Tạo sức sống mới cho nghệ thuật tuồng

Nuôi giữ sức sống của nghệ thuật truyền thống và góp phần thu hút khách du lịch... đang là những bài toán khó với nhiều đơn vị nghệ thuật truyền thống hiện nay. Thay vì cửa đóng, then cài, giờ đây rạp Hồng Hà, 51 Ðường Thành - đại bản doanh của Nhà hát Tuồng Trung ương - đã quyết tâm cho công diễn các chương trình trích đoạn tuồng cổ theo lịch định kỳ 17 giờ các ngày thứ 4 và thứ 5 hằng tuần.

Tạo sức sống mới cho nghệ thuật tuồng - ảnh 1

Cách làm này của Nhà hát Tuồng Trung ương đang hy vọng tạo nên những thay đổi...

Ít khán giả vẫn diễn

Vào một buổi diễn chiều thứ 5, trong rạp Hồng Hà chỉ có 10 người xem. Nếu làm con số so sánh thì tỷ lệ nhạc công, diễn viên tham gia biểu diễn lúc ấy còn đông hơn cả số lượng khán giả. Còn ngạc nhiên hơn là ở các chương trình này vẫn có sự tham gia của những nghệ sĩ "gạo cội" của Nhà hát Tuồng Trung ương như: NSƯT Minh Gái, NSƯT Ánh Dương, NSƯT Hương Thơm, NSƯT Hán Văn Tình... và cả những gương mặt tài năng trẻ sân khấu tuồng như Lộc Huyền, Hiền Trang...

NSND Hoàng Khiềm - Giám đốc Nhà hát Tuồng Trung ương cho biết: Chúng tôi muốn tạo nên một địa chỉ xem tuồng truyền thống ở Hà Nội. Và dĩ nhiên những chương trình này sẽ phải đậm đà bản sắc dân tộc và thật sự phải là tuồng cổ! Tổ chức biểu diễn vào 17 giờ các buổi chiều thứ 4 và thứ 5 là có mục đích vì đây là giờ các công ty du lịch và các khách du lịch tư vấn. Khách du lịch họ thường đi theo tour. Họ đi chơi, thăm thú cả ngày cho đến 17 - 18 giờ chiều thì về.

Khi đó ta dẫn họ vào thưởng thức nghệ thuật là hợp lý nhất. Vì khoảng 19 - 20 giờ du khách ăn tối, nghỉ ngơi, sinh hoạt. Ðều đặn như vậy từ đầu năm 2008 đến nay Nhà hát Tuồng Trung ương đã kiên trì bám trụ biểu diễn. Nội dung biểu diễn là các trích đoạn tuồng truyền thống như: Ông già cõng vợ đi xem hội, Lân mẹ đẻ lân con, Hồ Nguyệt cô hóa cáo...

Nhà hát còn nhận hợp đồng biểu diễn cho sinh viên các trường đại học nhằm mục đích giới thiệu nghệ thuật tuồng với khán giả trẻ; không chỉ biểu diễn cho các trường đại học, cao đẳng mà cả trung học, thậm chí cả tiểu học. Ðào tạo khán giả trẻ là việc làm mà Nhà hát Tuồng Trung ương coi trọng. Nên mọi hợp đồng cho việc biểu diễn này cũng được nhà hát đặt lợi ích của việc giáo dục, tuyên truyền lên hàng đầu. Thậm chí Nhà hát còn tự tìm đến đề nghị được tổ chức biểu diễn phục vụ sinh viên.

Bảo tồn và phát triển nghệ thuật tuồng

Bên cạnh lịch diễn phục vụ khách du lịch thì vào các tối thứ bảy và chủ nhật, Nhà hát Tuồng Trung ương thường xuyên duy trì biểu diễn các vở tuồng cổ, tuồng truyền thống. Ban giám đốc đưa ra tiêu chí quan trọng: Xây dựng các chương trình thật sự ra "chất tuồng". Thay đổi lối diễn, "kịch hóa" để chiều ý người xem là hỏng. Mất bản sắc thì sẽ không bao giờ có khách nữa. Hiện nay hai đoàn của Nhà hát Tuồng đang lên sàn tập hai vở mới. Vở Ngọn lửa Hồng Sơn do NSND Ðàm Liên dàn dựng lại từ vở Tam nữ Ðồ Vương.

Vở diễn đã được phục hồi và diễn cách đây hơn 30 năm, giờ lại được Nhà hát Tuồng khôi phục lại, rút gọn về thời gian và làm rõ nét các nhân vật. Vở Lời thề Diệm Thiên Hùng do hai tác giả Lê Chức và Ðặng Bá Tài viết lại trên vở tuồng cổ Bách đao Diệm Thiên Hùng do đoàn 1 dàn dựng. Vở diễn này sẽ có nhiều đổi mới trong cấu trúc kịch bản, cách lý giải nhân vật, lời thoại cho tới cách dàn dựng.

Ðây là vở mà Nhà hát sẽ đưa đi tham dự Liên hoan sân khấu thử nghiệm toàn quốc vào tháng 11-2008. Năm 2007, Nhà hát cũng đã dựng hai vở Ðào Phi Phụng (hai hồi), Triệu Ðình Long (hai hồi). Mục đích khôi phục lại các trích đoạn và tuồng cổ của Nhà hát Tuồng Trung ương là: ngoài việc bảo tồn dàn kịch mục thì đây cũng là dịp để các nghệ sĩ lớn tuổi truyền lại các vai mẫu cho diễn viên trẻ.

Những nỗ lực bền bỉ cho tiêu chí trở về nguồn với những vở tuồng cổ, những vai diễn mẫu mực là một hướng bảo tồn và phát triển nghệ thuật đúng đắn để "tạo thương hiệu" của ban giám đốc và các nghệ sĩ Nhà hát Tuồng.

Tuy nhiên, Nhà hát Tuồng Trung ương và nhiều đơn vị sân khấu truyền thống khác cũng cần quan tâm tới những công việc, như xây dựng một chương trình diễn đều đặn trên website của đơn vị, thu các làn điệu tuồng, các trích đoạn tuồng đặc sắc phát hành đĩa để bán cho khách du lịch ngay tại địa điểm nhà hát, tạo một khung cảnh thưởng thức nghệ thuật dân tộc đặc sắc ngay từ khi bước vào rạp cho khách tới xem... Việc hợp tác giữa văn hóa - giáo dục và du lịch có thật sự chặt chẽ hay không còn phụ thuộc rất nhiều vào sự hỗ trợ của cơ quan chức năng thuộc ngành giáo dục, du lịch. Ðó không chỉ là nhiệm vụ của riêng Nhà hát Tuồng.

Theo ND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác