Kịch bản sân khấu: Thừa yếu, thiếu hay!

Hiện nay, sân khấu TPHCM được đánh giá sôi động nhất nước với nhiều đơn vị nghệ thuật biểu diễn quanh năm, giúp khán giả tha hồ lựa chọn những vở diễn theo “gu” giải trí của mình. Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều nhà chuyên môn và Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam – NSND Trọng Khôi, thì kịch bản sân khấu hiện nay đang rơi vào tình thế “thừa kịch bản yếu, thiếu kịch bản hay”, vì sao?

Cảnh trong vở “Cảm ơn mình đã yêu em” - vở diễn khá hay của tác giả Hoàng Thái Thanh trên sân khấu kịch IDECAF.Cảnh trong vở “Cảm ơn mình đã yêu em” - vở diễn khá hay của tác giả Hoàng Thái Thanh trên sân khấu kịch IDECAF.

Từ kịch nói - thiếu vở diễn hay...

Cuối năm 2004, khi Việt Nam chính thức tham gia Công ước Berne về quyền tác giả, nhiều sân khấu ở TPHCM hầu hết đều không chọn những kịch bản nước ngoài đưa lên sàn diễn. Điều này, càng có nhiều thuận lợi cho các tác giả Việt Nam giới thiệu kịch bản mới đến công chúng.

Thế nhưng, trong những năm qua, khán giả muốn tìm xem những vở diễn hay, làm lay động lòng người như trước đây không phải là điều đơn giản. Cho nên, để giải quyết vấn đề này, nhiều nơi đã chuyển thể một số tác phẩm văn học nổi tiếng đưa lên sàn diễn. Và trước tình thế thiếu kịch bản hay, cũng có không ít đạo diễn, nghệ sĩ “nhảy” vào viết kịch bản.

Đương nhiên với những “tác giả” này, họ biết chắc khán giả cần gì và họ nên viết kịch bản như thế nào. Chính vì thế, hầu hết vở diễn mà các tác giả “bất đắc dĩ” này thực hiện luôn thành công. Chẳng hạn như tác giả Hoàng Thái Thanh (bút danh của NSƯT Thành Hội và Ái Như) có loạt kịch: Thử yêu lần nữa, Màu của tình yêu, Cảm ơn mình đã yêu em… hay Đức Thịnh có vở Cánh đồng gió dựa trên Ngôi nhà mục của tác giả Hoàng Linh Hương… đều được đông đảo công chúng đón nhận.

Nhiều “bầu” sân khấu vẫn mong muốn “săn” những kịch bản của các tác giả có ý tưởng mới, lạ để đầu tư dàn dựng phục vụ khán giả. Thế nhưng, “ông bầu” Huỳnh Anh Tuấn – Giám đốc Sân khấu Kịch IDECAF - đã than thở: “Hiện muốn tìm được kịch bản ưng ý không đơn giản. Lâu lâu mới “chộp” được những kịch bản hay của một số tác giả có tâm huyết với sân khấu như: Nguyễn Mạnh Tuấn, Nguyễn Khắc Phục, Nguyễn Thị Minh Ngọc, Lê Hoàng…”. 

... đến cải lương - “bổn cũ soạn lại”

Mặc dù sân khấu không mấy sôi động bằng sàn diễn kịch, nhưng nghệ thuật cải lương luôn được sự “ưu ái” của giới mộ điệu bởi cải lương là một đặc sản văn hóa của người dân Nam bộ. Thời gian qua, Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang cố gắng duy trì lịch diễn thường xuyên để kéo khán giả đến rạp hát Hưng Đạo. Tuy nhiên, nhìn vào những vở diễn mà các đoàn công diễn thì cũng chỉ toàn là những vở diễn cũ dựng lại! Thỉnh thoảng mới có được 1 – 2 vở tuồng mới.

Lý giải điều này, tác giả Hoàng Song Việt, chủ nhiệm nhóm Thắp sáng niềm tin, cho rằng: “Bây giờ dựng vở diễn mới chỉ diễn có vài suất rồi nghỉ, khó lòng thu hồi vốn. Chính vì thế, trước mắt chúng tôi chỉ dám dựng, diễn lại những vở diễn cũ như Thanh Xà – Bạch Xà, Mùa thu trên Bạch Mã Sơn… vì những vở diễn này có sẵn khán giả và chuyện đầu tư cũng không quá tốn kém!”.

Ông Quốc Hùng, Giám đốc Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, cho rằng: “Chuyện đầu tư vở diễn mới, chúng tôi luôn sẵn sàng, nhưng đọc cả mấy chục kịch bản cũng chẳng tìm được một kịch bản nào hay thì làm sao dàn dựng. Các kịch bản cải lương hiện nay cứ quanh quẩn chuyện yêu đương, chuyện tình tay ba éo le… Các tác giả ngày xưa là những thầy tuồng, cùng “sống chết” với đoàn hát nên có thể viết nhiều vở rất hay. Thậm chí, vở diễn nào chưa hấp dẫn, thầy tuồng có thể tìm hiểu, nghiên cứu viết, sửa lại cho hấp dẫn khán giả. Còn bây giờ, chúng tôi tìm mỏi mắt cũng không thể nào có được những thầy tuồng như thế. 

Tương lai - về đâu?

Kịch bản sân khấu: Thừa yếu, thiếu hay! - ảnh 2

Hai NSƯT Hồng Vân (trái) và Bảo Quốc trong vở Cánh đồng gió.

Trước thực tế sân khấu thiếu vắng những vở diễn hay, nghệ sĩ Quốc Hùng cho biết: “Sắp tới đây chúng tôi sẽ đặt hàng một số tác giả viết theo đề tài của nhà hát đưa ra và sẵn sàng đầu tư dàn dựng hoành tráng. Còn tương lai, chúng tôi sẽ gầy dựng tổ chế tác. Hàng tháng có tiền lương cho tác giả để họ có thêm thu nhập, yên tâm viết kịch bản cho nhà hát…”.

Còn tác giả Nguyễn Thu Phương, người có khá nhiều tác phẩm được dàn dựng trên nhiều sân khấu, cho rằng: “Hiện nay, các đơn vị nghệ thuật xã hội hóa ở TPHCM đang hoạt động mạnh, đó là cơ hội cho các tác giả sân khấu. Nhưng nếu tác giả sân khấu và các đơn vị nghệ thuật cứ chạy theo thị hiếu của công chúng thì việc thiếu kịch bản hay là điều tất yếu.

Có một điều cần phải thừa nhận là kịch bản sân khấu hiện nay chưa thể đi vào những vấn đề gai góc của cuộc sống. Chẳng hạn như, khi đưa một kịch bản của nước ngoài về đề tài chống tham nhũng, đụng chạm đến nhiều quan chức, không hề gì – chuyện của xứ người mà! Nhưng khi tác giả Việt Nam viết đề tài đó thì lại khác, các đơn vị dè chừng vô cùng vì sợ “đụng chạm”, không được duyệt! Chính vì điều này mà kịch bản sân khấu chưa đánh động được dư luận”.

Tác giả Nguyễn Thu Phương cũng cho biết thêm, tình hình sân khấu hiện nay cũng khó lòng trách tác giả, bởi khi viết một kịch bản, tác giả luôn chú ý đến việc sân khấu nào dàn dựng để viết theo “gu” của sân khấu ấy nên khó lòng hay được… Đạo diễn, NSƯT Trần Ngọc Giàu trăn trở: “Nếu như tương lai, các tác giả sân khấu cứ chạy theo số lượng, chạy theo thị hiếu của khán giả thì khó lòng có được tác phẩm hay. Bởi khi viết kịch bản, tác giả viết theo “gu” của từng đơn vị, khó lòng sáng tạo…”.

Đạo diễn Huỳnh Anh Tuấn khẳng định: “Đúng là khi “đụng” vào những đề tài “nhạy cảm”, các đơn vị nghệ thuật luôn e ngại, bởi đầu tư công sức, tiền của vào nếu không được diễn thì làm sao tồn tại? Nhưng tới đây, chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư cho những đề tài “gai góc”, bởi đó là những vở diễn mà công chúng đang cần, sân khấu đang thiếu… Cho nên, khi thực hiện vở “Bí mật vườn Lệ Chi” hay “Tiếng chim hót trong vườn Ngọc Lan”, chúng tôi muốn hướng khán giả đến những vở mang đậm chất nghệ thuật...”.

Có thể nói, chưa lúc nào vấn đề kịch bản sân khấu “thừa yếu, thiếu hay” đang trở thành “chuyện lớn” như hiện nay...  

(Theo SGGP)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác