Người hết lòng cho sân khấu nghệ thuật Khmer

Nghệ thuật sân khấu “ Dù kê” Nam Bộ không nhất thiết phải rập khuôn theo một quy chuẩn nhất định. Mỗi vở diễn, tuỳ vào nội dung từng hoạt cảnh, tác giả kịch bản hoặc đạo diễn sân khấu có thể lồng vào các màn múa dân gian hay múa cổ điển nhằm phụ hoạ cho nội dung cốt truyện.

Thạch Mu Ni, tác giả kịch bản của nhiều vở ca kịch dù kê và kịch múa Khmer đã mang đến cho công chúng một sự cảm nhận mới mẻ về loại hình nghệ thuật sân khấu đặc sắc của dân tộc mình.
Thạch Mu Ni cho biết, loại hình sân khấu dù kê của người Khmer có nội dung chủ đề, cách diễn xuất, phục trang... gần giống với loại hình sân khấu cải lương của người Kinh vùng Nam Bộ. Các vở diễn thường được chuyển thể từ truyện cổ tích, truyện thần thoại dân tộc Khmer, nội dung phản ánh sự xung đột sâu sắc giữa 2 phía đối lập: cái thiện và cái ác, cái tốt đẹp và cái xấu xa trong xã hội phong kiến xưa. Bởi vậy, để dàn dựng được những vở dù kê có giá trị nghệ thuật đặc sắc, mang tính định hướng giáo dục giá trị nhân văn sâu sắc, đòi hỏi người viết kịch bản cũng như đạo diễn sân khấu phải có một phông nền kiến thức cơ bản về lịch sử, văn hoá dân tộc Khmer....
Tiếp cận lĩnh vực nghệ thuật truyền thống của dân tộc, Thạch Mu Ni sớm bộc lộ năng lực sáng tạo nghệ thuật của mình thông qua các vở ca kịch dù kê, kịch múa do bản thân anh viết kịch bản kiêm dàn dựng chương trình. Vốn là nghệ sỹ “con nhà nòi”, lại được trang bị khá vững kiến thức nền sau 4 năm học chuyên ngành Lịch sử tại Trường Đại học Tổng hợp thành Phố Hồ Chí Minh (1988-1992), sau khi Mu Ni ra trường trở về quê hương công tác tại Đoàn Nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh (tỉnh Trà Vinh) với vai trò Phó Đoàn, anh đã vận dụng khá nhuần nhuyễn kiến thức văn hoá- lịch sử vào trong lời thoại của các nhân vật hoặc qua các màn múa hát phụ hoạ. Vở sân khấu dù kê “Chàng Sa Pa Sith”- do Mu Ni viết kịch bản năm 1993, sau khi được bản thân anh dàn dựng, Đoàn NT Khmer Ánh Bình Minh công diễn tại các chùa đã gây được tiếng vang trong lòng công chúng đồng bào, sư sãi dân tộc Khmer. Sau vở diễn “Chàng Sa Pa Sith”, Mu Ni lần lượt cho “ra lò” một loạt vở ca kịch mới như: “Bông sen ba màu”, “Lưỡi kiếm oan nghiệt”, “Công chúa Tuyp Song Hoa”, “Tướng quân Rit Ti Jăc”... Các vở dù kê này đều được Đoàn Nghệ thuật Ánh Bình Minh mang đi công diễn tại nhiều điểm chùa trong và ngoài tỉnh Trà Vinh, được bà con, sư sãi nhiệt liệt đón nhận, khen ngợi.
Không chỉ thành công trong lĩnh vực viết kịch bản và dàn dựng sân khấu dù kê, Mu Ni còn bộc lộ tài năng thông qua thể loại kịch múa Khmer. 2 trích đoạn kịch múa “Sự tích Chol Chnăm Thmây” và “Bức tranh Riềm kê” do anh dày công dàn dựng đã mang về cho Đoàn Nghệ thuật Ánh Bình Minh một Huy chương Vàng và một Huy chương Bạc tại Hội diễn Ca múa nhạc toàn quốc diễn ra tại...... năm.....,. Mu Ni cho biết: “Dàn dựng thể loại kịch múa Khmer khó hơn dàn dựng sân khấu dù kê bởi ngôn ngữ của kịch múa là ngôn ngữ động tác. Để các diễn viên chuyển tải được nội dung câu chuyện thông qua ngôn ngữ múa đòi hỏi người đạo diễn phải lựa chọn chủ đề câu chuyện mang tính phổ biến, dễ hiểu, sau đó tìm các động tác múa để biểu đạt chúng. Để hoàn thiện mỗi một vở kịch múa Khmer, Đoàn Nghệ thuật Ánh Bình Minh thường phải tập luyện ròng rã cả năm trời, kinh phí đầu tư cho mỗi vở múa trên dưới 100 triệu đồng- cao gấp 3-4 lần so với thể loại sân khấu dù kê. Bởi vậy, với thể loại kịch múa, Đoàn chỉ có thể dàn dựng phục vụ trong các hội diễn khấu chuyên nghiệp mang tầm cỡ quốc gia”.
5 năm gắn bó với Đoàn Nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh (1993-1997), Thạch Mu Ni đã cống hiến hết mình cho nghệ thuật và sự phát triển không ngừng của Đoàn. Do yêu cầu công việc, cuối năm 1997, anh được tỉnh điều về công tác tại Phòng Quản lý Nghiệp vụ (Sở Văn hoá- Thông tin tỉnh Trà Vinh), sau đó, chuyển công tác lên Phòng Chính sách-Cơ quan Uỷ ban Dân tộc thường trực tại Đồng bằng Sông Cửu Long. Ở vị trí mới với chức danh Trưởng Phòng Chính sách, ngoài việc chuyên tâm cho công tác nghiệp vụ, Thạch Mu Ni vẫn tranh thủ dành thời gian viết kịch bản dù kê cho Đoàn Nghệ thuật Ánh Bình Minh và giúp Đoàn dàn dựng chương trình sân khấu mỗi khi có vở diễn mới. Đóng góp tâm sức, trí tuệ của mình nhằm góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc Khmer và sự nghiệp phát triển chung của các dân tộc thiểu số miền núi, đó là tâm nguyện Thạch Mu Ni luôn hướng tới.

(Theo ĐCS)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác