Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo: “Thơ, âm nhạc và mùa xuân là cuộc sống của tôi”

Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo, tác giả của "Khúc hát sông quê” , “Làng quan họ quê tôi”, “Đôi mắt đò ngang" ... làm lay động lòng người. Gặp Nguyễn Trọng Tạo khiến tôi bất ngờ bởi sự trẻ trung và phong độ. Người đàn ông ngoài tuổi lục tuần vẫn giữ cho mình nụ cười trẻ trung, hài hước, dí dỏm và cách nói chuyện say mê. Dễ hiểu vì sao người ta gọi ông là con người hào hoa, đa tình.

Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo.Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo.

Ở cái tuổi xế chiều, ông vẫn không ngừng mải miết với những chuyến đi. Lần gần đây nhất là chuyến đi lên Tây Nguyên, tham gia đêm thơ với Hội Văn học nghệ thuật Pleiku và nghiên cứu thêm về văn hóa cồng chiêng. Nhưng anh nói, vẫn yêu và thích gắn bó với Hà Nội. Cho nên chỉ khi về với hồ Gươm, với Văn Miếu, mới cảm thấy thanh bình nhất. "Những ngày này, trong không khí trời đất giao hòa, tâm hồn mình như cũng phấn chấn hơn, thơ hơn", ông nói. Đó là lí do để bắt đầu bằng những câu chuyện về âm nhạc, thơ và cả tình yêu trong "nửa đời phiêu dạt" của nhà thơ - nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo.

Có một nhà thơ nói rằng, anh không phải là người Kinh Bắc nhưng âm nhạc và thơ lại duyên dáng và hào hoa như là người Kinh Bắc vậy, anh nghĩ sao về điều này?

Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo: Tôi vốn sinh ra ở xứ Nghệ, nơi có những câu hò, điệu ví rất đẹp. Biết vậy nhưng trong âm nhạc, tôi không mang quá nhiều chất liệu dân ca vào mà tổng hòa tất cả. Tôi thích những làn điệu quan họ Bắc Ninh, yêu áo tứ thân, khăn mỏ quạ. Cho nên ai đó nói rằng âm nhạc của tôi mang hồn cốt của người Kinh Bắc cũng đúng.

Mỗi ca khúc ra đời đều gắn liền với một duyên cớ, với ca khúc "Làng quan họ quê tôi ", anh có sáng tác khi đến mảnh đất quan họ không?

- Chuyện này nói ra chắc ít người tin. Vì khi tôi sáng tác bài hát này, tôi chưa đến Bắc Ninh một lần nào. Lúc đó, tôi đang tham gia trại sáng tác ở làng Hạ Đình, Hà Nội. Lúc bấy giờ tất cả các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ đều ở chung trong nhà dân vì đây là trại tạm thời, được di dời xuống để chờ xây dựng cơ sở mới trên Vân Hồ.

Một hôm, đang đi dạo trên đường làng, Nguyễn Phan Hách có đưa cho tôi bài thơ và bảo xem giúp. Tôi đọc xong và thấy xúc động, ngay đêm hôm đó tôi đã sáng tác xong phần nhạc. Trại sáng tác năm đó không có nhiều các tác phẩm ra đời. Ngày kết thúc, "Làng quan họ quê tôi" được công bố và biểu diễn trong sự tán thưởng của rất nhiều các nghệ sĩ, nhà văn, nhà thơ lúc đó.

Đời sống của một ca khúc hay như thế chắc có nhiều điều đặc biệt?

- Sau lần công bố đó, ca khúc này có phần bị lãng quên, vì ngay sau đó là chiến tranh biên giới. Nhà nước chỉ phát thanh những ca khúc cách mạng để cổ vũ và động viên nhân dân. Mãi đến những năm 1981, 1982 mới thực sự được phát hành và phổ biến rộng rãi.

Nữ ca sĩ nào đã thể hiện đầu tiên ca khúc này?

Người thể hiện đầu tiên thành công và được nhiều người biết đến là nghệ sĩ Thanh Hoa (Tháng 6/1979). Nhưng trước đó có một cô bé sinh viên mà tôi còn nhớ tên là Kim Phúc cũng thể hiện rất thành công (Sau này cô ấy cũng khá thành danh ở nhà hát ca múa nhạc Trung ương). Năm đó Kim Phúc chỉ mới đang là sinh viên nhạc viện năm thứ nhất, rất trẻ. Lần đầu tiên, nghe cô ấy hát trong một diễn đàn giao lưu với sinh viên, tôi như không nhận ra chính sáng tác của mình. Nó hay hơn cả trong những suy nghĩ của tôi trước đó. Ngoài ra một số ca sĩ khác cũng thể hiện rất thành công như: Bích Việt, Thanh Hoa, Hồng Liên...

Còn với "Khúc hát sông quê" thì sao, thưa anh?

- "Khúc hát sông quê" lại ra đời trong một lần tôi tham gia trại sáng tác ở Vũng Tàu. Đêm trước một ngày nhiều hội hè tiệc tùng với các văn nghệ sĩ, Lê Huy Mậu có đưa cho tôi một tập giấy gồm 5 - 6 bài thơ gì đó cho tôi đọc và nhờ phổ nhạc. Hôm đó tôi uống say quá nên ngủ luôn từ tối hôm trước đến tận 5h sáng hôm sau. Tỉnh dậy, tôi ra biển và tắm để đầu óc tỉnh táo hơn. Tôi còn nhớ biển Vũng Tàu hôm đó rất đẹp, trong lành và mát rượi. Rồi về phòng, tôi cầm tập thơ trên tay, đọc đến bài Khúc hát sông quê thì bao nhiêu cảm xúc, kí ức về quê hương cứ thế ùa về. Âm nhạc nổi lên theo từng ngón tay. Tôi mải miết và như trôi đi trong từng câu chữ. Đến lúc viết xong nhìn đồng hồ đã 8 giờ sáng. Gọi cho Huy Mậu đến và hát cho ông ấy nghe. Nghe xong, Huy Mậu đờ đẫn nằm vật xuống giường, bất lặng một lúc, rồi ngồi dậy nói: "Ông làm tôi sắp nổi tiếng đến nơi rồi". Chúng tôi đi ăn sáng, gặp một số người bạn và tôi hát cho họ nghe. Cả ngày hôm đó giống như một ngày ăn mừng với nhiều bia và rượu cùng lời chúc tụng của bạn bè.

Trong số những ca khúc mùa xuân ở Việt Nam, anh thích ca khúc nào nhất?

- Ca khúc viết về mùa xuân ở Việt Nam có một số bài hay, nhưng bài tôi thích nghe nhất là "Mùa Xuân đầu tiên" của cố nhạc sĩ Văn Cao. Một bài hát giản dị, cảm động nhưng giàu ý nghĩa và chứa đựng sự tinh túy của cảm xúc: Mùa xuân đầu tiên sau ngày độc lập dân tộc.

Có một bài hát nữa tôi cũng thích, đó là bài "Mùa xuân nho nhỏ", thơ của Thanh Hải và nhạc của Trần Hoàn. Tôi thích những tiết tấu trong trẻo, nhẹ nhàng, trữ tình ở trong đó. Âm nhạc của Trần Hoàn khá đặc trưng, anh chú trọng sự khúc chiết. Người khác không thể thêm bớt điều gì của anh được.

Người ta biết đến nhiều một nhạc sĩ Trọng Tạo mà dường như chưa hiểu hết về thơ của anh trong khi những bài thơ tình của anh đủ gọi anh là một nhà thơ của tình yêu. Viết nhiều thơ tình yêu như thế chắc hẳn đời sống tình cảm của anh cũng rất phong phú?

- Có một người hỏi vui tôi rằng, anh viết đến 1000 bài thơ tình thì có phải yêu đến 500 người không. Tôi nói với anh ta: Nhà thơ nổi tiếng thế giới Neruda khi yêu Maza đã tặng cho người mình yêu 100 bài thơ tình. Cho nên 1000 bài thơ tình của tôi không cần đến 500 người đàn bà. Tất nhiên không thể phủ nhận những yêu mến mang tên phụ nữ mà cuộc sống đã ban tặng cho tôi. Với tôi, trời cho gì thì mình nhận lấy, mà trời đã cho thì mấy ai từ chối được.

Và hẳn là phụ nữ cũng làm anh đau đầu lắm?

Tôi mệt vì họ nhiều lắm. Nhưng cũng có những bài thơ tôi lấy từ nỗi đau của người khác. Ví dụ như bài thơ Không đề: "Anh trót để tình yêu tuột mất / Xin em đừng tha thứ hay giận hờn / Hoa ly vàng cọ chân anh như nhắc/ Một buổi chiều sóng trắng biển Quy Nhơn... / Anh trót để em ra đi vô cớ / Đến một ngày không thể hiểu vì đâu/ Em hút bóng dừa xanh, vai khép gió/ Không bao giờ quay lại mối tình đầu/ Anh trót để ngôi sao bay khỏi cát / Biếc xanh em mãi chớp sáng vòm trời / Điều có thể đã hoá thành không thể / Biển bạc đầu nông nổi tuổi hai mươi".

Bài thơ này tôi làm tặng một người bạn khi anh ta đang thất tình vì một người con gái đẹp. Tình yêu tan vỡ chỉ vì cô gái phát hiện ra mình có đôi mắt rất giống với đôi mắt người yêu cũ của anh chàng đó.

Những người đàn bà trong thơ anh có nguyên mẫu ngoài cuộc sống không?

- Nói chung tất cả đều có thật và tất cả cũng đều là hư cấu, tưởng tượng. Những ám ảnh về đàn bà là những ám ảnh cụ thể nhưng khi vào thơ thì trở nên xa xôi hơn, hư ảo hơn, lung linh hơn và tất nhiên là đẹp hơn. Những người đàn bà được tôi lấy làm nguyên mẫu, dù đã có sự tưởng tượng rất nhiều, nhưng họ vẫn luôn nhận ra hình ảnh của mình trong thơ tôi.

Ở cái tuổi này, anh quan niệm thế nào về tình yêu, các cô gái trẻ và có phần hiện đại bây giờ có làm anh "khó chịu"?

- Mọi cái có thể cũ đi trừ tình yêu. Có một khoảng thời gian gần 10 năm tôi gác lại tình yêu vì những mệt mỏi của cuộc sống. Nhưng gần đây tôi đã yêu lại và yêu một cách mãnh liệt. Với tôi trái tim không có tuổi.

Tôi là người thức thời và luôn cách tân trong mọi vấn đề. Một cô gái trẻ ngày nay có thể không đẹp cái vẻ e ấp như ngày xưa nhưng họ đẹp theo cách nói bây giờ là sexy, quyến rũ, cuốn hút. Họ mặc áo bó, quần ngắn vì họ hợp với điều đó. Những vẻ đẹp đó không hề làm tôi khó chịu mà ngược lại. Vì ở mỗi thời đại lại có một vẻ đẹp khác nhau.

Cảm ơn anh về cuộc trò chuyện!

 

Theo ĐSPL

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác