Hà Tây: “Đất chèo” một thuở

Năm 1965, ở làng Tổng Đại (xã Đại Đồng - Thạch Thất ngày nay), có một đội chèo với cái tên “Cổ phong” sớm đã nổi tiếng trong vùng. Đội chèo có khoảng 25 diễn viên chuyên biểu diễn phục vụ nhân dân trong xã.

Một cảnh trong vở 'Vu qui' của đội chèo xã Đại Đồng thể hiện.Một cảnh trong vở 'Vu qui' của đội chèo xã Đại Đồng thể hiện.

Vào dịp ngày mùa, đội chèo thường tổ chức những đêm diễn phục vụ nhân dân tăng gia sản xuất như “phong trào bèo hoa dâu”, “phong trào chăn nuôi”, “phong trào cấy lúa đạt năng xuất cao”; rồi các phong trào “Thanh niên ba sẵn sàng”, “Phụ nữ ba đảm đang” để động viên trai làng lên đường tòng quân đánh thắng giặc Mỹ. Nhắc đến đội chèo Cổ phong là người ta nhắc đến tên tuổi của những diễn viên, nhạc công: Vũ Bá Phấn, Kiều Chí Phú, Kiều Thị Hồng, Kiều Thị Duyên…
Hoạt động được mấy năm thì người lập gia đình, người đi bộ đội khiến đội chèo tan rã. Một số nay đã lên chức ông, chức bà khi được hỏi tới đội chèo chỉ biết nén câu thở dài tiếc nuối một thời. Năm 2006, UBND xã Đại Đồng đã cho khôi phục lại đội chèo. Các diễn viên kỳ cựu của đội chèo năm xưa lại hăng hái tham gia, mong có dịp truyền dạy cho lớp trẻ. Bác Vũ Bá Phấn, bác Kiều Chí Phú trưởng thành từ đội chèo, làm nhạc công của Đoàn chèo Hà Tây đã nghỉ hưu, bác Văn Hợi tay chơi nhị lão luyện, rồi các giáo viên như Kiều Thị Duyên, Vũ Thị Dân…đều hết lòng vì tập thể. Họ bảo nhau  đến từng gia đình để vận động các cháu vào đội chèo.

Ngày đầu thành lập, đội gặp không ít khó khăn: Diễn viên tham gia chỉ với tình yêu văn nghệ; kinh phí, trang thiết bị hoạt động không có. Được mọi người tín nhiệm bầu làm đội trưởng đội văn nghệ, chú Kiều Trí Lực (Chủ tịch Hội CCB) đã xin xã hỗ trợ và vận động các thành viên đóng góp, đồng thời kêu gọi các gia đình làm ăn kinh tế thành đạt giúp đỡ. Trong số đó phải kể đến sự hảo tâm của gia đình chị Lan Hậu; gia đình ông Vũ Truyền (chủ cơ sở sản xuất mộc)… đã ủng hộ tiền cho đội hoạt động. Có chút “lưng vốn”, giờ thì ai có sở trường gì sẽ có cơ hội thể hiện, bà Duyên, bà Dân và bà Hoà là những cây văn nghệ hát hay múa giỏi của xã mấy chục năm về trước, nay vẫn cứ hát, cứ diễn như thuở nào, khiến các cháu ngồi xem cũng muốn hát, muốn diễn theo. Các ông Phấn đàn tam, ông Phú "cây sáo", chị xã đội trưởng Vũ Thị Oanh hát hay diễn tốt năng nổ tham gia. Cứ vào tối thứ Bảy, Chủ nhật hàng tuần, mọi người lại tập trung ở đình làng để học hát.

Những buổi tập, đội văn nghệ được bồi dưỡng có khi chỉ là cái bắp ngô, cân hoa quả, chén nước chè tươi do các thành viên trong đội mang đến nhưng họ vẫn rất vui. Kết quả là đầu năm 2007, đội chèo đã có đêm văn nghệ chào xuân mới để “trình làng”, biểu diễn nhân dịp khánh thành đình Hương Lam. Các làn điệu chèo cổ và các tiết mục ca mới tự biên tự diễn về lao động sản xuất, xây dựng nông thôn mới mà diễn viên thể hiện bằng cả tấm lòng và nhiệt huyết của mình đã được nhân dân đón nhận nồng nhiệt. Nhân dịp kỷ niệm 117 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và chào mừng thành công Bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XII, UBND huyện Thạch Thất có tổ chức Hội diễn văn nghệ quần chúng, đội chèo Đại Đồng tham gia và đạt giải Nhất toàn đoàn.
Tháng 6 năm 2007, Sở VHTT Hà Tây đã triển khai dự án khôi phục nghệ thuật chèo truyền thống ở xã Đại Đồng. Niềm vui đó được nhân lên không chỉ trong các đoàn thể: CCB, thanh niên, phụ nữ, cán bộ nghỉ hưu mà còn tới cả các trường học cấp I, cấp II. Nhiều cháu học sinh nhân dịp nghỉ hè đã tích cực tham gia, cháu lớn tuổi nhất là 15 tuổi như Kiều Thị Trang, nhỏ tuổi nhất là 10 tuổi như Nguyễn Thuỷ Tiên, đây là lớp “mầm non” sẽ tiếp nối chèo truyền thống của quê hương.

Trong đợt này, Đoàn chèo Hà Tây đã hướng dẫn một số trích đoạn: “Vu quy”, “Xã trưởng mẹ Đốp”, “Thị Mầu lên chùa”, “Thầy đồ dạy học” và các làn điệu chèo cổ như Dương xuân, Luyện năm cung, Đào liễu…được các diễn viên không chuyên tiếp thu rất nhanh. Sau 2 tháng triển khai, đội chèo đã tổ chức đêm công diễn với sự có mặt của hàng nghìn khán giả tề tựu ở sân đình, cảnh mang chiếu, ghế, áo mưa từ rất sớm để chiếm chỗ chẳng khác gì những năm bao cấp, khi bộ môn nghệ thuật chèo truyền thống đang ở độ “cao trào”.

Ở thời buổi kinh tế thị trường, có biết bao dòng nhạc hiện đại xuất hiện khiến bộ môn nghệ thuật truyền thống bị sao nhãng, vậy mà ở làng quê này họ vẫn thích phong trào văn nghệ “cây nhà lá vườn” do chính người con của họ đóng góp. Điều đó khẳng định rằng việc đem văn hoá thông tin về cơ sở đã góp phần vực dậy phong trào văn nghệ quần chúng ở xã Đại Đồng nói riêng và các địa phương trong tỉnh nói chung. Trên sân khấu, một cô bé mới 13 tuổi (Khuất Thị Trang) học sinh trường THCS Đại Đồng đã thể hiện xuất sắc vai Thị Mầu lên chùa, em lẳng từ ánh mắt, giọng nói, cử chỉ đến cái bĩu môi đã gây sự chú ý của khán giả. Hay một công an viên Kiều Cao Quý - vai Lý trưởng; giáo viên mầm non Hoàng Thị Thư - vai mẹ Đốp; Kiều Văn Trọng (bảo vệ) - vai Mãng ông…tất cả đều hoá thân vào nhân vật khá sắc nét, làm nên sự thành công của đội chèo hôm nay.

Mỗi người một công việc, mỗi người một hoàn cảnh nhưng ở họ lại có điểm chung là cùng yêu văn nghệ, đây là động lực để các nghệ sĩ, diễn viên không chuyên tiếp tục gìn giữ vốn chèo Đoài truyến thống của quê hương.

Theo HT

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác