Hoàng Thành Thăng Long: Di sản văn hóa chờ phát huy ( Bài 1)

(Cinet)- Theo nghiên cứu, khảo sát của Unesco thì sau khi được công nhận là di sản thế giới, trung bình mỗi di sản sẽ đêm về khoản thu 500 triệu USD/năm. Khoản tiền này tương đương với 10.000 tỷ đồng bằng 1/8 tổng thu ngân sách của Hà Nội.

Khu di tích Hoàng Thành Thăng LongKhu di tích Hoàng Thành Thăng Long

Như vậy có thể thấy nếu biết phát huy thế mạnh các giá trị di sản của mình thì đây chính là một nguồn thu rất lớn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của không chỉ riêng ở thủ đô Hà Nội mà còn là sự phát triển kinh tế - xã hội của cả nước.

Thống kê gần đây của Bộ Công Thương cho biết: Hà Nội có trên 5000 di tích chiếm tới 40% di tích của cả nước, trong đó có 1000 di tích được cấp bằng di tích quốc gia. Riêng năm 2010, Hà Nội có 3 di sản được Unesco vinh danh đó là: 82 bia tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám được công nhận là Di sản văn hóa thế giới; Hội Gióng ở Đền Phù Đổng và Đền Sóc là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long được công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Trong phạm vi bài viết này chúng ta sẽ chỉ bàn đến các giá trị đang chờ phát huy của Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long

Đôi nét về Hoàng Thành Thăng Long

Ngày 01 tháng 8 năm 2010, Hoàng Thành Thăng Long chính thức được Unesco công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Như vậy là tháng 8 này đã tròn 2 năm sau khi Hoàng Thành Thăng Long được vinh danh.
Hoàng Thành Thăng Long: Di sản văn hóa chờ phát huy ( Bài 1) - ảnh 2
Hình ảnh Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long

Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội mang trong mình những giá trị nổi bật toàn cầu bởi nơi đây, liên tục trong hơn một thiên niên kỷ là nơi giao thoa các giá trị nhân văn, nghệ thuật điêu khắc, nghệ thuật kiến trúc, kỹ thuật xây dựng, quy hoạch đô thị và nghệ thuật tạo dựng cảnh quan hết sức độc đáo.

Hoàng Thành Thăng Long còn là trung tâm quyền lực nối tiếp nhau của Việt Nam trong hơn một ngàn năm lịch sử và là minh chứng có một không hai về sự tiến hóa của nền văn minh dân tộc Việt Nam trong lịch sử phát triển của một nhà nước quân chủ vùng Đông Nam Á và Đông Á.

Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội là nơi ghi đậm dấu ấn những giá trị biểu đạt văn hóa và những sự kiện mang tầm vóc ý nghĩa toàn cầu. Những giá trị nổi bật toàn cầu của khu di sản được ghi nhận bởi 03 đặc điểm nổi bật: Chiều dài lịch sử văn hóa; Tính liên tục của tài sản với tư cách là một trung tâm quyền lực, và Các tầng di tích di vật đa dạng, phong phú.

>Những giá trị nổi bật:

Chiều dài lịch sử văn hóa: Những di tích trên mặt đất và khai quật được trong lòng đất tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội là minh chứng đặc sắc về quá trình giao lưu văn hóa lâu dài, là nơi tiếp nhận nhiều ảnh hưởng văn hóa từ bên ngoài, nhiều học thuyết, tư tưởng có giá trị toàn cầu của văn minh nhân loại, đặc biệt Phật giáo, Nho giáo, thuyết phong thủy, mô hình vương thành phương Đông, mô hình kiến trúc quân sự phương Tây (thành Vauban), đến từ Trung Hoa, Champa, Pháp, để tạo dựng nên những nét độc đáo, sáng tạo của một Trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của một quốc gia vùng châu thổ sông Hồng.

Tính liên tục của tài sản với tư cách là một trung tâm quyền lực: khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội là minh chứng duy nhất về truyền thống văn hóa lâu đời của người Việt ở châu thổ sông Hồng trong suốt lịch sử liên tục 13 thế kỷ và vẫn được tiếp nối cho đến ngày nay. Trên thế giới rất hiếm tìm thấy một di sản thể hiện được tính liên tục dài lâu như vậy của sự phát triển chính trị, văn hoá như tại khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.

Các tầng di tích di vật đa dạng, phong phú: khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội minh chứng rõ nét về một di sản có liên hệ trực tiếp với nhiều sự kiện trọng đại của lịch sử của một quốc gia dân tộc vùng Đông Nam Á trong mối quan hệ khu vực và thế giới. Di sản đề cử là bằng chứng thuyết phục về sức sống và khả năng phục hưng của một quốc gia sau hơn mười thế kỷ bị nước ngoài đô hộ. Di sản đề cử còn ghi đậm dấu ấn thắng lợi của một nước thuộc địa trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giành độc lập dân tộc, có ảnh hưởng rộng lớn trong phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.

>>Một số hoạt động nhằm quảng bá và phát triển du lịch

Ngay sau khi được Unesco công nhận là Di sản văn hóa thế giới, UBND TP Hà Nội đã có những chủ trương phối hợp cùng Ban quản lý Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long triển khai nhiều hoạt động nhằm quảng bá, giới thiệu về Hoàng Thành Thăng Long đến với đông đảo công chúng, đồng thời thông qua các chương trình hoạt động để phát triển du lịch Hoàng Thành, nhằm phát huy giá trị của di sản văn hóa này.

Hoàng Thành Thăng Long: Di sản văn hóa chờ phát huy ( Bài 1) - ảnh 3
Lễ hội Hoa được tổ chức tại Hoàng Thành với kinh phí 20 tỉ đồng

Lễ hội đầu tiên được tổ chức là Lễ hội Hoa, đây là Lễ hội để chào mừng Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội, được tổ chức tại khu vực Hậu lâu trong khu di tích Hoàng thành Hà Nội. Lễ hội được Ban quản lý khu di tích Cổ Loa – Thành cổ Hà Nội phối hợp với công ty XQ Việt Nam tổ chức nhằm tạo một không gian văn hóa đặc sắc đón chào sự kiện của Thủ đô Hà Nội tròn 1000 năm tuổi với tổng chi phí 20 tỷ đồng từ nguồn kinh phí xã hội hóa.

Tiếp đó vào dịp xuân mới 2010, năm đầu tiên Hoàng Thành Thăng Long chính thức mở cửa đón khách tham quan. Bắt đầu từ mùng 2 Tết hàng loạt các hoạt động đã được tổ chức, quy mô cũng như thời gian tổ chức Hội xuân Hoàng Thành cũng dài hơn các dịp bình thường, kéo dài từ ngày 4 Tết âm lịch đến hết rằm tháng GIêng.

Đến tháng 10 năm 2011, Lễ hội Ngàn năm hương sắc được Ủy ban Unesco quốc gia và UBND thành phố Hà Nội tổ chức. Lễ hội gồm các chương trình âm nhạc cổ truyền phục dựng không gian cung đình, biểu diễn tinh hoa võ học dân tộc, đại lễ cầu an, trình diễn thời trang hoàng cung, thư pháp, nghệ thuật sắp đặt...Các chương trình ca múa nhạc được dàn dựng với sự tham gia của 320 nghệ sĩ chuyên nghiệp trên địa bàn Hà Nội, đến từ: dàn nhạc Nhà hát Tuồng Trung ương, Trung tâm văn hóa ca trù Thăng Long…

Hoàng Thành Thăng Long: Di sản văn hóa chờ phát huy ( Bài 1) - ảnh 4
Chương trình Xuân Quê hương

Cho đến Hội Xuân 2011, Hoàng thành Thăng Long tổ chức chương trình “Xuân Quê Hương” với quy mô lớn chưa từng có. Ban tổ chức cho biết chương trình mang chủ đề chào mừng thành công của Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI. Kỷ niệm 100 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh rời bến cảng Nhà Rồng và 60 năm Người về Pắc Bó.”  Chương trình đặc biệt bởi sự có mặt của các vị lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước, Đại sứ và trưởng cơ quan đại diện ngoại giao trong nước ngoài nước tại Việt nam, cùng với sự góp mặt của hàng trăm bà con kiều bào về thăm quê.

Gần đây nhất,Tết năm 2012 Lễ hội tại Hoàng Thành được mở đầu bằng Lễ tế trước thềm điện Kính Thiên với chủ đề "Văn hóa tâm linh Việt". Ban tổ chức đã cho trưng bày gần 500 mẫu kỳ thạch và gỗ lũa nghệ thuật một số trống đồng Đông Sơn phục chế, các mẫu long bào phục chế và một số hiện vật thuộc di tích Hoàng Thành Thăng Long…Các khu trưng bày được bố trí ngay trước thềm Rồng điện Kính Thiên. Cùng với các di vật Hoàng thành Thăng Long là các di vật khảo cổ xứ Đoài như: Rìu đá, chuông cổ, chiêng cổ…khai quật được trên địa bàn tỉnh Hà Tây cũ.

Bên cạnh đó còn nhiều những Lễ hội lớn khác được Hoàng Thành tổ chức như Ngày Phật Đản, Đại lễ cầu an, Chương trình Dấu ấn nghìn năm, Trưng bày các hiện vật gỗ lũa, cây cảnh…Triển lãm các ngành nghề của các làng nghề truyền thống...

>>> Kết quả hoạt động còn hạn chế

Tuy vậy, tất cả các hoạt động trên đều mang tính thời vụ và chưa đem lại hiệu quả như mong muốn.

Lễ hội Hoa tại Hoàng thành Thăng Long là một chương trình lớn với sự đầu tư lên đến 20 tỉ đồng chính vì thế nhận được sự quan tâm của các cơ quan văn hóa, báo chí, truyền thông và được quảng bá rộng rãi trên tất cả các kênh thông tin. Mặc dù vậy, lượng khách đến tham quan lễ hội Hoa tại Hoàng Thành rất khiêm tốn so với các lễ hội được tổ chức khác trên địa bàn Hà Nội. Đa phần khách tham quan chỉ có các bạn trẻ đến để chụp ảnh hoa, một số ít những người già hoài niệm về một Hà Nội nghìn năm văn hiến. Cho đến các lễ hội Xuân được tổ chức khá quy mô, rầm rộ và được quảng bá trước ngày tổ chức nhiều tháng trời song khách đến Hoàng Thành vẫn rất thưa vắng. Nếu chỉ so sánh giữa Hoàng thành Thăng Long với Văn Miếu Quốc Tử Giám và Bảo tàng Dân tộc học sẽ thấy sự khác biệt lớn về số lượng khách thăm quan. Tại Bảo tàng Dân tộc học vào những ngày đầu Xuân, bãi gửi xe chật kín chỗ đến mức phải chuyển thêm cả sang đường Nguyễn Văn Huyên, ngoài quầy bán vé chính thì hai quầy vé cơ động được mở thêm để phục vụ nhu cầu người dân. Tại Văn Miếu cảnh huyên náo, ồn ào cùng với cảm giác hân hoan đón Xuân mới của hàng nghìn người dân về đây vãn cảnh đầu năm và xin chữ cầu may cũng không kém phần. Khu vực để xe quá tải khiến người dân phải đi gửi xe rất xa rồi tản bộ về Văn Miếu, dọc bên đường Văn Miếu những “ông đồ” với hàng lớp lớp người bao quanh chờ “chữ” khiến cho không khí Xuân trở nên ấm áp lạ thường. Vậy nhưng dù mở cửa miễn phí ( Bảo tàng Dân tộc học và Văn Miếu Quốc tử giám bán vé vào cửa) và cũng được đầu tư khá lớn các chương trình nghệ thuật, song Hoàng Thành Thăng Long vẫn không thu hút người dân như các địa điểm khác.

Hoàng Thành Thăng Long: Di sản văn hóa chờ phát huy ( Bài 1) - ảnh 5
Lễ dâng hương trước thềm điện Kính Thiên
Hoàng Thành Thăng Long: Di sản văn hóa chờ phát huy ( Bài 1) - ảnh 6
Khách tham quan thưa thớt..

Như vậy nếu làm một phép tính đơn giản sẽ thấy trong 1 năm có 365 ngày, khu di tích Hoàng Thành chỉ sử dụng công suất khoảng 1/10 tổng số ngày phục vụ Lễ hội vào dịp Xuân mới hoặc các ngày là sự kiện đặc biệt của đất nước. Nhưng ngay cả trong các dịp này, khách đến tham quan, tham dự lễ hội cũng vẫn thưa vắng. Những ngày còn lại trong năm tuy Hoàng Thành có mở cửa đón khách tham quan nhưng lượng khách chỉ lác đá, ngày đông cũng chỉ đến vài chục người. Tính ra sẽ thấy khu di tích Hoàng thành được khai thác sử dụng không đến 1/10 thời gian trong 1 năm và đáng buồn hơn từ ngày chính thức được công nhận đến nay đã 2 năm, chưa có 1 ngày nào Hoàng Thành Thăng Long được hoạt động hết công suất. 2 năm - 730 ngày, nếu như Hoàng Thành Thăng Long có thế phát huy hết các giá trị di sản của mình thì Hà Nội đã có thêm nguồn thu khoảng 100 triệu USD vào ngân sách của thành phố, góp phấn khá lớn phát triển kinh tế của Thủ đô và của cả nước, Vậy nhưng, sau 2 năm được công nhận di sản văn hóa thế giới, đến nay Hoàng thành Thăng Long vẫn đang chờ để phát huy các giá trị di sản.

Nguyễn Hương

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác