Dịch và phục dựng 46 vở tuồng “độc nhất, vô nhị” tại Việt Nam

Một số trí thức TP HCM đang tìm cách dịch 46 vở tuồng “độc nhất, vô nhị” tại Việt Nam ra chữ quốc ngữ. Đây là các vở tuồng bằng chữ nôm, do thư viện Hoàng gia Anh tặng Chính quyền Sài Gòn cũ vào ngày 1/8/1971. Những tác phẩm này bị “bỏ quên” trong thư viện nhiều năm nay.

Những vở tuồng cổ được lưu giữ trong Thư viện Tổng hợp TP HCM.Những vở tuồng cổ được lưu giữ trong Thư viện Tổng hợp TP HCM.

Những vở tuồng có một không hai

Ông Bùi Xuân Đức, Giám đốc Thư viện Tổng hợp TP HCM, nơi đang lưu giữ bộ sách tuồng, cho biết, những tuồng cổ này do ban soạn kịch tuồng của triều đình nhà Nguyễn biên soạn. Bộ sưu tập gốc gồm 10 quyển, tên là Théâtre Annamite (Sân khấu An Nam) đã bị lưu lạc và được Bảo tàng hoàng gia Anh mua lại của một nhà bán sách ở Luân Đôn năm 1894. Sau đó được sao chụp, đóng thành 29 quyển để tặng lại cho Thư viện quốc gia của chế độ cũ vào ngày 1/8/1971 (bản gốccòn ở thư viện Hoàng gia Anh).

"Bộ sách không chỉ có các tuồng hát, mà còn có cả truyện và kinh Phật. Tuy nhiên, từ đó đến nay không có nhiều người biết về bộ sách có giá trị này", ông Đức nói. 

Theo đánh giá của Thạc sỹ Nguyễn Tô Lan, nhà nghiên cứu về tuồng cổ, thuộc Viện nghiên cứu Hán Nôm, “đây là bộ sách độc nhất vô nhị, không chỉ có ý nghĩa về mặt nghệ thuật hát tuồng, mà còn đậm đà tính văn học, văn hóa. Ngoài những tác phẩm kinh điển như: Sơn Hậu, Đào Phi Phụng... thì hơn 1/3 vở tuồng trong bộ sách này chưa từng thấy xuất hiện. Đó là các vở: Thù thế tân thanh, Kim vân kiều, Nhạc hoa linh...”.  

Nhà nghiên cứu Hán Nôm Nguyễn Thị Thanh Xuân, người gắn bó với bộ sách này gần 30 năm cũng đồng nhất với ý kiến của thạc sỹ Lan.   

Bà Xuân còn cho biết, nét độc đáo của bộ sách là mang cốt truyện, âm hưởng của vùng Nam bộ, một điều hiếm thấy trong các tác phẩm tuồng. Chẳng hạn “Lê Ngụy Khôi truyện” đã tả thực được về cuộc đời của Lê Văn Khôi. Hay “Tống Từ Minh truyện” nói về một nhân vật họ Tô ở vùng chợ lớn. “Trần Bồ truyện” là một tuồng hài thể hiện rõ cốt cách của người miền Nam. Còn “Nhạc Hoa Linh truyện” đã thể hiện rất rõ vùng sông nước Nam bộ... Những địa danh, Cầu Kênh, Thanh Đa, 18 khu vườn trầu... cũng được nhắc tên trong nhiều vở tuồng.   

Để tuồng cổ đến với người dân

Gần 10 năm nay, nhà nghiên cứu Nguyễn Thị Thanh Xuân dành trọn thời gian để dịch những vở tuồng này ra chữ quốc ngữ. Hiện bà đã dịch được nữa số vở tuồng. Nhưng bà đang lo lắng, liệu tuổi tác, thời gian có cho phép dịch hết số còn lại hay không?. 

Ông Bùi Xuân Đức cũng tỏ ra trăn trở với bộ sách. Ông cho biết, nhiều năm nay, bộ sách nằm hạn chế trong thư viện. Trước nguy cơ phá hủy của thời gian, cũng như số người quan tâm đến văn học, nghệ thuật chữ Nôm ngày càng hiếm, thư viện đã nhờ người dịch và tìm cách in những tuồng cổ này. Tuy nhiên, theo ông Đức, Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật TP HCM hiện là đơn vị duy nhất làm “mạnh thường quân” hỗ trợ kinh phí dịch và in sách. Đến nay mới hoàn thành được 12 vở. 

“Mong muốn của thư viện là các vở tuồng sẽ được nhiều nhà hát quan tâm, dựng vở để phần nào phá bỏ thế bế tắc thiếu kịch bản tuồng như hiện nay. Nhưng quan trọng hơn là truyền tải được tinh hoa văn hóa của cha ông đến với người dân”, ông Đức nói.

 

Theo ĐV

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác