Yêu cầu đổi mới với tổ chức hội diễn

(Cinet)-Tại Hội nghị tổng kết 6 năm về hoạt động hội diễn được Bộ Văn hóa, Thể thao và du lịch tổ chức mới đây, đa số các đại biểu tham dự đều cho rằng, đã đến lúc công tác tổ chức hội diễn cần được thay đổi mạnh mẽ.

Yêu cầu đổi mới với tổ chức hội diễn - ảnh 1

Là hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp có quy mô lớn, được tổ chức định kỳ, suốt mấy chục năm, kể từ khi ra đời, hội diễn, liên hoan nghệ thuật chuyên nghiệp là dịp hội tụ mang tính định kỳ đầy đủ nhất, phản ánh phần nào diện mạo của mỗi loại hình nghệ thuật trong từng giai đoạn.

Hội diễn được tổ chức định kỳ 5 năm một lần. Với mục đích đi hội diễn, các đoàn nghệ thuật có dịp dứt ra khỏi nhịp diễn doanh thu với các chương trình nghệ thuật tổng hợp (sân khấu + ca + múa + tấu hài) để tập trung đầu tư vào một tác phẩm có tầm vóc hơn.

Với nhiều đơn vị nghệ thuật, đây là dịp hiếm có để các nghệ sĩ có điều kiện làm việc với các tác giả, đạo diễn tên tuổi, được tập huấn, tìm hiểu sâu hơn những kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp.

Cho đến bây giờ, giới làm sân khấu vẫn luôn nhắc đến các kỳ hội diễn sân khấu toàn quốc từ 1985, 1990, 1995, hay liên hoan sân khấu nhỏ lần thứ nhất, thứ hai... Ðó thật sự là những ngày hội tưng bừng của những người làm nghệ thuật. Rất nhiều tác phẩm sân khấu có chất lượng, tầm vóc đã lần đầu được giới thiệu trên sàn diễn, khiến công chúng cũng như giới làm nghề phải "tâm phục khẩu phục", để ghi nhớ những tên tuổi sẽ trở thành dấu ấn trong nghệ thuật: Lưu Quang Vũ, Xuân Trình, Nguyễn Ðình Nghi, Dương Ngọc Ðức, Phạm Thị Thành, Trọng Khôi...

Cuộc sống xã hội thay đổi, nhu cầu thưởng thức nghệ thuật cũng thay đổi theo. Thêm vào đó những bất cập mang tính cố hữu của công tác tổ chức hội diễn khiến cho hoạt động này ngày càng trở nên kém hấp dẫn, thừa những tác phẩm tầm tầm, thiếu vắng những đỉnh cao.

Trước mỗi kỳ hội diễn, các đơn vị nghệ thuật vẫn phải chạy đôn chạy đáo để tìm kiếm ý tưởng và tác phẩm. Biết "gu" của các hội đồng giám khảo và ban tổ chức luôn muốn tìm kiếm những tác phẩm sâu sắc và nghiêm túc, đơn vị nào cũng cố gắng thoát khỏi lối mòn biểu diễn doanh thu thường ngày, mời gọi các tác giả và đạo diễn tên tuổi để... an toàn.

Thế nên mới xảy ra tình trạng hội diễn toàn quốc là cuộc đua của ba, bốn đạo diễn, tác giả. Và đến loại hình khác, có thể, cũng vẫn "gặp" lại họ - một tiếng chuông cảnh báo cho tình trạng khan hiếm tài năng.

Ðiều gây ngạc nhiên là ở nhiều đợt hội diễn, liên hoan sân khấu và ca nhạc, chuyện thành viên trong hội đồng giám khảo mà lại vẫn có tác phẩm dự thi dường như đã trở thành... thông lệ.

Sự thiếu quyết đoán của một số ban giám khảo hội diễn, liên hoan, dẫn đến tình trạng giải thưởng không nhận được đồng thuận của bạn nghề và công chúng. Thậm chí giải thưởng quá nhiều khiến người được nhận cũng không vui. Chẳng hạn, tại Hội diễn sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc 2009 trao tặng tới hơn 100 giải thưởng các loại.

Theo đánh giá của NSND Thế Anh, số lượng giải thưởng nhiều như vậy dẫn đến nhàm, người đoạt giải cũng chẳng lấy làm sung sướng và hội diễn giống như hội hè hơn là cuộc thi nghiêm túc.

Trong khi đó, với nhiều đơn vị, hội diễn là cuộc chơi quá tốn kém và không hẳn thiết thực. Bởi, rất nhiều tác phẩm, kể cả tác phẩm đạt giải thưởng cao nhất của một kỳ hội diễn, sau phút đăng quang tưng bừng, lấp lánh, đã lặng lẽ... xếp kho vì rất kén người xem.

Trước thực tế trên, một số ý kiến cho rằng, nên "khai tử" hình thức hội diễn, vì đã hoàn thành sứ mạng lịch sử, và tìm kiếm hình thức khác thích hợp hơn (như liên hoan hay hội thi riêng cho từng đề tài, đối tượng).

Chiếm số lượng nhiều hơn là những ý kiến ủng hộ tiếp tục duy trì hình thức hội diễn, coi đó là dịp để thúc đẩy sức sáng tạo của những người làm nghề, tuy nhiên, cần có những cải tiến mạnh mẽ và quyết liệt.
Yêu cầu đổi mới với tổ chức hội diễn - ảnh 2

Theo nhiều nghệ sỹ, chu kỳ 5 năm được xem là quá dài, với nhịp đi của đời sống cũng như tuổi thanh xuân của nghệ sĩ. Vì vậy nên rút ngắn khoảng thời gian này xuống còn ba năm, đồng thời cần tăng cường thêm các hoạt động nghề nghiệp khác như liên hoan, tuần lễ sân khấu hằng năm...

Giám khảo là khâu yếu cốt tử của các kỳ hội diễn, vì vậy, cần tìm kiếm các biện pháp siết chặt hơn nữa chất lượng chấm giải, cũng như mở rộng các hình thức đánh giá như của các nhà phê bình, hội nghề nghiệp, công chúng... để tạo đối trọng đối với kết quả của ban giám khảo, đồng thời tạo sức hút đối với công chúng.

Ðạo diễn Trương Hải Thọ, Trưởng Ðoàn chèo Thanh Hóa cho rằng, Ban tổ chức các Hội diễn cần phối hợp với Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam để mỗi đợt hội diễn, Hội cử thành viên của Hội đồng Nghệ thuật tham dự và thậm chí tham gia vào Hội đồng giám khảo để có sự đánh giá đồng thuận giữa hội nghề nghiệp với chất lượng của các tác phẩm tham gia hội diễn và sau đó là xét tặng giải thưởng của Hội hằng năm.

Một số nghệ sĩ, nhà nghiên cứu còn đề xuất những chương trình "hậu hội diễn" để giới thiệu, quảng bá các tác phẩm đỉnh cao của mỗi kỳ hội diễn.

Các ý kiến cũng đề xuất việc nâng cao chất lượng giải thưởng để những giải thưởng cao nhất của ngày hội nghệ thuật ấy thật sự xứng đáng "vàng mười", với những giá trị đích thực của nghệ thuật nước nhà- góp phần nâng cao chất lượng hoạt động nghệ thuật rất ý nghĩa này.

 

Nguyễn Thành

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác