Chương trình “Khám phá nghệ thuật tuồng”: Gợi mở cách nhìn, cách làm mới trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc

Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc tại miền Trung-Tây Nguyên, tạp chí Văn Hiến và công ty truyền thông nghệ thuật Sông Việt (Rivervietnam) đã tổ chức họp báo giới thiệu Chương trình nghệ thuật cộng đồng “Khám phá nghệ thuật tuồng”.

Chương trình “Khám phá nghệ thuật tuồng”: Gợi mở cách nhìn, cách làm mới trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc - ảnh 1

Một chương trình đầy tham vọng, không chỉ nhằm quảng bá cho nghệ thuật tuồng, thu hút công chúng đến nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, mà còn hướng đến mục tiêu hấp dẫn du khách đến Đà Nẵng, và, gợi mở một cách nhìn, cách làm mới trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc cũng như quảng bá du lịch...Chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn với nhà văn Hoàng Minh Nhân - Trưởng ban tổ chức chương trình - để đào sâu hơn vào các khía cạnh độc đáo của chương trình...

Ý tưởng chương trình này đã đến với ông như thế nào?

- Tôi là giám đốc Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc tại miền Trung-Tây Nguyên. Trong rất nhiều năm qua, tôi đã bận tâm rất nhiều về việc làm thế nào để bảo tồn và phát triển nghệ thuật tuồng một cách hiệu quả. Cũng đã làm rất nhiều việc, đã cố gắng rất nhiều, nhưng quả thực là rất khó... Chắc anh cũng thấy đó, các nhà hát Tuồng trong Nam ngoài Bắc đều chẳng mấy khi sáng đèn, còn các anh em trong nghề hay có liên quan đều cảm thấy lúng túng, thậm chí là bế tắc...

Ý tưởng chương trình này không phải của tôi. Của anh Nguyên Hưng, giám đốc sáng tạo công ty truyền thông nghệ thuật Sông Việt. Tôi đã rất vui mừng khi nghe anh trình bày ý tưởng và đề nghị tôi đứng ra tổ chức thực hiện. Phải nói là hết sức độc đáo, mà cũng hết sức thực tế.

Thực tế là gì? Thứ nhất, đúng như Nguyên Hưng nói, bao nhiêu năm qua, chúng ta đã không quan tâm đúng mức đến vấn đề công chúng. Dường như, chúng ta đã quá an tâm với niềm tin duy tâm là công chúng nghệ thuật tự nhiên mà có. Và do đó, đã bỏ qua các hoạt động truyền thông và phổ cập kiến thức về nghệ thuật Tuồng đến mọi người dân... Thứ hai, chúng ta đã thiếu sự quan tâm đúng mức đến các thay đổi trong bối cảnh và môi trường xã hội. Trong bối cảnh và môi trường đương đại, công chúng của nghệ thuật Tuồng đã rất khác. Họ có nhu cầu và có cách nhìn nhận rất khác nhau tùy theo vị trí và thành phần (xã hội) về nghệ thuật Tuồng. Du khách nước ngoài có nhu cầu và cách nhìn khác; trí thức trẻ trong nước có nhu cầu và cách nhìn khác... Không thấy điều này, chúng ta đã không thiết kế được các chương trình hoạt động phù hợp. Thứ ba, chúng ta chưa quan tâm đúng mức đến các vấn đề phương pháp hay đã thiếu một nhận thức lý luận rộng rãi hơn trong việc truy tìm phương pháp. Thậm chí đơn giản hơn, là không chịu tìm hiểu, học hỏi một cách thỏa đáng cách làm của các nước chung quanh trong việc bảo tồn các di sản văn hóa tương tự. Như Trung Quốc với Kinh kịch, như Nhật Bản với kịch Noh chẳng hạn.

Độc đáo như thế nào? Trước hết là ở cách nhìn. Cách đặt vấn đề “không chỉ là một di sản văn hóa cần được bảo tồn, phát triển, Tuồng còn là một tài nguyên văn hóa du lịch cần được khai thác tận dụng”, một mặt, đã mở rộng không gian giao tiếp, không gian tồn tại cho Tuồng, mở ra những khả năng thực tế mang lại hiệu quả tốt hơn cho hoạt động bảo tồn và phát triển nghệ thuật Tuồng..., mặt khác, biến Tuồng thành một trong những tác nhân thúc đẩy kinh tế du lịch phát triển... Hai mặt này tác động tương hỗ và thúc đẩy lẫn nhau. Dùng tuồng để quảng bá du lịch, để phục vụ du lịch...; dùng nguồn thu từ phục vụ du lịch để nuôi dưỡng Tuồng, để quảng bá Tuồng v.v..

Chương trình này đến đầu tháng 12 mới khai mạc, nhưng tôi quyết định tổ chức họp báo giới thiệu sớm, bởi vì, tôi cho rằng, cách nghĩ cách làm này có thể xem là một “mô hình” rất cần được tiếp thu, nhân rộng...

Vâng, vậy ông có thể nói cụ thể hơn về nội dung chương trình không?

- Chương trình sẽ gồm bốn nội dung chính:

Một, là trại sáng tác nhiếp ảnh và đồ họa “Khám phá nghệ thuật tuồng” kéo dài trong vòng 15 ngày. Trong khoảng thời gian này, các nghệ sĩ Tuồng ở nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh sẽ hóa trang, dựng cảnh, diễn các trích đoạn tiêu biểu và giải thích… để các nhiếp ảnh gia và nhà thiết kế đồ họa ghi hình, sáng tác và tạo mẫu vật phẩm thủ công mỹ nghệ, hàng lưu niệm…

Hai, là Triển lãm nhiếp ảnh và đồ họa “Khám phá nghệ thuật Tuồng” kéo dài trong vòng 10 ngày. Triển lãm này để giới thiệu thành quả trại sáng tác, nhưng sẽ được tổ chức gắn liền với một số hoạt động gia tăng giá trị khác với ý nghĩa là một hoạt động truyền thông và phổ cập kiến thức về nghệ thuật Tuồng. Cụ thể, sẽ gồm có: Triển lãm tác phẩm nhiếp ảnh, đồ họa và mẫu hàng thủ công mỹ nghệ, lưu niệm về nghệ thuật Tuồng; Tổ chức các chương trình giao lưu “Khám phá nghệ thuật Tuồng” giữa các nghệ sĩ thị giác, nghệ sĩ Tuồng, các nhà nghiên cứu về Tuồng với công chúng, sinh viên học sinh tại địa phương; Tổ chức chương trình đấu giá các tác phẩm nhiếp ảnh và đồ họa trong triển lãm nhằm gây quĩ hỗ trợ các nghệ sĩ Tuồng nghèo khó ở địa phương; Tổ chức chương trình đấu thầu việc sản xuất các vật phẩm thủ công mỹ nghệ, hàng lưu niệm về nghệ thuật Tuồng; Tổ chức chương trình nói chuyện về nghệ thuật Tuồng (Chúng tôi dự kiến mời giáo sư Trần Văn Khê chủ trì) để phát sóng trực tiếp trên truyền hình địa phương…

Ba, trong khoảng thời gian 10 ngày triển lãm, sẽ có một loạt sự kiện nghệ thuật cộng đồng hết sức đặc biệt nhằm lôi kéo công chúng đến với nhà hát Tuồng, giúp họ hiểu hơn và yêu thích hơn nghệ thuật Tuồng và hấp dẫn du khách ngoại quốc đang ở khắp nơi về Đà Nẵng. Có thể kể đến hai sự kiện: Một, “Cùng vẽ mặt nạ Tuồng” và hai, “Hội thi thiết kế trang trí mẫu diều từ hình tượng nghệ thuật Tuồng”.

Bốn, là một loạt hoạt động quảng bá mở rộng về nghệ thuật Tuồng. Cụ thể, sẽ có một số hoạt động như in ấn, lập website, phòng truyền thống, triển lãm hội họa, điêu khắc và sắp đặt “Cảm hứng Tuồng”.

Câu cuối cùng xin hỏi, điều ông băn khoăn nhất hiện nay với chương trình này là gì?

- Ở trên tôi đã nói rồi. Điều tôi băn khoăn nhất là làm thế nào để chương trình có thể thực hiện được. Hiện tại, chúng tôi phải đang xoay xở tìm nguồn tài trợ và tranh thủ mọi sự ủng hộ. Rất khó. Nhưng phải “chiến đấu” thôi. Cần phải thực hiện được. Và thực hiện tốt...

Theo QĐND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác