Trại sáng tác kịch bản sân khấu - Nơi nhen lửa cho người viết

Chưa có năm nào Hội Nghệ sĩ sân khấu (NSSK) Việt Nam lại mở nhiều trại sáng tác đến thế. Và cũng chưa có bao giờ, người ta lại tìm mọi cách tận dụng hiệu quả của việc mở trại như vậy. Lý do muôn thuở là sân khấu đang rất cần đổi mới và phải bắt đầu ngay từ khâu kịch bản, sân khấu đang rất thiếu những kịch bản hay, hấp dẫn…

Việc mở trại sáng tác sẽ giúp các nhà biên kịch có thêm nhiều kịch bản hay cho sân khấu.Việc mở trại sáng tác sẽ giúp các nhà biên kịch có thêm nhiều kịch bản hay cho sân khấu.

Những nhà quản lý dường như đang cố chứng minh sự cần thiết và hiệu quả từ các trại sáng tác để trả lời công luận: Trong thời kinh tế thị trường, mô hình trại sáng tác theo kiểu bao cấp và tồn tại từ thời bao cấp (năm 1979) đến nay liệu còn phù hợp? Hội NSSK đã lên kế hoạch từ đầu năm để tổ chức 5 trại sáng tác liên tục từ tháng 5 đến nay ở Vũng Tàu, Đà Lạt, Nha Trang và mỗi trại trung bình tập trung 15 tác giả theo cơ cấu vùng miền trên nguyên tắc tiết kiệm chi phí đi lại, tác giả khu vực nào tập trung tại trại sáng tác của khu vực ấy, các nhà biên kịch phải gửi kịch bản để được lựa chọn tham gia. Trại không chỉ là nơi yên tĩnh để sáng tạo mà còn là địa điểm để đọc, trao đổi, chỉnh lý, nâng cao cho kịch bản của từng tác giả.

Và qua mỗi trại, Ban tổ chức gồm những nhà quản lý hội, Trưởng ban Sáng tác hội… sẽ chọn ra 3 tác phẩm tiêu biểu nhất để đầu tư, giới thiệu với các đơn vị sân khấu. Nếu mặt bằng các trại sáng tác không đồng đều, nghĩa là trại này chất lượng cao hơn trại khác dẫn đến tác phẩm đứng thứ tư, thứ năm của trại này tốt hơn tác phẩm được chọn của trại khác thì sẽ có một cuộc chung tuyển sau cùng. Xem ra thế cũng là kín kẽ, thế cũng là hiệu quả. Nhưng liệu các nhà hát, các đoàn sân khấu có mặn mà với những tác phẩm được lựa chọn này? Và tiêu chí chọn của Ban tổ chức liệu có chính xác trong lĩnh vực đầy cảm tính khi đánh giá một kịch bản văn học?
Thứ trưởng Bộ VHTTDL đồng thời là Chủ tịch Hội NSSK Việt Nam, NSND Lê Tiến Thọ đã phát biểu trong lễ khai mạc trại sáng tác thứ tư tại Đại Lải vừa qua: Hội sẵn sàng đầu tư để cho ra mắt các kịch bản được đánh giá cao tại các trại sáng tác. Cụ thể là đã có 3/9 kịch bản lựa chọn ở các trại sáng tác trước được giới thiệu và chuẩn bị dàn dựng trên sàn diễn.

Không thể phủ nhận những cố gắng đầu tư trí tuệ để có thể nâng cao chất lượng cho các tác phẩm, hỗ trợ hết mình cho sáng tác của Ban tổ chức. Thành quả đáng kể của ba trại trước chính là việc đã phát hiện ra những tên tuổi mới cho đội ngũ viết kịch nước nhà như Nguyễn Kháng Chiến, Công Thành…

Trở lại với những ý kiến phản biện về hình thức đầu tư này khi cho rằng nó là sự tiếp tục bao cấp trong hoạt động văn nghệ. Công bằng mà nói, trại sáng tác là tạo điều kiện về không gian - vật chất cho tác giả dễ dồn tâm dồn sức sáng tác khi ngắt hoàn toàn khỏi công việc sự vụ, gia đình hằng ngày. Nguyễn Thị Kim Chi, nữ tác giả duy nhất của trại sáng tác Đại Lải chia sẻ: Trại giúp bà quên đi những công việc thường nhật để có thể chuyên tâm sáng tác. Chính từ những trại sáng tác trước đây mà bà vốn là giảng viên của Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh thành phố Hồ Chí Minh đã mạnh dạn đi vào viết kịch. Nhà viết kịch Lê Quý Hiền khẳng định: Phải có trại thì những người như ông mới có thể tập trung toàn tâm toàn ý cho công tác sáng tạo.

Nhưng đó là những ý kiến của những thành phần được "hưởng lợi" từ việc đầu tư mở trại. Dòng ý kiến phản biện cho rằng, sáng tác là hoạt động cá nhân, đơn lẻ và do đó phải sáng tác bằng trải nghiệm cả cuộc đời mình.

Điều đó không sai, tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay, khi nền sân khấu đang gặp quá nhiều khó khăn, và kịch bản sân khấu thực sự là khâu yếu nhất bởi người ta có thể xuất khẩu thành thơ chứ không ai có thể "xuất khẩu thành… kịch bản" được thì các trại sáng tác vẫn sẽ cần được đều đặn mở. Có thể không ai trông đợi tất cả vào các trại song việc mở trại thể hiện ý chí quyết đầu tư cả vật chất và tinh thần cho người viết nhằm hâm nóng nhiệt huyết của họ cũng như hỗ trợ tay nghề cho tác giả.

Nói như nhà văn Chu Lai, Trưởng ban Sáng tác của hội khi ông tuyên bố dõng dạc trước toàn thể trại viên: "Sẽ cố gắng để tránh tình trạng các trại viên âm thầm tập trung, âm thầm viết, âm thầm nộp kịch bản và âm thầm để các kịch bản trong những ngăn kéo. Bằng nhiều cách, Hội sẽ vận động để các nhà hát, các đơn vị sân khấu hào hứng đón nhận những sáng tác mới. Và các trại sáng tác chính là nơi để đội ngũ viết kịch siết chặt lại, hơ lửa cảm xúc cho nhau để sau đó cùng lớn lên một chút".

 

Theo HNM

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác