Chất lượng nghệ thuật và tính chuyên nghiệp trong đào tạo diễn viên múa

Cuộc thi tài năng biểu diễn múa toàn quốc lần thứ ba diễn ra trong các ngày từ 19 đến 23-5 tại Hà Nội. Không đơn thuần là một hoạt động để tìm kiếm và tôn vinh tài năng biểu diễn trẻ của nghệ thuật múa Việt Nam, Ban tổ chức (Cục Nghệ thuật Biểu diễn và Hội Nghệ sĩ múa Việt Nam) kỳ vọng cuộc thi sẽ thổi luồng gió mới, góp phần nâng cao chất lượng và tính chuyên nghiệp trong hoạt động đào tạo diễn viên múa.

Chất lượng nghệ thuật và tính chuyên nghiệp trong đào tạo diễn viên múa - ảnh 1

Nhân dịp này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với NSND Lê Ngọc Cường, Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) quanh những vấn đề đang được coi là thời sự của ngành múa Việt Nam.

PV: Thưa Cục trưởng, đã có một khoảng thời gian khá dài giữa hai cuộc thi tài năng biểu diễn múa toàn quốc. Vì sao chúng ta không thể duy trì được tính định kỳ của hoạt động nghệ thuật đỉnh cao này?

 

NSND Lê Ngọc Cường: Có một thực tế là sự phát triển của các bộ môn nghệ thuật trong tình hình hiện nay, nói là đi xuống thì không đúng, nhưng chưa đáp ứng yêu cầu của đời sống xã hội. Lực lượng nghệ sĩ tài năng, đã có nhiều đóng góp trong những năm tháng chiến tranh thì nay sức tiếp cận với sự phát triển của đời sống xã hội đã có phần hạn chế, trong khi lực lượng trẻ thì vốn sống, kinh nghiệm sáng tạo cũng như tâm huyết nghề nghiệp thì có phần lại không được như thế hệ đi trước. Mà đó lại là lực lượng chủ chốt cho sự phát triển của nghệ thuật hiện nay. Ðiều đó cũng đúng với thực trạng của ngành múa.

Một trong những nguyên nhân của tình trạng này từ chất lượng đào tạo, trong những năm gần đây, chất lượng đào tạo diễn viên múa ngày càng giảm sút. Và một điều đáng lo ngại là "chuẩn" đào tạo tại các trung tâm đào tạo uy tín nhất hiện nay đang có chiều hướng đi xuống. Tình hình đã đến mức báo động, nếu không có biện pháp thì chất lượng đào tạo diễn viên múa sẽ ngày càng sa sút.

Trong khi chưa có những giải pháp đồng bộ, chúng tôi coi việc tổ chức cuộc thi tài năng trẻ là biện pháp kích thích sự nhận thức của bản thân nghệ sĩ, kích thích sáng tạo và giúp các trung tâm đào tạo nhìn nhận lại chất lượng nghệ thuật theo hướng chuyên nghiệp. Việc không duy trì được tính định kỳ của hoạt động này trong thời gian vừa qua chính vì từ thực tế chất lượng của ngành múa, thiếu tiết mục tốt cho thí sinh, chất lượng đào tạo không cao, lực lượng nghệ sĩ trẻ tài năng không nhiều, nếu cứ cố tổ chức thi thì chỉ là hình thức mà thôi, chứ chất lượng e khó đạt.

PV: Có nghĩa là tại thời điểm hiện nay, đã xuất hiện nhiều gương mặt tài năng trẻ của nghệ thuật múa?

NSND Lê Ngọc Cường: Ðúng là trong mấy năm gần đây đã xuất hiện một số nhân tố mới của nghệ thuật múa. Xuất hiện một số biên đạo trẻ có năng lực, có khả năng sáng tạo nhiều tác phẩm chất lượng. Lực lượng biên đạo trẻ đã phát triển đúng theo yêu cầu của đời sống xã hội, nghĩa là  họ vượt qua những khuôn mẫu được học trong nhà trường, điều đó, theo tôi là rất đáng quý. Chính sự "được mùa" của lực lượng biên đạo trẻ đã tạo nên nguồn tác phẩm tốt cho thí sinh thể hiện tài năng. Cũng đã xuất hiện một số gương mặt diễn viên trẻ triển vọng, nhưng chỉ là "ăn may" thôi, chứ không phải kết quả của công tác đào tạo tại các trường nghệ thuật.

PV: Chung quanh câu chuyện về tài năng nghệ thuật, vẫn có nhiều ý kiến cho rằng, tài năng là "vận", là "trời cho", đào tạo chỉ góp phần hoàn thiện năng lực của tài năng đó?

NSND Lê Ngọc Cường: Năng khiếu, tố chất của người nghệ sĩ là yếu tố nền tảng, là cơ sở ban đầu để người nghệ sĩ được tuyển chọn vào nghề. Nhưng năng khiếu, tố chất đó không được kinh qua đào tạo thì khó trở thành tài năng. Riêng đối với ngành múa, nếu không khổ luyện, kỳ công thì rất khó thành công. Nhưng hiện nay chúng ta vẫn chưa có sự nhìn nhận và đãi ngộ tương xứng cho các chuyên ngành nghệ thuật, cả trong hoạt động nghệ thuật cũng như ở khâu đầu tiên là đào tạo.

PV: Vậy có thể hiểu: chúng ta thiếu tài năng nghệ thuật, nói riêng là nghệ thuật múa, một trong những nguyên nhân là từ khâu đào tạo?

NSND Lê Ngọc Cường: Ðúng vậy. Các cơ sở đào tạo nghệ thuật hiện nay chưa được đầu tư đúng mức. Cơ sở vật chất thiếu thốn, hệ thống giáo cụ trực quan không có, học sinh chủ yếu phải học chay. Ðội ngũ giáo viên các trường đều thiếu trầm trọng, số giáo viên thỉnh giảng nhiều hơn giáo viên biên chế chính thức, và đều ít có điều kiện cập nhật, giao lưu, bổ sung kiến thức.

Hệ thống môn học được xây dựng dựa trên hệ tiêu chuẩn chung của hệ thống các trường trong Bộ Giáo dục - Ðào tạo cũng là một điều bất hợp lý. Học sinh các trường nghệ thuật phải mất nhiều thời gian cho các môn học chung, nhiều khi không thiết thực và cần thiết, thậm chí chồng chéo (như sinh viên ngành múa, xiếc lại còn phải học môn giáo dục thể chất...), trong khi thời gian dành cho ngành học chính lại không nhiều. Chúng ta vẫn duy trì chương trình đào tạo được hình thành từ mấy chục năm nay, trong khi trên thế giới đang đào tạo theo hướng các môn học cập nhật, nghĩa là ít thời gian học nhưng bao quát được nhiều nhu cầu của đời sống xã hội.

PV: Ðể giải quyết tình trạng đó chúng ta phải làm gì thưa ông?

NSND Lê Ngọc Cường: Ðã đến lúc phải mạnh dạn thay đổi hệ thống giáo trình, cơ cấu lại hệ thống chương trình một cách hợp lý, tránh dàn trải. Cần có kế hoạch nâng cao chất lượng, trình độ cho đội ngũ giáo viên các trường nghệ thuật, đi kèm với các chính sách, cơ chế đãi ngộ xứng đáng cho các nghệ sĩ, tạo sức hút đầu vào để tăng khả năng chọn lựa, thì mới nâng cao được chất lượng đầu ra.

PV: Cuộc thi tài năng biểu diễn múa toàn quốc cũng được xem là một giải pháp góp phần nâng cao "chuẩn" của các trung tâm đào tạo và nhận thức của nghệ sĩ, nhưng cũng giống như nhiều cuộc thi, liên hoan, hội diễn đã được tổ chức, liệu có diễn ra tình trạng "chỉ có thí sinh và ban tổ chức"...?

NSND Lê Ngọc Cường: Có một khó khăn cho ngành hiện nay là, do chức năng hoạt động của từng đơn vị, vấn đề lịch diễn, kinh phí... nên mỗi hoạt động kéo dài thường gặp nhiều khó khăn trong khâu tổ chức, điều kiện để thí sinh và các đơn vị xem nhau không nhiều. Các thí sinh chưa thi thì muốn dành thời gian tập luyện, khi thi xong rồi thì có tâm lý "xả hơi", hoặc do các đơn vị gọi về biểu diễn... nên các cuộc thi còn nhiều bất cập. Chúng tôi đã cố gắng tạo cơ hội, vấn đề còn lại là nhận thức của nghệ sĩ.

PV: Thật sự, chúng ta có thể kỳ vọng?

NSND Lê Ngọc Cường: Ðã có 24 đơn vị, với gần 60 nghệ sĩ đăng ký tham dự cuộc thi. Nên nhớ đây là cuộc thi tài năng, không thể cốt nhiều, thế nên con số như vậy là vừa phải. Có thể "chuẩn" tài năng của mỗi giai đoạn không hoàn toàn tương đồng, nhưng tôi tin, sẽ có những tín hiệu mới.

PV: Xin cảm ơn ông.

Theo ND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác