Nhạc sĩ Văn Dung: Bác Hồ là nguồn cảm hứng vô tận

Cuộc đời thanh bạch của Hồ Chí Minh đã trở thành nguồn cảm xúc vô hạn của các văn nghệ sĩ. Các ca khúc về Người chiếm một vị trí quan trọng trong nền âm nhạc cách mạng Việt Nam cùng với những tên tuổi hàng đầu của các nhạc sĩ như: Lưu Hữu Phước, Văn Cao, Đỗ Nhuận, Tô Vũ, Lê Lôi, Lưu Cầu, Thuận Yến, Phạm Tuyên…

Nhạc sĩ Văn Dung: Bác Hồ là nguồn cảm hứng vô tận - ảnh 1

Trong dòng chảy dạt dào đó, nhạc sĩ Văn Dung cùng nhạc phẩm Những bông hoa trong vườn Bác đã để lại dấu ấn rất riêng, khó thể nào quên trong lòng mỗi người chúng ta. PV đã có cuộc trò chuyện cùng nhạc sĩ Văn Dung.
Thưa nhạc sĩ Văn Dung, ca khúc Những bông hoa trong vườn Bác mang một phong vị riêng, giai điệu mượt mà, trau chuốt nhưng gần gũi như hơi thở, như tiếng nói mộc mạc, giản dị của người dân quê kiểng… Cảm hứng nào đã đưa ông tới tứ nhạc đó?

- Một buổi tối năm 1977, như thường lệ, tôi lấy sách ra đọc, nhưng đọc mãi mà không thấy chữ, chỉ “nghe” thấy nhạc. Và những giai điệu ca từ của Những bông hoa trong vườn Bác cứ thế ào ạt tuôn trào: “Những bông hoa trong vườn Bác/ Tỏa ngát hương mang tình yêu mênh mông của Người…”. Thực tình, tôi không lý giải nổi điều kỳ lạ này. Không ngờ vào lúc tôi cảm thấy việc viết một ca khúc về Bác hình như không thể thực hiện được thì bài hát lại ra đời. Ca khúc được viết chỉ trong một giờ. Có lẽ, đó là rất nhiều suy nghĩ, tình cảm kính yêu của tôi đối với Hồ Chủ tịch đã được dồn nén từ lâu, để một ngày thành giai điệu Những bông hoa trong vườn Bác.

Ông có thể nói cụ thể hơn về ý tưởng để bài hát ra đời?

- Tôi đã sáng tác những ca khúc về Bác như Tên Người sáng mãi niềm tin (năm 1969), Tiếng Người nói ngày ấy (năm 1975)… Những ca khúc này đều được bạn bè đồng nghiệp và khán thính giả yêu thích, nhưng tôi nghĩ, những ca khúc ấy không để lại nhiều ấn tượng trong lòng người nghe.

Và không hiểu sao, tôi vẫn cảm thấy lòng nặng trĩu như đang mắc nợ một điều gì đó. Năm 1970, khi viết ca khúc Hành khúc thanh niên cộng sản, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh “Người trồng hoa vĩ đại” cũng được nhắc trong lời ca: “Vinh quang thanh niên được Bác chăm lo như rừng hoa lớn lên dưới cờ cách mạng”. Và cũng từ đó, ý tưởng “Mỗi người là một bông hoa đẹp” cứ đeo đuổi tôi.

Những lời ca hay nhất viết về Bác Hồ lại thuộc về thế hệ ông và lớp nghệ sĩ cùng thời với ông. Tại sao ông và các nhạc sĩ lại có thể viết được những lời ca hay, làm người nghe xúc động?

-  Các văn nghệ sĩ lớn lên từ trước cách mạng, trưởng thành trong Cách mạng tháng Tám đều có tình cảm kính yêu đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh như câu thơ của Tố Hữu: “Người là Cha là Bác là Anh/ Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ”.

Trong mỗi chúng ta luôn có sự tôn kính, tình yêu thương, ngưỡng mộ và lòng biết ơn vô bờ bến đối với Bác nên chỉ cần một bài hát nào đó nói lên được những tình cảm ấy là họ chấp nhận, vì tình cảm của nhân dân với Bác đã quá sâu nặng. Chính trong bầu không khí sục sôi của cách mạng đã tạo cảm hứng cho người sáng tác thể hiện đúng được tâm tư, tình cảm của mỗi người đối với vị lãnh tụ kính yêu. Nói như vậy nhưng không chỉ có tôi và các nhạc sĩ cùng thời mà các nghệ sĩ ở lĩnh vực khác đều đã làm như thế.

Ít có một dân tộc nào có nhiều bài hát về lãnh tụ như Bác Hồ kính yêu của chúng ta - Người luôn hiện hữu “là Cha là Bác là Anh”?

-  Đúng thế! Không chỉ riêng trong lĩnh vực âm nhạc mà ở các lĩnh vực nghệ thuật khác cũng vậy, ít có một dân tộc nào lại có nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật (thơ ca, hội họa, điêu khắc, nhiếp ảnh, điện ảnh…) đề cập tới hình tượng một vị lãnh tụ như ở nước ta.

 Ông có nhận xét gì về ngôn ngữ hình tượng trong các sáng tác về Chủ tịch Hồ Chí Minh?

- Ngôn ngữ hình tượng trong các sáng tác về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở mỗi tác giả, mỗi tác phẩm là khác nhau. Ví dụ, ở bài Ca ngợi Hồ Chủ tịch của Văn Cao, ta thấy sự ngợi ca trong đó có gì gần gũi, thân thương, nhưng ở Lãnh tụ ca của Lưu Hữu Phước, Hồ Chủ tịch lại vừa rất gần gũi, thân thương, vừa trang nghiêm. Trong bài Bác Hồ một tình yêu bao la của nhạc sĩ Thuận Yến lại khắc họa hình ảnh Bác gắn với đời thường, gần gũi với mọi người. Còn ở bài Những bông hoa trong vườn Bác của tôi, âm nhạc có tính ngợi ca thanh cao nhưng tựa như một lời nhắc nhở chúng ta: mỗi người hãy sống tốt, sống đẹp, sống giản dị vì nước vì dân như tư tưởng và đạo đức của Người; mỗi người hãy trân trọng mọi cái hay, cái đẹp; mỗi người, mỗi miền quê hãy là một bông hoa đẹp trong vườn hoa đất nước.

Ông là nghệ sĩ có tên tuổi trong âm nhạc. Nhìn lại quá khứ hay hướng về tương lai, ông có cảm nghĩ gì?

- Sự sáng tạo là hành động tự thân của người nghệ sĩ, họ không bao giờ coi sáng tạo là một sinh kế. Họ làm như thiên chức không bị ràng buộc bởi khuôn mẫu, hình thức, quyền lực, tiền tài… Âm nhạc và nghệ thuật hiện đại, hậu hiện đại nói chung, đã có những chuyển biến rất mạnh mẽ. Người nghệ sĩ nói chung và các nhạc sĩ nói riêng, luôn luôn muốn khẳng định cái tôi hiện hữu, có những đóng góp thiết thực với đời sống xã hội, thể hiện niềm vui, ước mơ về một ngày mai tươi sáng. Cho nên, nghệ thuật lúc này, bên cạnh hành động tự thân, còn có nhu cầu hưởng thụ. Văn hóa - nghệ thuật đã trở thành hàng hóa nghệ thuật. Nó đòi hỏi người nghệ sĩ bây giờ cũng phải có một cuộc tranh đua về tài năng, thể hiện bằng tác phẩm có giá trị nghệ thuật đích thực.

Có phải các nhạc sĩ trẻ ngày nay viết về Hồ Chủ tịch là một vấn đề khó?

- Cũng không hẳn thế! Trước đây, người nghệ sĩ cho rằng, phải có cảm xúc thì mới có sáng tạo, nhưng hậu hiện đại có cách hiểu về cảm xúc của họ khác. Kể cả khi không có cảm xúc thực, họ vẫn sáng tác được. Và người ta không thể lý giải được, hình như có một nguồn năng lượng nào đó đã nhập vào người nghệ sĩ để sáng tác được những ca khúc ở đỉnh cao. Tôi hy vọng các nhạc sĩ trẻ sẽ có những sáng tác hay về Hồ Chủ tịch.

Với riêng nhạc sĩ, ông có còn ý định tiếp tục viết ca khúc về Chủ tịch Hồ Chí Minh?

- Tại sao không! Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người luôn là nguồn cảm hứng vô tận, không bao giờ vơi cạn trong mỗi người sáng tác. Tuy nhiên, để có ý định viết tiếp một ca khúc nữa về Hồ Chủ tịch, tôi không dám hứa trước!

Xin cảm ơn nhạc sĩ!

 

Theo CPV

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác