Mùa xuân nghe tiếng trống tuồng

Nông thôn Việt Nam, từ xa xưa cho đến hôm nay, nghệ thuật tuồng và nghệ thuật chèo là món ăn tinh thần không thể thiếu được. Trải qua hằng bao thế kỷ, hai loại nghệ thuật này vẫn gắn bó trong đời sống của nhân dân ta, nhất là trong ngày xuân về, tết đến và những ngày lễ hội mà thiếu vắng tiếng trống tuồng, tiếng trống chèo thì cuộc sống của người dân ở làng quê nông thôn trở nên buồn tẻ vô cùng.

Mùa xuân nghe tiếng trống tuồng - ảnh 1

Chính vì vậy mà ca dao Việt Nam đã phản ánh được sức hấp dẫn của tiếng trống tuồng, tiếng trống chèo đi vào tâm hồn con người Việt Nam qua bao thế hệ:

 

“Ăn no rồi lại nằm khèo

Nghe giục trống chèo bế bụng đi xem”

Và: “Tháng giêng ăn Tết nằm suông

Nghe giục trống tuồng, lập tức đi coi...”

 

Hoặc: “Nghe giao trống chiến

Không khiến cũng đi”

 

Trống chiến là loại trống nhỏ hơn trống chầu nhưng âm thanh rộn rã, thôi thúc cho nên khi nghe trống vang lên, thì người yêu nghệ thuật không sao ngồi yên được, mà phải lần tới sân khấu, sân đình, nhất là khi nghe tiếng trống chầu thúc giục thì không phải đi nữa, mà phải chạy mới kịp:

 

Nghe giục trống chầu

Đâm đầu mà chạy...

 

Mùa xuân hoa nở, lòng người thấy thanh xuân, gợi cảm, nhất là các chàng trai, cô gái trẻ thường thấy rạo rực trong lòng, mong được gặp nhau để mừng xuân mới, hoặc đi xem biểu diễn nghệ thuật, tâm hồn nao nức:

Nghe tiếng trống chầu

Cái đầu bóng nước...

 

Đứng trước gương trang điểm sắc đẹp mà cảm thấy rạo rực như lửa đốt, kim châm:

 

“Nghe tiếng trống chiến

Nó điếng trong ruột...”

 

Mùa xuân đến, các chàng trai, cô gái còn mượn tiếng trống chèo, tuồng để bày tỏ tình cảm yêu thương với nhau:

 

“Trống cơm đưa giọng nam ai

Tiếng thương tiếng nhớ như ai mủi lòng”

 

Vai trò và tác dụng của tiếng trống trong nghệ thuật sân khấu dân tộc thật là kỳ diệu. Nhà nghiên cứu tuồng Mịch Quang nói chuyện, phân tích, lý giải về âm nhạc tuồng và chèo đã đưa ra một so sánh bằng những hình ảnh lý thú, nếu tiếng trống, tiếng thanh la chèo ngày xưa vừa náo nức, nhưng lại vừa dịu dàng như đào hồng miền Bắc, thì tiếng kèn, tiếng trống tuồng ngày Tết cũng vừa rộn ràng, vừa rạo rực như mai vàng miền Nam. Đúng là màu sắc của hai loại hoa xuân này ở hai miền đều có sức hấp dẫn và rung động lòng người cũng giống như hai loại nhạc cụ, trống trong sân khấu tuồng và sân khấu chèo. Đặc biệt là tiếng trống tuồng có khả năng diễn tả rất nhiều tình huống và tâm trạng, nhất là khả năng cổ vũ thôi thúc lòng người.

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cứu nước thì tiếng trống tuồng, tiếng trống chèo đã cổ vũ hàng vạn thanh niên lên đường nhập ngũ, lên đường chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc. Ngày nay đội tuồng ở xã Hoằng Phú (Hoằng Hóa) là đội văn nghệ quần chúng mạnh nhất trong tỉnh, đã được các cơ quan các cấp từ Trung ương đến địa phương mời đi trình diễn, phục vụ cán bộ và nhân dân. Đội tuồng xã Hoằng Phú hiện nay còn 17 người, tuổi đã cao nhưng vẫn còn sức khỏe để biểu diễn, cấp ủy và chính quyền địa phương đã có kế hoạch thành lập đội ngũ trẻ để thừa kế nghệ thuật tuồng, nơi mà trời phú cho mảnh đất nhiều nghệ nhân tài hoa.

Còn gì sung sướng hơn tiếng trống Đoàn tuồng Thanh Hóa – Quảng Nam kết nghĩa anh em, được thành lập từ năm 1962 trong thế kỷ XX. Tiếng trống đã vun đắp tình nghĩa keo sơn gắn bó trong những năm chống Mỹ, cứu nước giữa nhân dân hai tỉnh Thanh Hóa – Quảng Nam...

Nghệ sĩ tài hoa Nguyễn Hữu Dũng với những tiếng trống tuồng của mình, bằng đôi bàn tay điêu luyện đã từng làm cho hàng vạn khán giả ở Việt Nam cũng như trên thế giới vô cùng thích thú hết lời ca ngợi khi điều khiển trên năm chiếc trống kỳ diệu. Thế hệ trẻ hôm nay hãy tiếp cận với nghệ thuật tuồng, chèo để thưởng thức cái hay, cái đẹp của truyền thống văn hóa – nghệ thuật Việt Nam, cốt cách Việt Nam.

(Theo THO)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác