Hội nghị âm nhạc truyền thống thế giới: Âm nhạc truyền thống VN thu hút các nhà nghiên cứu

77 tham luận được đọc trong suốt tám ngày diễn ra hội nghị chính thức của Hội đồng âm nhạc truyền thống thế giới (từ 20 – 28/7 tại Hà Nội) đã khẳng định vai trò của âm nhạc cổ truyền trong việc duy trì tính bền vững của cộng đồng.

Các đại biểu tham dự hội nghị âm nhạc truyền thống thế giới chụp ảnh lưu niệm.Các đại biểu tham dự hội nghị âm nhạc truyền thống thế giới chụp ảnh lưu niệm.

Hội nghị đã phần nào nói lên sự thiếu hụt lực lượng nghiên cứu âm nhạc truyền thống trong nước và sự quan tâm của các nhà nghiên cứu thế giới trước một nền âm nhạc đa dạng, đa sắc tộc của Việt Nam.

Âm nhạc truyền thống VN thu hút các nhà nghiên cứu

Ðến Việt Nam tham dự hội nghị lần này có nhiều người từng sống và làm việc tại Việt Nam nhiều năm như giáo sư Gisa Jahnichen (Ðức, 20 năm nghiên cứu), tiến sĩ Baley Norton (Anh, gần 10 năm)... Cần nói đến là hai gương mặt còn rất trẻ: Esbjorn Wettermark (Thụy Ðiển) và Lonan O Briain đến từ nước Anh - như một sự tiếp nối đẹp đẽ trong sự quan tâm đến âm nhạc dân gian Việt Nam.

Các đại biểu quốc tế đến Việt Nam với tâm trạng háo hức bởi họ kỳ vọng nền âm nhạc phong phú của 54 dân tộc sẽ được trình bày tại hội nghị. Tuy nhiên, 16 tham luận của Việt Nam lại không thể "khoe" hết những gì Việt Nam đang có và đang cần.

Trong số hơn 70 chuyên gia âm nhạc quốc tế có rất nhiều người đã gắn bó với Việt Nam nhiều năm, bởi vậy họ không lạ gì nền âm nhạc truyền thống của ta. Họ chờ đợi Ngày Việt Nam (23-7) để được thấy các vấn đề trong âm nhạc: việc đưa âm nhạc dân gian lên sân khấu, chuyện ứng xử với các nghệ nhân...

Tuy nhiên, tất cả mong muốn này đều chưa được đáp ứng bởi các tham luận đều "tốt đẹp". Các nhà nghiên cứu quốc tế cũng đưa ra một nhận xét: người ta đổ lỗi cho những người trẻ vọng ngoại nhưng thật sự không thể trách những người trẻ đã sai trong chọn lựa văn hóa bởi nhiều người già cũng không nhớ đến, cũng thờ ơ với âm nhạc dân gian truyền thống.

Nghiên cứu nghiêm túc là một cách bảo tồn

Hai tham luận từ phía Việt Nam được các nhà nghiên cứu đánh giá cao là tham luận của giáo sư Tô Ngọc Thanh và tham luận của nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền vì sự đầy đủ, ngắn gọn, súc tích... Chia sẻ với báo chí, giáo sư Tô Ngọc Thanh nói: "Việt Nam là đất nước ít được biết đến trên thế giới về mặt âm nhạc, nhất là âm nhạc dân gian. Các chuyên gia âm nhạc quốc tế đến đây để tìm hiểu cội nguồn của âm nhạc Việt Nam.

Theo tôi, họ đã được thỏa mãn một phần, còn cụ thể làm sao thì họ phải tự đi tìm. Nhưng điều đáng buồn nhất hiện nay là người ta đang cổ xúy cho những cải biên, cải tiến hoành tráng, còn cội nguồn lại không mang đi giới thiệu. Hiện nay có cái mốt là tống tất cả lên sân khấu cho hoành tráng. Ðấy là một sai lầm khủng khiếp vì đã từ chối lịch sử".

Và chính giáo sư Tô Ngọc Thanh cũng khẳng định nếu chúng ta có nhiều thời gian và tiền bạc thì có thể đưa các nhà nghiên cứu quốc tế đến với một vùng âm nhạc dân gian nào đó - ví dụ như hát dô ở Thanh Hóa - để các nhà nghiên cứu có điều kiện tiếp cận với âm nhạc dân gian Việt Nam một cách gần gũi hơn, chứ không chỉ bằng những tham luận suông.

Còn nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền khẳng định không phải chúng ta không nhận ra những bất cập của âm nhạc truyền thống mà các nhà nghiên cứu nước ngoài đã nhìn ra, nhưng cái khó là các nhà nghiên cứu Việt Nam không quyết định được về chính sách, về những thay đổi cần thiết.

Giáo sư Trần Quang Hải (Pháp) đánh giá việc tổ chức hội nghị tại Việt Nam lần này rất tốt vì tạo cơ hội cho các nhà nghiên cứu quốc tế quan tâm đến âm nhạc truyền thống của người Việt. Nếu những người quan tâm âm nhạc Việt Nam đến được hội thảo để biết người ta nói gì, nghiên cứu ra sao về âm nhạc thiểu số trên thế giới thì sẽ biết trân trọng những giá trị truyền thống của chính mình.

Quá trình nghiên cứu đúng đắn, nghiêm túc cũng là một cách bảo tồn âm nhạc cổ truyền trước rất nhiều sóng gió của cuộc sống hiện nay. Và với tư cách một nhà nghiên cứu lâu năm, ông cho rằng bước khởi đầu như thế này là rất ổn. Không thể so sánh lịch sử nghiên cứu của Việt Nam với lịch sử nghiên cứu âm nhạc thế giới vì họ làm trước ta cả mấy trăm năm nay.

 

Theo TT

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác