NSND Đàm Liên: Khóc-cười với nghệ thuật tuồng

Khi nói đến nghệ thuật tuồng Việt Nam, người ta không thể không nhắc tới NSND Đàm Liên, người được công chúng biết đến và yêu mến qua nhiều vai diễn xuất sắc như: Trưng Trắc của vở “Trưng Nữ Vương”, Liễu Nguyệt Tiêm vở “Đào Phi Phụng”, Đào Tam Xuân vở “Đào Tam Xuân loạn trào”…

NSND Đàm Liên: Khóc-cười với nghệ thuật tuồng - ảnh 1

Đặc biệt, chị đã sáng tạo nên một hình thức cho mảnh trò “Ông già cõng vợ đi xem hội” mà xưa nay trong nghệ thuật tuồng chưa từng có. Với gần 50 năm theo đuổi và đam mê nghệ thuật tuồng, ngày 29-8 vừa qua, NSND Đàm Liên đã ra mắt album VCD-DVD “Nghệ thuật Tuồng qua những vai diễn của NSND Đàm Liên”. Nhân dịp này, chúng tôi đã trò chuyện với NSND Đàm Liên.

PV: Thưa NSND Đàm Liên, chúng tôi được biết đây là lần đầu tiên có album VCD-DVD về nghệ thuật Tuồng, chắc chắn khi thực hiện chị gặp không ít khó khăn?

NSND Đàm Liên: Đúng vậy, so với các nghệ thuật khác, Tuồng quá thiệt thòi. Đây là lần đầu tiên nghệ thuật tuồng có một “phương tiện” để truyền bá đến đông đảo công chúng ngoài việc đến sân khấu. Thực ra tôi đã ấp ủ từ lâu, nhưng làm khó quá, nhiều lúc tưởng chừng buông tay. Cũng may là bạn bè và nhiều nhà tài trợ động viên, giúp đỡ cả tinh thần và vật chất mới thành công được như hôm nay.

PV: Tại sao chị lại chọn thời điểm này để ra mắt album về nghệ thuật tuồng truyền thống?

NSND Đàm Liên: Thứ nhất, đây là món quà của tôi tới bậc hậu tổ của nghệ thuật tuồng-Đào Tấn nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất của ông. Thứ nữa là dịp Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam kỷ niệm 50 năm, bởi lâu nay, nhiều người kêu rằng: các loại hình nghệ thuật khác đang luẩn quẩn, tuồng còn luẩn quẩn hơn. Ra album này, tôi muốn để lại điều gì đó cho thế hệ trẻ khi mà nghệ thuật tuồng truyền thống hiện đang ngày bị mai một. Album này không những để lại dấu ấn cho sự nghiệp làm nghệ thuật của tôi, mà còn cho nghệ thuật dân tộc nói chung. Hơn thế, món quà này còn chào mừng Quốc khánh 2-9, để tôi báo đáp lời khen ngợi của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi xem tôi diễn vai Trưng Trắc (năm 15 tuổi): "Cháu còn nhỏ mà diễn tuồng hay lắm!". Lời khen của Bác như là lời động viên, động lực giúp tôi vượt qua khó khăn để gắn bó với tuồng đến ngày hôm nay.

PV: Nghệ thuật tuồng kén khán giả, nhưng nói đến Đàm Liên thì lại có rất nhiều người biết đến. Vậy bí quyết của chị là gì?

NSND Đàm Liên: Tôi phải cảm ơn cha mẹ tôi, họ đã sinh ra tôi, cho tôi cái năng khiếu bẩm sinh hát tuồng và đam mê tuồng; cảm ơn những người thầy của tôi đã ân cần chỉ dạy, rèn luyện tôi từ cách múa kiếm, múa quạt đến những âm điệu đặc biệt của nghệ thuật tuồng. Gần 50 năm, trải qua hơn 50 vai diễn với hàng chục nghìn lần ra sân khấu, đến giờ tôi vẫn nhớ như in những chi tiết quyết định tính cách và số phận của từng nhân vật mà mình đã tìm tòi, thử nghiệm để có thể đi vào lòng khán giả. Tuồng là một bộ môn nghệ thuật khó, đòi hỏi diễn viên phải nghiêm túc học hỏi, nghiên cứu, nắm vững trình thức. Để khán giả đồng cảm với vai diễn của mình, trước hết chính bản thân mình phải sống và chết cùng nhân vật. Vậy thì ngoài việc hiểu kịch bản, luyện giọng tốt, ra bộ đẹp... còn phải dành thời gian để nghiên cứu bối cảnh lịch sử, hoàn cảnh xã hội và những mối quan hệ có liên quan đến nhân vật mình thể hiện. Tôi nghiệm thấy muốn vai diễn có hồn, nghệ sĩ phải biết kết hợp sự biểu đạt của cử chỉ, điệu bộ với sự biểu cảm của đôi mắt, giọng nói, tiếng cười... Vâng, khi bước lên sân khấu, tôi không còn là Đàm Liên.

PV: Trong rất nhiều vai diễn, chị tâm đắc nhất vai nào?

NSND Đàm Liên: Chắc chắn là mảnh trò “Ông già cõng vợ đi xem hội” rồi, tôi đã biểu diễn không dưới 2.000 lần ở rất nhiều nơi trong và ngoài nước, nhưng dường như chưa hề lặp lại chính mình. Điều ấy có được là nhờ tôi diễn đạt tiếng cười ở nhiều cung bậc, trình thức khác nhau. Vai diễn này đã được quay thành phim chiếu rộng rãi cho khán giả, trở thành nguyên mẫu để xây dựng vai hề trong bộ phim rất nổi tiếng của điện ảnh Việt Nam “Đêm hội Long Trì”, mới đây nhất là trong show diễn thời trang “Bí ẩn linh hồn”.

PV: Được biết, công trình sáng tạo 15 kiểu cười (dành cho nữ) trên sân khấu tuồng của chị đã được công bố?

NSND Đàm Liên: Công trình này đã hoàn thành và được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch khen tặng, hiện đang được Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam lưu giữ. Bậc anh hùng hay kẻ điên dại thì cũng là con người bằng da, bằng thịt... ai cũng mang trong mình dục cảm, xúc cảm và những mối mâu thuẫn giằng xé, tự kỷ... Tôi hiểu rất rõ tâm lý, tình cảm và những lối ứng xử trong các tình huống khác nhau của người phụ nữ. Tôi muốn diễn đạt điều ấy bằng tiếng cười, bởi vì nghe tiếng cười có thể phân biệt được người ấy là ai? Tốt hay xấu? Buồn hay vui? Say hay tỉnh? Hạnh phúc hay đau khổ? Thoả mãn hay thất vọng? Với tôi, tiếng cười có thể lý giải và hoá giải được rất nhiều điều... thế cho nên khi không thể nào khóc thì... cười.

Album “Nghệ thuật tuồng qua những vai diễn của NSND Đàm Liên” giới thiệu các trường đoạn đặc sắc: “Hề nghe tin dữ”, “Bà Nguyệt đi tu”, “Phương Cơ giả điên qua ải”, “Ông già cõng vợ đi xem hội”… sẽ giúp công chúng trân trọng và yêu quý một di sản văn hoá truyền thống của dân tộc, càng trân trọng và yêu quý hơn một người nghệ sĩ đã cống hiến cả cuộc đời lao động nghệ thuật của mình cho sự tồn tại và phát triển của sân khấu tuồng Việt Nam.Theo QDND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác