“Làm balett Truyện Kiều không phải để gây “sốc”

Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo đã tâm sự về dự án chuyển thể Truyện Kiều sang balett này. Sau thành công của vở balett “Trương Chi” được chuyển thể từ câu chuyện dân gian “Tiếng hát Trương Chi”, nhạc sĩ lại bắt tay vào làm tiếp phần nhạc cho vở balett Truyện Kiều.

PV: Khi chuyển thể Truyện Kiều sang balett, ông có cho rằng, điều này sẽ tạo ra cú “sốc” trong công chúng yêu Truyện Kiều?

Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo: Nhiệm vụ của chúng tôi là tôn vinh Truyện Kiều, quảng bá Truyện Kiều ra nước ngoài, chứ không phải để gây “sốc”. Truyện Kiều là một áng văn chương tuyệt vời, bây giờ mà phổ biến ra thế giới với hình thức khác và đưa ra sân khấu balett thì rất là hay. Tuy nhiên, đây là hình thức hoàn toàn mới nên sẽ có nhiều ý kiến trái chiều. Trên thế giới, những áng văn chương tuyệt vời của Puskin đã được chuyển sang một vở nhạc kịch được biểu diễn trên thế giới và đã quảng bá rất thành công cho văn học Nga. Qua anh Nguyễn Việt (tác giả kịch bản), dự án có thể được UNESCO tài trợ để đưa ra nước ngoài biểu diễn.

PV: Ý tưởng này sẽ được thực hiện như thế nào?

Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo: Vở múa sẽ được thể hiện qua 3 sân khấu: sân khấu ở giữa là chuyển thể Truyện Kiều. Kiều gặp Kim Trọng, rồi gia biến, cảnh Kiều ở lầu Ngưng Bích, trong chốn lầu xanh, Kiều gặp Thúc Sinh, Từ Hải. Từ Hải nghe lời Kiều đầu hàng quân Nguyên, bị mai phục, đầu rơi xuống nhưng vẫn đứng. Truyện Kiều kết thúc ở đó… Một nhân vật không thể vắng mặt ở đây là Nguyễn Du. Sân khấu tay trái là cuộc tình giữa Nguyễn Du và Kiều, được thể hiện thông qua balett và opera. Rồi một sân khấu có hình ảnh quần chúng nhân dân chất vấn Nguyễn Du. Nếu lấy mình cốt truyện Truyện Kiều để dàn dựng balett thì vở múa khó đứng vững và hình ảnh Kiều múa balett từ đầu đến cuối cũng khó thực hiện được vì diễn viên sẽ không đủ sức, mà vở múa không thể hấp dẫn được. Tôi dùng hợp xướng làm sườn của vở múa để sử dụng những câu thơ đẹp của Nguyễn Du. Để thực hiện vở múa này tốt nhất, phải chọn không gian ngoài trời thì mới có thể dựng được 3 sân khấu một lúc. Sân khấu để chất vấn Nguyễn Du, tôi nghĩ là dùng hình ảnh hề đồng trong nghệ thuật chèo mới phát huy được hiệu quả.

PV: Chuyển thể một áng văn chương kiệt tác của đại thi hào Nguyễn Du sang balett, sẽ có những khó khăn như thế nào?

Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo: Thứ nhất, tôi nghĩ làm vở balett dài 90 phút thì rất khó đứng vững, vì balett là hình thái cơ thể con người “phóng ra” không gian và thời gian, có tính chất trừu tượng cao. Thứ hai, Truyện Kiều là một áng văn chương kiệt tác của Việt Nam mà rất nhiều người biết đến. Đối với tôi, sự rung động trong Truyện Kiều mang tính chất uyên bác và trí tuệ, giờ chuyển sang hình thức nghệ thuật khác sẽ rất khó thực hiện, nhất là những câu thơ hay khi chuyển sang balett thì cực khó. Để chuyển thể Truyện Kiều sang balett thì phải sáng tạo, vừa truyền thống, vừa hiện đại mới có thể đứng vững được, nếu không, sẽ khó tránh khỏi sự so sánh với tính độc đáo vốn có của tác phẩm. Mà chỉ có balett không thôi thì cũng sẽ không được, mà phải làm hình thức sân khấu nghệ thuật tổng hợp.

Khi quyết định tham gia dự án này, tôi cũng xác định rằng, mặc dù không quan tâm nhiều đến balett, nhưng trong số những người hâm mộ Truyện Kiều, sẽ có người đơn giản chỉ vì hiếu kỳ mà đi xem. Và tôi chờ đợi các phản ứng tương phản mạnh. Tôi tuyệt đối tôn trọng ý kiến khán giả, nếu có phản hồi, đó không phải xuất phát từ sự định kiến. Sự so sánh, thậm chí phê phán, là rất cần thiết.

PV: Sự xuất hiện hình ảnh nhà văn Nguyễn Du và mối quan hệ của Nguyễn Du với Kiều trong vở múa này, ông có cho rằng, đó là một sự sáng tạo quá táo bạo?

Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo: Nguyễn Du có thể yêu Thuý Kiều khi trong thực tế, ông lại là tác giả của tác phẩm? Nguyễn Du sẽ trả lời như thế nào? Tại sao lại không có cuộc chất vấn chính tác giả, trong đó sẽ chứa đựng sự hài hước triết lý? Đã đến lúc chúng ta cần táo bạo trong sáng tạo. Lẽ đương nhiên, khi chất vấn Nguyễn Du, thì phải để Nguyễn Du trả lời như thế nào mới là cái khó, nhất là làm sao để Nguyễn Du và Kiều yêu nhau tránh rơi vào sự tầm thường?

PV: Biên kịch Nguyễn Việt, biên đạo múa NSND Công Nhạc, còn âm nhạc Nguyễn Thiện Đạo, sự kết hợp “3 trong 1” e sẽ có những bất đồng khi dấn thân vào việc làm mới cho một kiệt tác văn chương?

Nhạc sĩ Nguyễn Thiện Đạo: Đã quyết định dấn thân thì phải tôn trọng lẫn nhau, phải rất thoải mái bàn với nhau để đi đến một điểm mỹ mãn nhất. Còn nếu ai cũng muốn “kéo chăn về mình” thì khó thành công được. Khâu của tôi đương nhiên là quan trọng, vì xong bản nhạc thì các vị kia mới dựng được, mà trước khi viết bản nhạc là phải thống nhất về diễn biến của sân khấu. Cái chính của vở balett vẫn là bản nhạc, khi người ta nói đến các vở balett của Traikopxky, cái chính vẫn là phần âm nhạc…

Xin cảm ơn nhạc sĩ!.

(Theo VOV)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác