JERSEY(ANH): CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN VĂN HÓA

JERSEY(ANH): CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN VĂN HÓA - ảnh 1
Ảnh minh họa. Nguồn: internet
(Cinet) Jersey đã thông qua một văn kiện về “Chiến lược phát triển văn hóa” nhằm phân tích nội dung ý nghĩa về bản sắc văn hóa và di sản văn hóa của Jersey. Chiến lược cung cấp các giá trị văn hóa truyền thống và hiện đại của Jersey hướng tới một thể chế văn hóa đặc thù và độc nhất tại hòn đảo này.
I. GIỚI THIỆU
Trong phạm vi bối cảnh nghiên cứu về các đảo trên toàn cầu, Jersey là một trường hợp nghiên cứu có nhiều thú vị. Với diện tích nhỏ (khoảng 45 dặm vuông), các đảo của Jersey cũng tương tự như các đảo nhỏ khác trên toàn cầu là sự riêng biệt về đường ranh giới ven biển với sự đa dạng văn hóa, sự tồn tại không gian văn hóa và tầm quan trọng về di sản đang sở hữu. Tuy nhiên, việc tham gia vào thị trường toàn cầu, sự phát triển của ngành tài chính và các hệ quả của việc phát triển một nền kinh tế trưởng thành đã khiến hòn đảo này tiến tới các mối quan hệ ngoại giao trên phạm vi quốc tế. Điều này đã đem đến cho hòn đảo một động lực phát triển riêng biệt thể hiện ở nhiều cách thức khác nhau trong đó đáng chú ý hơn cả là bản sắc văn hóa của Jersey. Chính quyền Jersey đã thông qua một văn kiện “Chiến lược Văn hóa” do Ủy ban Giáo dục, Thể thao và Văn hóa đề xuất. Các thành viên đã bỏ phiếu tán thành việc sử dụng Chiến lược này với tỷ lệ 24 phiếu thuận. Văn kiện đã vạch ra một tầm nhìn mới cũng như cơ sở hạ tầng cho nghệ thuật và các nhà cung cấp văn hóa ở Jersey. Sự phát triển của Chiến lược văn hóa Jersey và việc thảo luận xung quanh vấn đề này đem lại một nghiên cứu có giá trị cần phải khảo sát các mối quan hệ đối nội và đối ngoại. Bài nghiên cứu sẽ đưa ra một cái nhìn tổng quan về Jersey, phạm vi văn hóa, đối tượng tham gia và cách thức bố trí trong quá trình phát triển của Chiến lược nhằm phát triển các quan điểm của mình về nguồn gốc của các vấn đề và chỉ ra các khó khăn cần khắc phục của vùng lãnh thổ.
II. ĐẢO JERSEY
JERSEY(ANH): CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN VĂN HÓA - ảnh 2
Ảnh minh họa. Nguồn: internet

Jersey được công nhận là một trong những khu vực phát triển kinh tế trên thế giới. Đây là một hòn đảo có nền kinh tế trưởng thành chủ yếu dựa vào tài chính, du lịch và cả nông nghiệp. Mặc dù có diện tích tương đối nhỏ, Jersey lại có dân số gần 90.000 người. Về chính trị, thực chất đây là một hòn đảo của Anh, với tên gọi Bailiwich bởi Jersey đã chính thức gọi bằng tên riêng và có quyền tự trị riêng. Nó là một quốc gia phụ thuộc vào Hoàng gia Anh và được tự do lập ra chính sách quốc nội của riêng mình trong đó có chính sách tài chính. Ở Jersey không có các Đảng chính trị và cũng không có nội các. Đảo này gần đây đã áp dụng một hệ thống chính quyền bộ trưởng trong đó một nhóm các bộ trưởng do một người được gọi là “Chief Minister” dẫn đầu chăm lo các chính sách công cụ thể. Nằm cách bờ biển nước Pháp 15 dặm và vùng duyên hải miền Nam nước Anh 100 dặm, Jersey giữ vai trò trọng yếu và được xem là eo biển quan trọng nối liền hai quốc gia xuyên suốt tiến trình lịch sử của hai nước Anh - Pháp. Năm 1204, Jersey lựa chọn tiếp tục trung thành với Hoàng gia Anh và 800 năm sau, nó vẫn giữ vị thế đó, lấy làm tự hào về mối quan hệ với nền quân chủ Anh Quốc nhưng vẫn tự hào như thế khi tồn tại là một chủ thể biệt lập. Dr Roy Le Hé rí ssier, hiện là một thành viên của Nhà nước, đã viết:
“Jersey đặc biệt mâu thuẫn khi vừa là một quốc gia phụ thuộc của Hoàng gia với sự nhận thức mạnh mẽ về tính đặc thù của riêng mình, khi lại độc lập như là một quốc gia tự chủ và sẽ duy trì như vậy lâu dài. (Le Rendu, 2004:10).”
Jersey khác biệt ở chỗ nó là một hòn đảo châu Âu hiện đại nhưng vẫn chưa là thành viên của Liên Đoàn Châu Âu; nó thuộc British Isles mà không phải là một bộ phận của vương quốc Anh; nó thuộc Anh nhưng lại ngập chìm trong truyền thống của Pháp trước đây. Jersey nhận thức rõ ràng về việc bảo tồn các di sản của riêng mình nhưng vẫn phát huy tính hiện đại khi dựa vào tài chính và nét đa văn hóa đặc thù ngày càng tăng lên. Jersey được hiểu như sự đa dạng văn hóa của các vùng miền khác nhau hội tụ lại và tạo nên nét đặc thù của nó.
III. CHIẾN LƯỢC VĂN HÓA CHO JERSEY
JERSEY(ANH): CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN VĂN HÓA - ảnh 3
Ảnh minh họa. Nguồn: internet

Jersey có một đời sống văn hóa đa dạng bao gồm nhiều loại hình nghệ thuật và các hiệp hội văn hóa. Trung tâm nghệ thuật Jersey cung cấp phong phú  một không gian nhà hát, một phòng tranh và phòng hội thảo. Trong khi đó, Nhà hát lớn (Jersey Opera House) mang lại một không gian với các tác phẩm kịch và tất nhiên các tác phẩm này cũng được sử dụng trong chuyến lưu diễn ở phạm vi rộng hơn. Jersey cũng có rất nhiều các công ty kinh doanh, nhà hát nghiệp dư, các dàn nhạc, trường múa và các nghệ sĩ chuyên nghiệp làm việc trên đảo. Ước tính có 46 tổ chức chuyên về “hoạt động văn hóa” ở Jersey với khoảng 1/6 và 1/10 dân số hăng hái tham gia vào các loại hình nghệ thuật (Burns và Middleton, 200:52). Di sản của Jersey cũng được trưng bày khá tốt với Hiệp hội di sản Jersey, Société Jersiaise quản lý các di tích lịch sử và sinh thái quan trọng.
Trước năm 2003, các tổ chức nghệ thuật lấy nguồn tài chính từ các bộ khác nhau. Năm 2003, Ủy ban Giáo dục, Thể thao và Văn hóa được thành lập và hiện nay là tọa lạc Chính phủ về “văn hóa”. Từ đó, sự phát triển của một chiến lược văn hóa cho Jersey đã trở thành một chủ đề ngày càng được quan tâm. Một chiến lược phác thảo ban đầu đã gặp sự phản đối từ dư luận vào tháng 10 năm 2004. Bản phác thảo đó chỉ giống như một văn kiện với “những điều căn bản nhất” với dường như rất ít nghiên cứu chuyên sâu hay sự đóng góp của công chúng. Văn kiện này chỉ tập trung vào việc thay đổi cơ sở hạ tầng làm nguồn quỹ cho những người chơi văn hóa chủ yếu ở Jersey. Hệ quả là nhiều cuộc trưng cầu ý dân đã được tổ chức, trong đó có các đại diện từ nhiều tổ chức văn hóa khác nhau và từ một dân tộc người thiểu số mang tiếng nói của công chúng. Các mối lo ngại của dư luận về việc các đề xuất sẽ ảnh hưởng đến các tổ chức và cá nhân như thế nào cũng thu hút được nhiều sự lên tiếng của báo chí và truyền thông địa phương. Một bản hiệu chỉnh của Chiến lược này được Nhà nước thảo luận để thông qua vào tháng 9 năm 2005. Một văn kiện mang tính tổng hợp hơn và đã được nghiên cứu đưa ra một cái nhìn chi tiết hơn cho khung văn hóa của hòn đảo này, trong đó bao gồm các mục đích chiến lược phạm vi rộng, một cấu trúc gây quỹ được đề xuất mới, sự xem xét các truyền thống, di sản và bản sắc văn hóa hiện đại của hòn đảo và các lập luận tầm quan trọng về mặt kinh tế và xã hội của hoạt động văn hóa.
Sau đây là cái nhìn tổng quan của các mục đích được đề xuất trong Chiến lược, trước đây là cơ sở hạ tầng hiện có cho các tổ chức văn hóa và cơ sở hạ tầng đã chỉnh sửa.
Các mục đích chiến lược:
- Nuôi dưỡng, xây dựng và củng cố bản sắc của hòn đảo
- Tích hợp các hoạt động văn hóa với sự phát triển kinh tế xã hội của Jersey
- Giúp xây dựng và tăng cường các hoạt động kinh tế
- Giúp phát triển văn hóa trong nhân dân
- Giúp nuôi dưỡng sự nghiệp học tập lâu dài
- Mở rộng sự tiếp cận và tham gia vào các hoạt động văn hóa
Mỗi một mục đích trên sau đó được kèm theo các mục tiêu cụ thể hơn nữa – có tất cả 53 mục tiêu
  • Khung tổ chức trước đây - Ủy ban văn hóa, thể thao và giáo dục:
- Hiệp hội nghệ thuật Jersey: Nhà hát Opera, các tổ chức và cá nhân tình nguyện và trung tâm nghệ thuật Jersey.
- Hiệp hội di sản Jersey: Societe Jersiaise
- Thư viện.
Cơ sở hạ tầng trước đây chỉ ra rằng nguồn tài chính cấp cho các loại hình nghệ thuật được chuyển qua Jersey Arts Trust (JAT), trong khi vẫn tồn tại các mối quan hệ biệt lập giữa Nhà nước và Jersey
Heritage Trust cũng như Library Service. Cơ sở hạ tầng đã được đề nghị sửa đổi của Chiến lược đồng nghĩa với việc các tổ chức nghệ thuật chủ yếu được Nhà nước cấp tài chính trực tiếp, JAT mất đi chức năng cấp tài chính và hướng tới một cơ quan hỗ trợ cho các nhà nghệ sĩ quần chúng:
  • Khung tổ chức đã hiệu chỉnh - Ủy ban giáo dục thể thao và văn hóa (Hội đồng văn hóa):
- Trung tâm nghệ thuật Jersey
- Nhà hát Opera
- Hiệp hội nghệ thuật Jersey: Hỗ trợ các cá nhân và tổ chức
- Hiệp hội di sản Jersey: Societe Jersiaise
- Dịch vụ thư viện
IV. TÍNH MỞ VÀ TÍNH ĐÓNG
1. Một nền kinh tế mang tính quốc tế
Ngành tài chính Jersey phát triển nhanh một cách đáng kinh ngạc. Trong mười năm trở lại đây, tiền gửi ngân hàng ở Jersey đã tăng hơn gấp đôi với con số hiện tại khoảng 187 tỷ bảng Anh. Ngành tài chính chiếm gần một nửa tổng hoạt động kinh tế của Jersey và sử dụng khoảng một phần tư tổng nguồn nhân lực. Việc nền kinh tế trông cậy vào ngành tài chính như vậy yêu cầu cần có các mối quan hệ mạnh hơn với các tổ chức quốc tế trong đó có chính phủ Anh, Liên đoàn Châu Âu và nhiều tổ chức tài chính toàn cầu.
Năm 1957, Jersey ký kết “Hiệp ước thành phố Roma” của Cộng đồng Kinh tế Châu Âu:
 “Khi đến với Hiệp ước, Jersey đã thoát khỏi tình trạng nửa vời. Từ năm 1204 đến nay là một ký ức dài, bản hiệp ước đóng vai trò nhắc nhở các cư dân đảo và những người bên ngoài, ở nơi mà Jersey đứng”.
Vị thế này có nghĩa là Jersey được tự do điều chỉnh các vấn đề về thu thuế trực tiếp hay gián tiếp, luật doanh nghiệp, các dịch vụ tài chính và bảo vệ khách hàng. Tuy nhiên, trong  những năm gần đây, Westminster lại bắt đầu lên tiếng ngày càng lớn về các khu vực tự trị ngoài khơi của Anh quốc, Liên đoàn Châu Âu đang xem xét ngày càng kỹ lưỡng các quy định ngoài khơi và các tổ chức quốc tế ngày càng để ý đến các hoạt động bên thứ ba tới các vùng rẻ hơn.
Ngành du lịch cũng cần có các mối quan hệ quốc tế rộng hơn. Tận đến 20 năm trước đây, du lịch vẫn là ngành lớn nhất của Jersey. Ngành này đã góp phần hình thành cảnh quan của hòn đảo, ảnh hưởng tới kiến trúc và sự phát triển của nó, thiết lập một đời sống giải trí sôi động và khuyến khích tăng kết nối giao thông giữa các kênh đảo, Anh Quốc và Châu Âu. Nhờ việc đặt mình vào đời sống nhàn rỗi của thế giới, Jersey đã tạo ra một sợi dây liên lạc nữa giữa nó với thế giới bên ngoài. Trong 30 đến 40 năm qua đã có các chuyển đổi đáng kể trong sự phát triển của nền kinh tế Jersey do tính chất toàn cầu hóa của các thị trường. Hiện nay, ngành tài chính chiếm 50% hoạt động kinh tế của Jersey, du lịch chỉ còn chiếm 3% tổng giá trị gia tăng của Jersey và nông nghiệp chỉ đóng góp 1%.
Không phải ai cũng có thể sống ở Jersey – đảo này có một hệ thống thẩm định nhà ở khắt khe. Theo nguyên tắc chung, do sự tồn tại của các hợp đồng “lao động thiết yếu” ngắn hạn và nguồn doanh thu cao từ người thuê nhà, hồ sơ nhân khẩu của Jersey ở một mức độ nào đó chỉ mang tính nhất thời. Động lực chuyển đổi này còn được nhấn mạnh hơn nữa bởi xu hướng cho những người trẻ tuổi của Jersey di cư để tìm việc sau khi học tập ở các trường đại học của Anh. Loại hình cư trú này có ảnh hưởng lớn đến bản sắc văn hóa của Jersey. Jonathan Carter, giám đốc của Jersey Heritage Trust, đồng ý rằng khía cạnh chuyển đổi này có thể là một vấn đề văn hóa, ông nói rằng một số cư dân ngắn hạn đơn giản là không “gắn bó với hòn đảo” (phỏng vấn, năm 2005). Trong nỗ lực giữ nguồn nhân lực trẻ ở lại trên đảo thì đã có các sáng kiến đúng đắn. Bộ tài chính Jersey, cơ quan chịu trách nhiệm thúc đẩy ngành tài chính của Jersey, đã thiết lập nên một nhóm tập trung giáo dục, nhóm này cố gắng thu hút người trẻ tuổi ở lại trên đảo để phát triển các kỹ năng nghề nghiệp lâu dài. Các doanh nghiệp tư nhân cũng đưa ra các kế hoạch tốt nghiệp và chương trình quảng cáo hấp dẫn đối với giới trẻ địa phương.
Khi việc di cư có thể chịu ảnh hưởng tạm thời này thì các xu hướng nhập cư cũng chịu ảnh hưởng như vậy. Đáng chú ý là từ những năm 1980, bờ biển Jersey đã chào đón những người dân nhập cư Bồ Đào Nha và số cư dân này đã trở thành một phần bổ sung quan trọng đối với hòn đảo chủ yếu bị Anh hóa này. Jersey Eisteddfod là một sự kiện thường niên nỗ lực tổ chức, gìn giữ và phát triển tài năng sáng tạo và nghệ thuật trong nhân dân trên đảo. Nó là một nhánh rẽ hội diễn mang tính cạnh tranh của các lĩnh vực nghệ thuật khác nhau. Sue Lissenden, phó chủ tịch của Eisteddfod nhận xét về ảnh hưởng của loại hình cư trú này như sau: 
Trong những năm 1980, trước sự kiện nguồn nhân lực từ Madeira nhập cư vào Jersey, đã có một nỗ lực nhằm thiết lập một khu vực Bồ Đào Nha. Nhưng lúc đó, nỗ lực này đã thất bại bởi lẽ, như người ta nói, những cư dân nhập cư muốn được hòa nhập để hòa vào các giai cấp tầng lớp hiện thời (điều mà họ đã làm) chứ không bị tách ra. Chỉ sau này người ta mới nhận ra rằng nền văn hóa của họ cũng nên được giữ gìn. (Lisenden, 2004: 19)
Điều được xem là mang tính truyền thống của Jersey bị đưa vào nghi vấn và một không gian văn hóa cần phải được tìm ra để các giá trị đi vào hòn đỏ từ “bên ngoài”. Cho đến gần đây, ý tưởng về sự đa dạng văn hóa này thậm chí còn mạnh mẽ hơn, đáng chú ý là sự gia tăng số người dân nhập cư Ba Lan và Châu Phi.
Hai hình thức nhập cư khác nhau được đưa ra dưới đây có hai tác động đến nền văn hóa Jersey. Một mặt, Jersey trở thành một không gian văn hóa tạm thời; mặt khác, nó trở thành một thế giới thu nhỏ cho các vấn đề về đa dạng văn hóa, với các vấn đề chủ đạo là gìn giữ và phát triển nó.
Dân số Jersey: Nguồn gốc Chủng tộc và Văn hóa
(+ thể hiện tỉ lệ phần trăm lớn hơn 0, nhỏ hơn 0.1).
 
                                   
Nguồn gốc Chủng tộc Số người cư trú % tổng dân số
Jersey 44,589 51.1
Anh 30,317 34.8
Bồ Đào Nha/Madeiran 5,548 6.4
Ai-len 2,284 2.6
Pháp 1,522 1.7
Người da trắng có nguồn gốc khác 1,980 2.3
Người Châu Phi da đen 151 0.2
Người Địa Trung Hải da đen 33 +
Người da đen có nguồn gốc khác 71 0.1
Trung Quốc 145 0.2
Ấn Độ 120 0.1
Băng-la-đét 31 +
Pakistani 21 +
Người Châu Á khác 8 +
Nguồn gốc khác/Trộn lẫn 366 0.4
                                      
(Nguồn: Cơ quan thống kê Jersey, Điều tra dân số Jersey năm 2001)
 
Các mối quan hệ trong quá khứ của Jersey chỉ ra rằng Jersey kế thừa từ tiếng địa phương thuộc hệ ngôn ngữ Norman – Pháp, tiếng Jèrriais. Tuy nhiên, các mối quan hệ chính trị và thương mại trong thời gian gần đây của hòn đảo này với Anh Quốc lại nói rằng việc sử dụng tiếng Jeriais đang giảm đi nhanh chóng:
Cái được gọi là “sự xâm chiếm của Anh” xảy ra sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai mang theo nhiều biến động, một trong những biến động đó phần nào dẫn đến việc ngôn ngữ bản xứ gần mất đi…Lý do chỉ đơn giản là vì kinh tế. Người Anh đã mang đến ngành thương mại  sau nhiều năm khổ hạnh và đói khát, và để tận dụng lợi thế này cũng như nhằm có được sự tin cậy và việc làm, cư dân đảo đã nói ngôn ngữ của những người nhập cư. (Lissenden, 2004:236)
Vẫn có những dấu tích của di sản ngôn ngữ này tìm thấy trên khắp hòn đảo – tên đường, tên địa danh và tên họ chủ yếu đều là tiếng Jèrriais. Có một số nhóm như ‘La Société Jersiaise’, những người nỗ lực gìn giữ ý nghĩa của tiếng Jèrriais, trong đó có John Dénize, người khẳng định “nếu chúng ta đánh mất đi ngôn ngữ của riêng mình tức là chúng ta đánh mất đi linh hồn của chính mình” (Unattributed, 2002: 10). Trong nỗ lực phục hồi ngôn ngữ này, người ta đã thấy nhiều tác phẩm được xuất bản, trong đó có Carre (1972) (dựa trên tác phẩm của Le Maistre’s, 1942). Cũng đã có các kế hoạch nhằm giới thiệu một loại giấy chứng nhận về ngôn ngữ này để có thể vào được các trường học ở địa phương trong khi cả đài BBC Jersey và Jersey Evening Post đã dành thời gian và chương trình cho ngôn ngữ này.Tuy vậy, hiện nay có chưa đến 2500 người thực sự nói tiếng Jèrriais và đối với hầu hết cư dân Jersey, Jèrriais đã trở thành một biểu tượng cổ về quá khứ của Jersey. Đối với các nhóm gìn giữ di sản đấu tranh vì sự tồn tại của tiếng Jèrriais, nó không chỉ là một ngôn ngữ mà họ đang nỗ lực gìn giữ mà còn là một phần di sản của họ.
Sự tham gia ngày càng tăng của truyền thông và các kênh thông tin vào hòn đảo này đã nhấn mạnh đến các ngành mang tính sáng tạo và nền văn hóa phổ thông. Một báo cáo do Jersey Arts Trust ấn hành khẳng định rằng các ngành mang tính sáng tạo có ‘tiềm năng sẽ đóng góp đáng kể vào nền kinh tế’. Sự tăng trưởng đáng khích lệ của những ngành mang tính sáng tạo chắc chắn sẽ làm đa dạng hóa nền kinh tế nhưng cũng sẽ mở ra thêm một luồng các biểu tượng văn hóa bên ngoài đến hòn đảo.
Ví dụ, trong tháng 9 năm 2006 đã diễn ra hội diễn âm nhạc thường niên lần thứ ba mang tên Jersey Live, một hội diễn âm nhạc phổ biến mà những nhà tổ chức của nó khát khao phát triển nó thành ‘một hội diễn nhỏ tuyệt nhất nước Anh’. Các màn diễn được mời trình diễn có xu hướng có nguồn gốc chủ yếu từ các cảnh kịch âm nhạc phổ biến của Anh trong đó các ban nhạc Anh là Kasabian và Snow Patrol được xếp hàng đầu. Hơn nữa, đám đông khán giả của hội diễn không chỉ tăng từ 5000 người vào năm 2004 lên 7500 người vào năm 2005 và 11000 người năm 2006 mà trong số đám đông năm 2006 có tới 13% đến từ Anh Quốc. Chỉ trong 3 năm, hội diễn đã trở thành sự kiện âm nhạc lớn nhất trên đảo.
Tuy nhiên, dù có nguồn gốc từ âm nhạc quốc tế, Jersey Live cũng không bỏ qua những nghệ sĩ của riêng Jersey. Hội diễn đã đem đến một cơ hội hiếm có cho các ban nhạc địa phương của Jersey để có thể biểu diễn song hành cùng với các nghệ quốc tế đã thành danh. Các ban nhạc địa phương của Jersey như ban nhạc The Merge, Benny the Moth và Bothered Face, những người chơi nhạc chỉ là số ít trong số những người biểu diễn song hành với những tên tuổi lớn ở hội diễn và những kinh nghiệm đó của họ chắc chắn sẽ mở ra cho họ những con đường mới. Năm 2006, đài BBC mời ban nhạc Benny the Moth đến để thu âm một buổi hòa nhạc đặc biệt mà đã được phát trên BBC One South West trong khi đó ban nhạc The Merge từ đó đã chuyển tới Manchester để nhúng mình vào sân khấu âm nhạc phổ biến của Anh Quốc. Tuy nhiên, Đó không phải là một hội diễn phát triển âm nhạc Jersey truyền thống.
Chiến lược Văn hóa nói đến vị thế của Jersey trên thế giới toàn cầu hóa như sau:
Bản sắc riêng biệt của Jersey không thể chỉ thấy trong phim ảnh, âm nhạc, thể thao và truyền hình được sản xuất đại trà đang thay thế các sáng kiến địa phương. Bản sắc địa phương nếu muốn tồn tại chứ chưa nói đến sẽ phát triển hưng thịnh được cần có sự quản lý thường xuyên để đối mặt với mối đe dọa toàn cầu. Những truyền thống và tiến bộ có thể cùng đóng một vai trò hơn là ở hai thái cực đối địch và Chiến lược này bắt đầu nói lên tầm quan trọng của việc cân bằng cả hai.
Về khía cạnh này, nhà hát Opera Jersey đã có những trải nghiệm trộn lẫn. Sau khi dàn dựng các buổi trình diễn với ít người tham dự trong năm 2004, trong đó có một buổi biểu diễn tiêu tốn hết của nhà hát Opera này khoảng 100000 bảng Anh, quận ở đó báo cáo đã thua lỗ mất 200000 bảng Anh, chiếm một nửa ngân sách hàng năm của quận này. Nhà nước trả trước một khoản ngân sách trong năm sau cho nhà hát Opera để nhà hát này tiếp tục hoạt động; nhưng bắt buộc nhà hát này phải đánh giá lại chính sách lập chương trình của mình để chuyển từ giàn dựng sân khấu tự có sang thuê những đoàn biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp và nghiệp dư là điều cần thiết. Tuy nhiên, đến tháng 2 năm 2005, khoản thâm hụt tăng tới 270.000 bảng Anh và nhà hát buộc phải đóng cửa tạm thời. Dễ hiểu, việc đóng cửa này làm những người đứng đầu nhà nước lo lắng, và giám đốc nhà hát Opera, Ian Stephens nhận định:
             Đó hoàn toàn là một câu chuyện về việc chúng ta nhìn hòn đảo như thế nào. Chúng ta đã dành 5 năm để tạo dựng sự tự tin của những nhà sản xuất tua diễn ở đây với tư cách là venue…Cũng mất một khoảng thời gian lâu như thế để thuyết phục họ trở thành một venue được coi như là tham gia vào một canh bạc. (Delmer, 2005: 3)
             Kể từ đó, nhà hát Opera này đã chịu thêm nữa những thiệt hại về danh tiếng của nó với cuộc tranh chấp giữa Stephen và Ban quản lý nhà hát Opera. Mặc dù cuối cùng cuộc tranh chấp này đã được giải quyết trước tòa nhưng danh tiếng của nhà hát Opera vẫn bị vấy bùn. Tháng 1 năm 2007, Jasmine Hendry được bổ nhiệm làm giám đốc mới của nhà hát Opera, sát nhập từ nhà hát Chester Gateway ở Cheshire và ban quản lý đi vào cải tổ. Một phần vấn đề nhà hát Opera gặp phải nằm ở sự cân bằng mà nó phải hướng đến giữa việc đóng vai trò như là một trọng điểm cho cộng đồng địa phương với việc tồn tại như là một venue hợp pháp để thu hút những người trình diễn cũng như khán giả quốc tế. Ngày nay, nhà hát Opera giàn dựng nhiều loại hình gồm kịch, nhảy và âm nhạc, làm chủ các tiết mục Eisteddfod địa phương, các màn diễn nghiệp dư của người địa phương và kịch của Anh Quốc cũng như kịch lưu diễn quốc tế chuyên nghiệp.
             Cả nhà hát Opera và Trung tâm Nghệ thuật Jersey (JAC) đều cố gắng mang đến một chương trình cân bằng giữa những nghệ sĩ địa phương và quốc tế. Tuy nhiên, trên thực tế, việc đưa những công ty lưu diễn đến hòn đảo này không chỉ tốn kém và khó khăn mà trước tiên Jersey còn phải tự hướng mình một cách tích cực ra quốc tế để thu hút họ.
2. Một Jersey đặc thù
Ở Quảng trường Hoàng Gia Jersey có một tấm bảng tưởng nhớ cuộc đời Maistre Wace, một nhà văn nổi tiếng của Jersey sống ở thế kỷ 12. Tấm bảng được khắc một đoạn trích từ tác phẩm Roman de Rou (c1172) của ông là “Je di è dirai ke jo sui Wace de l’isle de Gersui” (‘Tôi nói và sẽ nói rằng tôi là Wace của hòn đảo Jersey’). Nhưng liệu có điều gì đó có thể gắn kết những cư dân sống tạm thời của Jersey lại với nhau không? Với một nửa dân số hiện tại của Jersey không phải được sinh ra trên đảo và chỉ có 2.5% dân số nói tiếng Jèrriais, thổ ngữ của hòn đảo Jersey, những tín hiệu này dường như ám chỉ rằng một Jersey ‘truyền thống’ đang phai nhạt nhanh chóng. Và, mặc dù đã tham gia vào tính chất sôi nổi của tài chính quốc tế, Jersey vẫn rất quan tâm đến di sản, truyền thống và các lễ nghi của nó. Ví dụ, một vị vua đến thăm “sẽ vẫn được bộ ba Lãnh Chúa tiếp đãi thịt vịt trời trong khi đó lãnh chúa của Rozel sẽ thân trinh đi đón họ bằng cách cưỡi ngựa đi ra biển, lên yên ngựa cho dù vị vua này đến bằng đường hàng không hay không” (Unattributed, 2004: 18). Trong khi đó, trong luật của Jersey, vẫn có thể đưa tráp hầu tòa đối với một người chỉ đơn giản bằng cách sử dụng “Clameur de Haro”, bằng cách khom lưng mình xuống đầu gối và nói với người sai phạm, với sự có mặt của ít nhất một nhân chứng, “Haro, Haro, a l’aide mon prince, on me fait tort” (“Haro, Haro, hãy đến cứu giúp con, Chúa ơi, con đã sai”). Trong khi hai ví dụ này dường như có lẽ có chút kỳ quặc nhưng chúng vẫn là một phần trong đời sống của Jersey.
Văn hóa của Jersey không giống với văn hóa Anh và Pháp. Hiểu đơn giản nó chỉ là văn hóa của mình Jersey, một văn hóa độc nhất và đặc thù.
Việc phát triển các khu vực quanh Sr Helier là một phần của dự án lớn bao gồm nhà ở, nhà hàng, các khu vui chơi công cộng, khu giải trí và các đại lý bán lẻ. Dự án này là một trong những dự án phát triển tham vọng tại Jersey. Dự án phát triển này nằm trong định hướng của Chính Phủ nhằm mục tiêu đưa đến nền văn hóa Jersey độc nhất vô nhị.
Ban đầu, kế hoạch trong dự án chỉ bao gồm ba tòa nhà 20 tầng. Dự án này đã có nhiều tranh luận về xu hướng phát triển toàn diện. Tại các diễn đàn trực tuyến như BBC, các ý kiến tranh luận của cộng đồng mạng trở nên sôi nổi. Cũng có nhiều ý kiến trái chiều về phát triển dự án. Có ý kiến cho rằng việc xây dựng tòa nhà theo dự kiến có thể làm xấu đi vẻ đẹp của hòn đảo. Khách du lịch đến Jersey bởi vẻ đẹp đặc thù, tuy nhiên lại không tìm thấy tính độc nhất trong tòa nhà ấy. Bên cạnh đó, một số ý kiến cũng cho rằng việc xây dựng dự án không phù hợp với lối sống mà chúng ta đang hướng tới bởi nó làm mất đi nét đặc thù của Jersey. Tiếp đến là ý kiến thêm vào cho rằng “ có thể là mất đi bản sắc cũ nhưng sẽ mang lại các bản sắc văn hóa mới cho Jersey.
Điều thú vị thông qua cuộc tọa đàm này là thống nhất xây dựng một Jersey bền vững kết hợp với phát triển. Các ý kiến cộng đồng cho rằng nhất thiết phải xây dựng một Jersey hiện đại nhưng đặc thù với việc duy trì các giá trị truyền thống. Hiệp hội di sản Jersey khẳng định rằng tính đặc sắc và đặc thù của Jersey tạo nên văn hóa của nó. Theo ông Jonathan Carter, trưởng Hiệp hội di sản Jersey, nhiệm vụ của Hiệp hội di sản Jersey không phải là bảo tồn nhưng sẽ là nỗ lực trong việc xây dựng hình ảnh về Jersey để giữ hình ảnh đẹp về hòn đảo.
Vấn đề ở đây là không gian Jersey chỉ cho phép nghiên cứu các cách thức để bảo vệ các di sản và di tích lịch sử nhằm hỗ trợ dự án văn hóa cho các nghệ sỹ, phát huy các tác phẩm nghệ thuật, thúc đẩy giáo dục và khuyến khích việc tham gia của người dân.
Tuy nhiên, điều ấn tượng nhất trong cuộc tọa đàm các Chiến lược phát triển văn hóa không phải là các mục tiêu văn hóa mà là các đề xuất liên quan đến cơ sở vật chất mới và các cá nhân tham gia trong chiến lược. Chiến lược thực hiện dưới sự điều tiết của Ủy ban văn hóa, thể thao và giáo dục, Hiệp hội nghệ thuật Jersey, Trung tâm nghệ thuật Jersey, Nhà hát lớn, Hiệp hội di sản Jersey và các tổ chức văn hóa khác thuộc Jersey.
Trong thông báo của Burns Owen 2000, Burns Owen có đưa ra các điểm yếu của Chiến lược như sau: “Các cá nhân trong Chính quyền Jersey là lực lượng mạnh. Các cá nhân mạnh sẽ trở thành điểm yếu trong quá trình xây dựng dự án bởi vì mâu thuẫn về quyền lợi và tài chính mang biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân (Burns and Middleton, 2000)”.
Ủy ban giáo dục, thể thao và văn hóa hình thành năm 2003. Một năm sau khi Dự thảo chiến lược được công bố. Các đại diện cấp cao cho hay Chiến lược này mang tính chất là một tham vọng của các cá nhân trong khi đó có ý kiến cho rằng “đây không phải là chiến lược nghệ thuật” nhưng biểu hiện trong đó là chủ nghĩa cá nhân thông qua dự án.
Không ai hài lòng với các cuộc thỏa hiệp, các cá thể tham gia dường như rơi vào ngõ cụt, đấu tranh và tranh luận không đi đến thống nhất.
Điều này cho thấy các chính sách phải được thông qua người đứng đầu. Nó được xem như một tiền lệ… Các giải thưởng cho cá nhân về nghệ sỹ và các nhà sản xuất nghệ thuật phải thông qua những người có quyền quản lý về nghệ thuật.
Theo Chiến lược, Hội đồng liên quan đến văn hóa nhằm hỗ trợ Nhà nước đảm bảo, duy trì và phát triển các chính sách tường minh về văn hóa trong đảo, lời khuyên về các ưu tiên và các vấn đề liên quan đến văn hóa. Điều này bao gồm thành viên đại diện nhóm lợi ích văn hóa trên đảo, các đại diện của các tổ chức văn hóa và các nhà chính trị không nằm trong Quốc hội.
Các tổ chức đại diện nhóm lợi ích văn hóa trên đảo bao gồm các tổ chức văn hóa nghệ thuật, các hiệp hội di sản, các lãnh đạo kinh tế và các đại diện trong lĩnh vực nông nghiệp.
IV. KẾT LUẬN
Trong khi phát triển các tài liệu liên quan đến chiến lược văn hóa của Jersey thông qua các tọa đàm về chiến lược, chiến lược được xây dựng sẽ có các ý kiến trái chiều nhau. Có ý kiến cho rằng Chiến lược này sẽ phát triển cơ sở văn hóa mới, ngược lại, vẫn có ý kiến cho rằng chiến lược sẽ làm mất di các giá trị văn hóa vốn đã tồn tại từ lâu đời trên đảo Jersey. Sau nhiều vấn đề xảy ra, Nhà hát lớn tại Jersey gần đây đã bổ nhiệm giám đốc mới; trung tâm nghệ thuật Jersey đang thực hiện các chương trình nghệ thuật chuyên nghiệp hơn, các triển lãm nghệ thuật tại Jersey. Quá trình thực hiện dự án đòi hỏi lâu dài nhưng sẽ là một định hướng phát triển toàn diện cho thể chế văn hóa tại Jersey và mang lại hi vọng cho một Jersey phát triển văn hóa cùng với kinh tế và chính trị trong tương lai.
 
Hồng Nhung lược dịch- Nguồn:gov.je
 
 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác