Múa hiện đại trên sân khấu Việt Nam

Đã có rất nhiều nhà nghiên cứu, lí luận, phê bình đưa ra những định nghĩa khác nhau về múa hiện đại nhưng vẫn chưa có một ý kiến thống nhất. Bài viết này đề cập tới một hiện tượng đã và đang xuất hiện trên sâu khấu múa Việt Nam.

Song bên cạnh những mặt tích cực và sự xuất hiện ồ ạt của mình, múa hiện đại cũng đã gây nhiều ý kiến phản hồi trái ngược nhau trong cùng giới nghệ sĩ múa nói chung cũng như khán giả yêu múa nói riêng. (Ảnh minh họa)Song bên cạnh những mặt tích cực và sự xuất hiện ồ ạt của mình, múa hiện đại cũng đã gây nhiều ý kiến phản hồi trái ngược nhau trong cùng giới nghệ sĩ múa nói chung cũng như khán giả yêu múa nói riêng. (Ảnh minh họa)

Những năm gần đây trên sâu khấu của các nhà hát, các trường nghệ thuật và đặc biệt là trong các cuộc thi tài năng, múa hiện đại xuất hiện ngày càng nhiều" từ những trích đoạn nhỏ tới những vở kịch múa lớn, từ múa minh hoạ cho sân khấu ca nhạc hay các sân khấu thể nghiệm... đâu đâu cũng có sự xuất hiện của dòng múa này.

Múa hiện đại đã trở thành một cái "gu" sáng tác của các biên đạo và là sự lựa chọn hàng đầu của các diễn viên trẻ trong các cuộc thi tài năng. Sức cuốn hút của dòng múa này đã đem lại một hơi thở mới cho nghệ thuật múa Việt Nam, song bên cạnh những mặt tích cực và sự xuất hiện ồ ạt của mình, múa hiện đại cũng đã gây nhiều ý kiến phản hồi trái ngược nhau trong cùng giới nghệ sĩ múa nói chung cũng như khán giả yêu múa nói riêng.

Khi múa hiện đại xuất hiện ở Việt Nam

Thực ra dòng múa này đã xuất hiện ở nước ta khá lâu, từ những năm 50-60 khi mà biên đạo người Triều Tiên sang dàn dựng vở kịch múa "Ngọn lửa Nghệ Tĩnh" cho đoàn múa quân đội. Tuy nhiên phải tới sau này nhất là khi các chương trình biểu diễn về múa hiện đại của các nghệ sĩ nước ngoài ở Việt Nam đã bước đầu mở ra những cơn sốt về dòng múa này. Những người đi tiên phong phải kể tới Đoàn balê phương Bắc của Úc, biên đạo Cohen (Pháp)... và đặc biệt để lại nhiều dấu ấn và làm bùng nổ nhiều cuộc tranh luận của báo chí và biên đạo người Pháp gốc Việt Easola.

Do sự xuất hiện của rất nhiều chuyên gia, biên đạo nên dòng múa hiện đại của Việt Nam vừa là sự pha trộn của rất nhiều dòng múa hiện đại của thế giới như: Úc, Pháp, Mỹ... chính vì có quá nhiều phong cách nên khi tiếp cận với dòng múa này nhiều nhà biên đạo đã phải sàng lọc và kết hợp nó với múa dân gian dân tộc, tạo nên một phong cách mới (kết hợp cái vốn có của dân tộc với cái mới tiếp thu) đó là phong cách múa hiện đại mà hiện nay đang chiếm lĩnh các sân khấu biểu diễn múa chuyên nghiệp ở nước ta.

Những mặt tích cực và hạn chế của múa hiện đại

Mặt tích cực dễ nhận thấy nhất của dòng múa này là nó dễ tiếp cận, rất đa nghĩa, không gò bó về nội dung, khi xem một chương trình múa hiện đại bạn có thể yêu, ghét hay có thêm những cảm nhận sâu sắc về cuộc đời. Hoặc có thể chỉ đơn giản là để cho diễn viên có thể khoe diễn những kỹ thuật cá nhân của mình cho khán giả thưởng thức... Có thể nói xem múa hiện đại người xem có thể được được thoả mãn nhu cầu về "nhìn" của mình (vì dòng múa này đòi hỏi người trình diễn phải có kỹ thuật balê tốt, hình thể đẹp và có rất nhiều các kỹ thuật khó của balê cổ điển đã được phát triển).

Tuy nhiên mặt tiêu cực của nó cũng rất đáng phải bàn cãi. Có lẽ do có quá nhiều biên đạo lựa chọn phong cách sáng tác này mà nhiều lúc dòng múa này đã trở thành con dao hai lưỡi, đôi khi ở người xem chỉ thấy đó là sự sao chép vụng về những động tác nhào lộn, quay, nhẩy, quằn quại... Biên đạo chỉ mượn vào múa hiện đại để thay thế cho sự "bí" của mình, điển hình có nhiều tác phẩm múa mà khán giả thưởng thức đã phải bất ngờ trước  cái "ngây ngô" của biên đạo: giải thích nhiều, dài dòng như sợ người xem không hiểu được. Điều này đặc biệt đã xuất hiện ở các cuộc thi tài năng múa, nơi mà lẽ ra phải là sân chơi của những nghệ sĩ chuyên nghiệp.

Có phải múa hiện đại = quằn quại?

Người làm bùng nổ cuộc tranh luận gay gắt về múa hiện đại kể tới nhà báo ruột của múa hiện đại là H.Hà, người đã từng phát biểu một câu khiến các nhà phê bình và nghệ sĩ phải lên tiếng: "múa hiện đại là quằn quại, khó hiểu và không có ý nghĩa..." Đáp lại ý kiến này là rất nhiều cuộc tranh luận báo chí và hội thảo để những người yêu dòng múa này được bảo vệ cho lẽ phải của mình.

Như biên đạo H.Long từng nói:" Tiếp cận với dòng múa này khiến cho tôi thấy tự tin hơn khi sáng tác..." Hoặc ý kiến của biên đạo NSND Trịnh Xuân Định thì theo ông "nên kết hợp thật khéo giữa múa hiện đại và múa balê cùng với múa dân gian dân tộc. Trên cái nền ấy mà người biên đạo sẽ phát triển hay sáng tạo thêm những ý tưởng mới cho tác phẩm của mình..."

Mặc dù gây nhiều chú ý như vậy nhưng có một thực tế là dòng múa này đang dần thống trị các sân khấu của các nhà hát nghệ thuật quốc gia cũng như là sự lựa chọn loại ưu của phần đông các biên đạo.

Theo ĐAKT

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác