Cải lương khẳng định bước chuyển mình

Nối tiếp giải Thanh Tâm, giải thưởng Trần Hữu Trang là niềm tự hào của làng sân khấu cải lương miền Nam. Thành công ở giải thưởng này, hầu hết các thành viên Ban tổ chức đến khán giả mộ điệu gần xa đều ra sức lên tiếng về việc cải lương không chết, cải lương đang hồi sinh.

Cải lương khẳng định bước chuyển mình - ảnh 1

Những năm gần đây, cùng với sự lắng dịu trong thời điểm tìm đường thích nghi với hoàn cảnh của sân khấu truyền thng, giải thưởng Trần Hữu Trang phần nào giảm tiếng vang trong lòng công chúng. Nhưng những ngày vừa qua, tại thành phố Cần Thơ, giải Trần Hữu Trang lần X – 2007 (tổ chức từ ngày 12-14/9) đã trở thành nơi khẳng định nhiều điều kiện cho một bước chuyển mình của sân khấu cải lương trong giai đoạn mới.

Vẫn còn đó một sức sống mãnh liệt.

Một điều dễ thấy ở giải Trần Hữu Trang lần này là từ các thành viên Ban tổ chức đến khán giả mộ điệu gần xa đều ra sức lên tiếng về việc cải lương không chết, cải lương đang hồi sinh. Chứng minh cho ý kiến trên là đội ngũ diễn viên trẻ đầy tài năng đang khẳng định mình trên sàn diễn cùng đông đảo khán giả say mê theo dõi trong trường quay và qua màn ảnh nhỏ. Cải lương tự thân nó không bao giờ chết được. Sinh ra trong lòng dân tộc, trở thành môn nghệ thuật truyền thống gắn bó với người dân miền sông nước hàng trăm năm nay, cải lương đã thấm vào máu, vào tim con người đồng bằng. Khi nào còn người dân Việt, còn tâm hồn Việt thì vẫn còn đó sức sống của bộ môn nghệ thuật vốn đã trở thành máu thịt của người miền Nam. Nhưng, giống như sự vận hành của tất cả loại hình văn hóa khác, cải lương cũng bị chi phối bởi hoàn cảnh kinh tế và chính trị, thị hiếu.v.v... Với mỗi điều kiện mới, nó cần có bước chậm lại để tìm tòi hướng đi thích hợp, cần hội tụ điều kiện để thích nghi và phát triển. Ở giải Trần Hữu Trang lần thứ X vừa diễn ra tại Cần Thơ (từ ngày 12 đến 14- 9), người ta đã thấy hé mở sự khẳng định cho một bước chuyển mình mới của sân khấu cải lương.

Những điều kiện đã hội đủ

Điều kiện đầu tiên phải nói đến là chúng ta đang có một lực lượng trẻ hùng hậu đã qua thử thách. Sự bền gan với nghề khi sân khấu chưa nuôi được họ trong thời buổi kinh tế thị trường đã chứng minh lòng đam mê và quyết tâm theo nghề đến cùng của lớp diễn viên trẻ.

Điều kiện thứ hai là chúng ta có một lực lượng công chúng mộ điệu đông đảo và rộng lớn. Nếu nhiều dòng nhạc mới đang thịnh hành và kinh doanh phát đạt chỉ dành cho tuổi mới lớn thì cải lương qui tụ khán giả ở đủ mọi lứa tuổi, đủ mọi thành phần bởi nó phản ánh xã hội trong đó ai cũng có thể tìm thấy mình. Nếu hát chèo, tuồng cổ không đủ sức vượt qua ranh giới vùng miền thì cải lương đễ dàng xóa đi ranh giới này. Nhiều đoàn cải lương chuyên nghiệp đã tồn tại và vẫn đang phát triển ở miền Bắc. Các đoàn cải lương Long An, Đồng Tháp, Cà Mau… vẫn tổ chức thường xuyên nhiều chuyến lưu diễn xuyên Việt và đều thu được thành công ngoài mong đợi.

Điều thứ ba, chúng ta đang có một lực lượng những người thầy, những soạn giả, đạo diễn nhiều kinh nghiệm, nhiều uy tín, nổi danh và đầy tâm huyết với nghề. Lực lượng này không phải ai xa lạ, họ chính là những ngôi sao, những huy chương vàng của một thế hệ vàng mà qua 10 năm tồn tại, giải Thanh Tâm đã đem lại cho sân khấu cải lương. Đó cũng là những Huy chương vàng của 9 lần giải Trần Hữu Trang tổ chức. Họ cũng còn là những cây viết, những đạo diễn từng nâng cánh cho nhiều vở diễn đủ sức vượt qua giai đoạn trầm của sân khấu truyền thống. Đây cũng là thời điểm lực lượng này đã tích tụ nhiều kinh nghiệm, trăn trở thử nghiệm và tìm tòi nhiều cách thể hiện mới cho nghệ thuật biểu diễn trong giai đoạn mới. Nhà giáo Nhân dân Hà Quang Văn – nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Sân khấu TP Hồ Chí Minh nói về một số điểm mới mà những người thầy phía sau cánh màn nhung đã nâng tầm cho những trích đoạn như sau:

“Các đạo diễn không dùng nguyên văn kịch bản mà cấu trúc lại trích đoạn có đầu có đuôi, có cao trào. Ngôn ngữ hình thể và tạo hình được đưa vào cải lương tạo hiệu quả không nhỏ, ví dụ như vở Xuân Đông thư hận… Cải lương ghi nhận sự sáng tạo này và rất cần những cái mới…”

Điều kiện thứ tư mà chúng ta có thể nhận thấy trong tất cả các đêm diễn là không chỉ có những người thuộc chuyên ngành sân khấu tham dự vào cuộc thi mà giải còn nhận được sự quan tâm đặc biệt của các cấp chính quyền nhiều địa phương. Bên cạnh chủ trương bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc của Đảng - Nhà nước ta, sự vào cuộc của chính quyền và các ban ngành là điều kiện thuận lợi cho một bước chuyển mình lớn mà sân khấu cải lương đang vươn tới. “Các bạn trẻ hôm nay có một niềm hạnh phúc lớn lao là được các cấp lãnh đạo rất chăm chút. Tôi thấy một bạn đi thi, cả đoàn, thân bằng quyến hữu cùng các cấp lãnh đạo Bí thư, Giám đốc Sở đi theo cổ vũ.  Điều đó nói rằng sân khấu đang được chăm chút và trả về đúng giá trị nguyên bản của nó” Tiến sĩ Nghệ thuật – NSƯT Bạch Tuyết tâm sự.

Nhiều điều kiện gần như đã hội đủ, vấn đề còn lại là các diễn viên trẻ phải tự nâng được tầm của chính mình. Trong xu thế hội nhập chung, mỗi diễn viên cải lương có năng khiếu và lao động nghệ thuật hết mình là cần thiết nhưng chưa đủ. Họ phải tìm ra một phong cách thể hiện riêng  và một kiến thức xứng đáng với vị thế của những sứ giả văn hóa dân tộc. Xuất phát từ tiêu chí này, giải Trần Hữu Trang năm nay đã chú trọng tập cho thí sinh ý thức học tập và trau dồi kiến thức. Các thí sinh tham gia đồng thời phải trả lời nhiều câu hỏi của Hội đồng Nghệ thuật, hội đồng báo chí và khán giả khắp nơi gửi về. Áp lực tuy nhiều, có những thí sinh đã lúng túng trước một số câu hỏi, nhưng điều đó là cần thiết. Với tiền lệ này, chúng ta có thể tin tưởng rằng, trong tương lai không xa, chúng ta sẽ có một đội ngũ diễn viên vừa giỏi chuyên môn, vừa đủ sức chinh phục sự ái mộ của những người làm nghệ thuật vượt ra ngoài phạm vi lãnh thổ.

Trải qua khoảng thời gian chuẩn bị tìm tòi cho bước chuyển mình quan trọng, từ giải Trần Hữu Trang năm nay, niềm tin về một tương lai khởi sắc của sân khấu cải lương đã dần hiện rõ. Đưa giải thưởng lớn nhất của nghệ thuật cải lương về ĐBSCL, về với cái nôi của nó, những nhà quản lý ngành sân khấu đã tính tới việc chọn địa điểm xứng đáng cho bệ phóng của một bước chuyển mình.

Theo VOV

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác