Người Việt ít đọc sách: Cần những chính sách để thay đổi toàn diện (Phần cuối)

(Cinet) – Để có thể giải quyết triệt để vấn đề ngươi Việt ít đọc sách và xây dựng một nền văn hóa đọc phát triển ở Việt Nam cần có những chính sách, kế hoạch cụ thể. Bởi thực tế hiện nay hơn 50% dân số Việt không có hoặc ít có điều kiện tiếp cận với sách.

Thói quen đọc sách cần phải được hình thành từ khi còn nhỏ.Thói quen đọc sách cần phải được hình thành từ khi còn nhỏ.

>>Người Việt ít đọc sách: Thực trạng đang được thay đổi (Phần 2)

>> Người Việt ít đọc sách: Vấn đề không mới (Phần 1)

Hơn 50% người dân không có hoặc ít có điều kiện đọc sách là một thực tế đang diễn ra do khoảng cách văn hóa giữa nông thôn và thành phố vẫn còn 1 khoảng lớn. Trẻ em ở các vùng quê dù có được đi học thì cũng chỉ có duy nhất 1 loại sách để đọc đó là sách giáo khoa. Còn với người lớn dù muốn đọc, muốn tìm mua 1 quyển sách cũng không dễ dàng gì khi mà đa số sách, báo, ấn phẩm xuất bản…đều được phát hành ở thành phố. Một số tỉnh thành hiện nay cũng đã xây dựng hệ thống thư viện công cộng và mở các cửa hàng bán sách tuy nhiên con số này rất ít. Chính từ những khó khăn và  hạn chế đó dần dần tạo thành thói quen “không cần đọc sách” của người dân nói chung. Vì vậy, để người dân đọc nhiều sách, thích đọc sách hay xây dựng nền văn hóa đọc của Việt Nam trước hết cần phải có một hệ thống cơ sở đầy đủ rồi sau đó mới là vấn đề tuyên truyền, khuyến khích thói quen đọc sách.

Thực tế đang diễn ra hiện nay tại các tỉnh, các địa phương vùng nông thôn cho thấy rõ mạng lưới thư viện hoạt động rất kém hiệu quả. Nhiều địa phương không có thư viện, nhà sách công cộng, cũng không có hiệu sách, nếu có thì cũng hoạt động cầm chừng, tạm bợ. Rất ít thư viện, tủ sách cơ sở được đầu tư mới mà chủ yếu là được dựng lên chắp vá, hoặc được sửa chữa dùng lại các phòng cũ của nhà văn hóa.  Sách, báo với nội dung nghèo nàn, số lượng quá ít và cũ nát không thể hấp dẫn người đọc. Để giải quyết tình trạng này Nhà nước cần có những thiết chế văn hóa cơ sở để đời sống văn hóa của người dân nông thôn có thể cải thiện. Vấn đề này vẫn biết là cần có nguồn tài chính lớn vì thế đế có thể đầu tư toàn diện là việc khó, nhưng là việc cần làm, phải làm để nâng cao dân trí và phát triển xã hội.

Người Việt ít đọc sách: Cần những chính sách để thay đổi toàn diện (Phần cuối) - ảnh 2
 Người dân nông thôn ít có điều kiện tiếp cận với sách do thiếu hệ thống thư viện, nhà sách công cộng, rất ít cửa hàng sách...ở một vài nơi nếu có thì số lượng đầu sách cũng lèo tèo không đa dạng...
 Người Việt ít đọc sách: Cần những chính sách để thay đổi toàn diện (Phần cuối) - ảnh 3
 Trẻ em nông thôn không có được nhiều sự lựa chọn như trẻ em thành phố. Số đầu sách ít ỏi, lại cũ là một trong những nguyên nhân thờ ơ với sách..

Bên cạnh việc chờ đợi hệ thống cơ sở hạ tầng, thư viện, nhà sách, tủ sách…ở các địa phương được xây dựng hoàn thiện và đầy đủ thì một việc vô cùng quan trọng khác phải làm đó là hình thành văn hóa đọc cho người dân nói chung, đặc biệt cần tạo thói quen đọc sách ngay từ bây giờ cho lứa tuổi nhi đồng.

Có nhiều người cho rằng, đọc sách là sở thích, người không thích sách thì không thể tạo ra sở thích này được. Điều đó không đúng, vì nếu không được khuyến khích, không được tiếp cận thì con người không ý thức được sở thích của mình. Nhất là với lứa tuổi nhi đồng, các e còn quá nhỏ để có thể tự định hướng bản thân. Điều này có thể thấy rõ ở các quốc gia phát triển, người ta đã dạy trẻ em biết đọc sách, yêu sách từ khi còn rất nhỏ.

Hệ thống giáo dục ở Việt Nam chưa thực hiện việc hình thành và xây dựng thói quen đọc sách cho học sinh. Trong tất cả các cấp học, học sinh chỉ được tiếp cận với 1 loại sách duy nhất đó là sách giáo khoa. Nhà trường, giáo viên không phổ biến cho học sinh tầm quan trọng của sách cũng như hướng dẫn cách lựa chọn, tìm sách hay. Thực trạng giáo viên chỉ chăm chăm dạy hết kiến thức, giáo trình trong sách giáo khoa vì bản thân giáo viên cũng không mấy khi đọc sách là hậu quả của việc ít đọc sách thời gian trước đây. Theo một cuộc điều tra gần đây của ngành giáo dục có trên 80% giáo viên không còn đọc sách thiếu nhi bởi họ đã trở thành người lớn. Vì thế giáo viên cũng không biết được học sinh của mình đang đọc những gì và cần bổ sung hay hạn chế những gì. Có tới 72% giáo viên tiểu học và THCS thừa nhận rằng họ không gợi ý được cho học sinh của mình nên đọc sách gì ngoài những sách học trong chương trình nhà trường. Ngoài việc trông đợi sự giáo dục đọc sách từ nhà trường thì gia đình cũng là một nhân tố vô cùng quan trọng tạo nên thói quen đọc sách của trẻ nhỏ. Vậy nhưng, có 79% phụ huynh không cùng con đọc sách, 86% phụ huynh không hề đọc một tác phẩm văn học thiếu nhi nào kể cả họ có con trong lứa tuổi thiếu nhi. Trong khi đó, ở phương Tây, gia đình cũng như nhà trường vô cùng chú trọng vào việc xây dựng thói quen đọc sách cho trẻ nhỏ. Bởi theo họ thì sách chính là của cải, từ việc đọc sách hàng ngày con người có thể phát triển trí tuệ, bồi dưỡng kiến thức để làm giàu cho gia đình, cho đất nước.

Người Việt ít đọc sách: Cần những chính sách để thay đổi toàn diện (Phần cuối) - ảnh 4
Món quà đầu đời dành cho 1 đứa trẻ tại Phần Lan là một giỏ sách..

Ví dụ như ở Phần Lan – một quốc gia có nền giáo dục được coi là chuẩn mực nhất thế giới hiện nay. Mỗi đứa trẻ Phần Lan khi sinh ra, món quà đầu tiên chúng được nhận là một giỏ sách.

Ai cũng biết về trí tuệ siêu việt của người Do Thái nhưng không biết vì sao dân tộc họ lại sinh ra những con người có bộ óc thông minh đến thế. Một dân tộc chỉ với hơn 13 triệu dân nhưng sinh ra gần 40% chủ nhân của các giải Nobel; 1/3 trên tống số các nhà triệu phú đang sống và làm việc tại Mỹ là người Do Thái; 20% giáo sư tại các trường đại học hàng đầu hiện nay; 3 nhân vật sau Công nguyên cho đến hiện tại có tác động lớn nhất đến lịch sử nhân loại là Chúa Jesus, Karl Marx và Alber Einstein…là người Do Thái.  Sự tò mò về một dân tộc với những con người thông tuệ hấp dẫn cả thế giới. Vậy nhưng, bí mật của người Do Thái không hề phức tạp như chúng ta tưởng tượng. Là một quốc gia sở hữu 40% giải Nobel, việc phát triển trí tuệ do đó rất được người Do Thái quan tâm và họ xây dựng thói quen này cho trẻ em từ khi mới sinh. Trong mỗi gia đình Do Thái luôn luôn có 1 tủ sách được truyền từ đời này sang đời khác. Tủ sách phải được đặt ở vị trí đầu giường để trẻ nhỏ dễ nhìn, dễ thấy từ khi còn nằm nôi. Để sách hấp dẫn trẻ, phụ huynh Do Thái thường nhỏ nước hoa lên sách để tạo mùi hương cho các em chú ý. Mặc dù chỉ có 8 triệu dân nhưng ở Israel có tới hơn 1.000 thư viện công cộng với nhiều sách quý. Bên cạnh việc hình thành, xây dựng thói quen đọc sách từ khi nằm nôi cho trẻ nhỏ, người Do Thái hiện vẫn sử dụng hình ảnh con lừa thồ sách để dạy các con mình: nếu chỉ dừng ở việc đọc mà không biết ứng dụng thì trí tuệ đó cũng chỉ là trí tuệ chết. Và để có thể ứng dụng, trẻ em Do Thái không ngừng đọc sách và tích lũy kiến thức từ nhiều ngành, lĩnh vực khác nhau.

Người Việt ít đọc sách: Cần những chính sách để thay đổi toàn diện (Phần cuối) - ảnh 5
Người Việt ít đọc sách: Cần những chính sách để thay đổi toàn diện (Phần cuối) - ảnh 6
Người Do Thái có trí thông minh vượt trội bời họ đọc sách từ khi còn rất nhỏ và không ngừng đọc trong suốt cuộc đời mình...

Pháp lại là một ví dụ khác. Được biết đến như một trong những quốc gia đọc sách nhiều nhất thế giới, người Pháp được xây dựng thói quen đọc sách từ tấm bé. Ở các trường Trung học cơ sở của Pháp ( tương đương lớp 6-9 ở Việt Nam) chương trình học của các em phải đọc toàn văn 36 tác phẩm từ thời thượng cổ như trường ca Homere, cho đến các tác phẩm trung cổ và hiện đại. Trung bình mỗi niên học, các em phải đọc 9 tác phẩm. Khi học đến cấp 3, học sinh Pháp phải biết qua năm thế kỷ văn học, nghĩa là từ thế kỷ XVI cho đến nay. Để thi tốt nghiệp cấp 3, tùy vào ngành học là kỹ thuật hay văn chương các em sẽ phải trình bày từ ba cho đến 10 tác phẩm trọn vẹn. Đây chính là lý do vì sao người Pháp lại giỏi văn chương, nghệ thuật đến vậy.

Người Việt ít đọc sách: Cần những chính sách để thay đổi toàn diện (Phần cuối) - ảnh 7
Người Việt ít đọc sách: Cần những chính sách để thay đổi toàn diện (Phần cuối) - ảnh 8
Các thư viện tại Pháp được xây dựng và đầu tư rất quy mô với số lượng cũng như các thể loại sách vô cùng phong phú.

Ngoài việc đưa sách vào trường học, dạy cho học sinh biết đọc sách yêu sách từ nhỏ, chính phủ Pháp còn có những chính sách để người dân đọc sách nhiều hơn. Ví dụ hỗ trợ, giảm thuế cho ngành xuất bản để ổn định giá sách, dù biến động thị trường những năm gần đây khá mạnh nhưng giá sách ở Pháp không hề tăng. Thị trường sách ổn định là yếu tố quan trọng trong đời sống văn hóa. Không chỉ có vậy, ở đất nước này, người đọc sách thậm trí không cần mua sách bởi hệ thống thư viện ở đây vô cùng phát triển. Thành phố lớn hay nhỏ cho đến địa phương và vùng quê đều có thư viện. Các trường đại học, trung học cũng có thư viện riêng. Với những làng xa xôi, hẻo lánh thì có xe thư viện lưu động của Nhà nước tổ chức định kỳ để phục vụ người dân. Tất cả các thư viện đều phong phú đầu sách và dồi dào về số lượng, hơn nữa vì khuyến khích dân đọc sách nên các thủ tục mượn sách ở thư viện cũng rất đơn giản. Bên cạnh đó ở những địa điểm công cộng như nhà ga, bến tầu điện, siêu thị…cũng có những hiệu sách trong đó sách được bán với giá rất rẻ. Trên các phương tiện công cộng như xe buýt, tàu điện ngầm thì có quầy để sách báo cho người dân đọc miễn phí…Điều này là câu trả lời cho câu hỏi vì sao người Pháp có thể đọc 20-50 quyển sách/ 1 năm.

Quay trở lại Việt Nam, để có thể phát huy tinh thần hiếu học vốn có của dân tộc trong mỗi người dân thiết nghĩ cần phải có những chính sách thay đổi của Nhà nước. Trong đó quan trọng nhất là việc đầu tư phát triển hệ thống thư viện, nhà sách công cộng trên cả nước và đưa việc đọc sách vào các trường học. Nếu có thể thực hiện được những vấn đề này thì có lẽ trong tương lai không xa, số sách người Việt đọc mỗi năm sẽ không thua bất kỳ quốc gia phát triển nào.

Nguyễn Hương

        

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác