền thống văn hóa của đất cổ Phượng Nhãn tỉnh Bắc Giang. Ngoài những di tích văn hóa vật thể như chùa chiền, Yên Dũng còn là cái nôi của những làng chèo cổ nổi tiếng từ hàng trăm năm nay. Từ cái nôi hát chèo của đất Yên Dũng đã sản sinh ra nhiều lớp nghệ nhân hát chèo nổi tiếng khắp vùng.

Về Yên Dũng, tình cờ tôi được gặp hầu chuyện cụ Nguyễn Ngọc Ðán, tay trống cự phách của Câu lạc bộ Chèo trung tâm huyện. Tuy đã ở vào tuổi "xưa nay hiếm" nhưng khi nói chuyện về diễn chèo giọng cụ vẫn sang sảng. Cụ bảo: Cái ngày xưa cụ không được tường tỏ, chỉ đến khi cụ biết thì truyền thống hát chèo của đất Yên Dũng đã có hơn một trăm năm. Từ khi cụ còn nhỏ đã được xem chèo do các nghệ nhân nổi tiếng mà ngày xưa gọi là các ông trùm biểu diễn như cụ Mạc, cụ Căn, cụ Dĩ. Cái chất chèo nó ngấm vào máu người dân Yên Dũng, bỏ không được. Từ đất Yên Dũng này hiện có không ít nghệ sĩ nổi danh trong các đoàn nghệ thuật chèo của cả nước như NSƯT Vân Quyền (NH Chèo Việt Nam), nghệ sĩ Ðăng Từ (Ðoàn chèo Tổng cục Hậu cần), Khánh Dư (Ðoàn chèo tỉnh Bắc Giang)...

Từ khi thực hiện cuộc vận động Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư do Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động, các làng đều xây dựng quy ước, các thiết chế văn hóa ở thôn, làng được đầu tư. Sinh hoạt của cộng đồng dân cư được cải tiến, phong phú, hấp dẫn hơn. Mọi lứa tuổi đều có sân chơi sau những giờ lao động vất vả. Nhu cầu ca hát trong các dịp lễ hội của làng, xã đòi hỏi phải được đáp ứng.

Từ yêu cầu của cuộc sống, Huyện ủy Yên Dũng đề ra mục tiêu khôi phục, phát triển làng chèo. Huyện coi đây là một trong những tiêu chí để xét công nhận "Làng văn hóa" hằng năm. Qua khảo sát, Phòng văn hóa - thể thao huyện tập trung tuyên truyền vận động khôi phục lại phong trào ở bốn làng chèo truyền thống gồm: Tân Mỹ, Ðồng Quan (xã Ðồng Sơn), Tân Ninh (xã Tư Mại) và Ðồng Nhân (xã Ðồng Phúc). Bước đầu mặt trận và các đoàn thể vận động hội viên, đoàn viên có năng khiếu tham gia Câu lạc bộ hát Chèo của làng; đồng thời vận động các cụ nghệ nhân truyền dạy các làn điệu chèo cho lớp trẻ.

Ðể có kịch bản, huyện nhờ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch giúp đỡ. Các làng chèo có vốn diễn phục vụ lễ hội trong xã, một số làng có chương trình hay đã được huyện và các xã bạn mời diễn phục vụ. Từ bốn làng chèo truyền thống xây dựng được bốn câu lạc bộ phong trào từng bước được nhân ra các xã. Năm 2007, huyện Yên Dũng đã tổ chức Liên hoan Tiếng hát chèo lần thứ nhất. Tham gia hội diễn có 21 câu lạc bộ của 21 làng, với hàng trăm diễn viên và nhạc công không chuyên.

Thắng lợi của Liên hoan Tiếng hát chèo toàn huyện lần thứ nhất của huyện thành công đã tạo động lực khích lệ hàng loạt câu lạc bộ hát chèo của các làng ra đời. 128 làng được công nhận "làng văn hóa" cấp huyện đều có đội văn nghệ mà chủ yếu là câu lạc bộ hát chèo. Trong hội diễn chèo toàn tỉnh Bắc Giang năm 2007, Yên Dũng cử ba câu lạc bộ ở ba làng chèo Ðồng Quan, Tân Mỹ và thị trấn Neo tham dự thì có hai đội đạt giải A chiếm 50% số giải A toàn tỉnh, một đội đạt giải B.

Trao đổi về kinh phí để các câu lạc bộ chèo hoạt động, Trưởng phòng văn hóa cho biết: Kinh phí của câu lạc bộ do xã và các tổ chức quần chúng và nhân dân trong làng quyên góp ủng hộ. Huyện chỉ hỗ trợ một phần khi đi thi và đi phục vụ tại các hội nghị của huyện. Ở nhiều câu lạc bộ anh chị em diễn viên tự bỏ tiền túi để may trang phục biểu diễn. Ðể giúp các câu lạc bộ có kịch bản dàn dựng chương trình, phòng văn hóa, thể thao huyện đang phát động cuộc thi sáng tác kịch bản chèo với chủ đề xây dựng làng văn hóa xanh, sạch, đẹp cho mọi đối tượng trong và ngoài huyện. Và hiện nay huyện Yên Dũng còn tranh thủ sự giúp đỡ của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch để đưa hát chèo vào dạy ngoại khóa thí điểm cho học sinh Trường THCS Nham Sơn, Cạnh Thụy, Tư Mại và Trường THPT số 3 ở Ðức Giang.

Rời Yên Dũng, trong tôi vẫn còn lắng đọng những làn điệu chèo ngọt ngào của vùng quê 99 ngọn Nham Biền soi mình bên dòng sông Thương, sông Cầu thơ mộng. Sự hồi sinh của những làng chèo truyền thống là minh chứng sống động cho sức mạnh tiềm ẩn của những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam, góp phần nuôi dưỡng và gìn giữ mạch nguồn văn hóa.

Theo ND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác