Khơi dậy lòng yêu nghệ thuật truyền thống

Nhắc đến nền văn hóa phong phú, đa dạng của Việt Nam không thể không nhắc đến loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống. Các loại hình nghệ thuật truyền thống như Tuồng, Chèo, Cải lương, Múa rối… từ lâu đã đi vào tâm thức người Việt như sản phẩm tinh thần cần được gìn giữ.

Khơi dậy lòng yêu nghệ thuật truyền thống - ảnh 1

Điểm đặc biệt của nghệ thuật biểu diễn truyền thống chính là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thể hiện bản sắc của cộng đồng. Loại hình nghệ thuật này không ngừng được tái tạo và lưu truyền từ thể hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác.

Theo tổng kết của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thời gian qua, công tác bảo tồn, phát huy nghệ thuật biểu diễn truyền thống cũng rất được quan tâm. Cụ thể, đối với các đơn vị nghệ thuật truyền thống chuyên nghiệp, công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nghệ sỹ, diễn viên biểu diễn nghệ thuật truyền thống có tài, tâm huyết với nghề được cải thiện đáng kể, với khoảng 3.000 nghệ sỹ chuyên nghiệp. Các nghệ sỹ đã nỗ lực cố gắng, khắc phục khó khăn của cuộc sống để gìn giữ, bảo tồn và tiếp tục phát huy vốn di sản nghệ thuật truyền thống của dân tộc. Đến tháng 6.2011, đã có 191 nghệ sỹ được được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sỹ nhân dân, 1.580 nghệ sỹ được Nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ sỹ ưu tú. Các đơn vị nghệ thuật truyền thống như Tuồng, Chèo, Cải lương, Múa rối, Ca Múa Nhạc dân tộc đã có những tác phẩm tốt, những chương trình, vở diễn hấp dẫn. Nhiều đơn vị đã đổi mới phương thức hoạt động để đến với khán giả, đặc biệt là khán giả vùng sâu, vùng xa, số lượng buổi diễn ngày càng tăng. Công việc sưu tầm, sưu tập, giới thiệu một số tác phẩm Tuồng, Chèo truyền thống đã đạt được nhiều kết quả.

Những năm qua, công tác bảo tồn nghệ thuật biểu diễn truyền thống ở cộng đồng đã được quan tâm, chú trọng và đạt được những kết quả nhất định. Với ý thức và trách nhiệm bảo tồn, phát huy nghệ thuật biểu diễn truyền thống, tại một số địa phương đã duy trì và thành lập thêm những nhóm, câu lạc bộ biểu diễn và truyền dạy nghệ thuật truyền thống hoạt động tích cực và hiệu quả như các câu lạc bộ Quan họ Bắc Ninh ở các làng, xã thuộc các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang; các câu lạc bộ Ca trù ở thành phố Hà Nội; các nhóm nghệ nhân trình diễn cồng chiêng ở các tỉnh Tây Nguyên, các vùng dân tộc miền núi phía Bắc; các nhóm đờn ca tài tử ở các tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long...

Bên cạnh đó, Chính phủ đã cho phép ngành văn hóa, thể thao và du lịnh lập các hồ sơ quốc gia đề cử các di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam để được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể như: Nhã nhạc Cung đình Huế, Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Ca trù. Sự vinh danh của UNESCO đã ghi nhận nỗ lực của Việt Nam trong việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật biểu diễn truyền thống. Từ hiệu quả thực tế, UNESCO đã hỗ trợ cho 2 dự án bảo tồn Nhã nhạc Cung đình Huế và Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Các di sản nghệ thuật biểu diễn truyền thống đã được sưu tầm, bảo tồn, lưu giữ tại Ngân hàng dữ liệu di sản văn hóa phi vật thể của Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam, Viện âm nhạc Học viện âm nhạc quốc gia bằng các phương tiện khoa học-công nghệ tiên tiến. 

Thực tế cũng cho thấy, công tác bảo tồn nghệ thuật biểu diễn truyền thống đang gặp rất nhiều thách thức, nhất là trong xu thế thị trường hiện nay. Nhận thức về giá trị của nghệ thuật biểu diễn truyền thống cũng như trách nhiệm bảo tồn và phát huy nghệ thuật biểu diễn truyền thống chưa được đồng đều trong xã hội, trong đó có một bộ phận cán bộ quản lý. Công tác quy hoạch các đơn vị nghệ thuật nói chung, các đoàn nghệ thuật truyền thống nói riêng triển khai chậm, hiệu quả chưa cao. Nghệ thuật biểu diễn truyền thống không chuyên ở các địa phương nhiều năm qua chủ yếu là tự phát đế đáp ứng nhu cầu của cộng đồng, các cơ quan quản lý chưa có chiến lược để phát huy tiềm năng và khai thác hiệu quả... 

Nâng cao nhận thức trong cộng đồng, các nhà quản lý về giá trị, vai trò của nghệ thuật biểu diễn truyền thống, từ đó xác định trách nhiệm bảo tồn và phát huy nghệ thuật biểu diễn truyền thống để nghệ thuật, trong đó có nghệ thuật biểu diễn truyền thống thực sự là tinh hoa văn hóa dân tộc là mục tiêu  Đề án Bảo tồn và phát huy nghệ thuật biểu diễn truyền thống đến năm 2020 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng.   Đề án chú trọng đến việc đổi mới công tác đào tạo diễn viên, nghệ sỹ hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật truyền thống ở các trường đào tạo văn hóa nghệ thuật; đẩy mạnh và nâng cao chất lượng truyền dạy, trao nghề cho thể hệ trẻ ở cộng đồng về nghệ thuật truyền thống. Đẩy mạnh xã hội hoá hoạt động biểu diễn và hoạt động bảo tồn nghệ thuật biểu diễn truyền thống. Huy động tối đa các nguồn lực trong nước và ngoài nước với sự tham gia đóng góp của toàn xã hội. Với các nhà quản lý văn hóa và nghệ nhân của nghệ thuật biểu diễn truyền thống thì đây chính là một đề án lớn, mang tính chiến lược và có ảnh hưởng mang tính quyết định đến sự nghiệp phát triển ngành nghệ thuật biểu diễn của nước nhà.

Trên thực tế, nghệ thuật biểu diễn truyền thống cũng giống như các hình thức của di sản văn hóa phi vật thể được lưu giữ trong ký ức của con người. Và cũng bởi được lưu giữ trong ký ức của con người nên sự mai một, thậm chí hủy hoại của nghệ thuật biểu diễn truyền thống dễ xảy ra. Việc bảo tồn và phát huy nghệ thuật biểu diễn truyền thống ngoài các vấn đề lớn cần khẩn trương giải quyết như mối quan hệ giữa bảo tồn và phát huy; vấn đề khai thác tiềm năng kinh tế của nghệ thuật biểu diễn truyền thống để phục vụ phát triển du lịch bền vững; vấn đề ghi chép, lưu trữ chân dung các nghệ nhân cao tuổi... thì quan trọng nhất vẫn là tạo được lòng yêu nghệ thuật biểu diễn truyền thống trong công chúng, đặc biệt là lớp trẻ. Chỉ khi nào khơi dậy được lòng yêu nghệ thuật biểu diễn truyền thống trong công chúng, khi đó nghệ thuật biểu diễn truyền thống mới có sức sống lâu bền trong nền văn hóa dân tộc Việt Nam. 

Theo ĐBND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác