Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp

Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 1
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp
(Cinet)- Năm Việt Nam tại Pháp (2013-2014) được ghi dấu bằng nhiều họat động giao lưu văn hóa ý nghĩa, nổi bật là các cuộc triển lãm, trưng bày ảnh về phong cảnh và con người Việt Nam của các nhiếp ảnh gia Pháp. Qua mỗi bức ảnh “Chân dung” Việt được thu vào những ống kính vô cùng chân thực và sống động đã làm gợi lên nét giản dị, hồn hậu, thân thiện… rất Việt Nam.
Cuộc triển lãm tổ chức năm 2013 với tên gọi “Pháp-Việt Nam: 4 thập kỷ quan hệ - Vai trò của các nhiếp ảnh gia tiên phong ở Việt Nam” là màn mở đầu ấn tượng cho chùm những hoạt động triển lãm ảnh tiếp đó. Đây cũng là cuộc triển lãm những bức ảnh Việt Nam đầu tiên của các nhiếp ảnh gia Pháp gồm hơn 100 tác phẩm được chụp từ những năm 1860.
Một trăm năm mươi cái nhìn ấy đã thu vào ống kính những mảng ký ức vô giá, mọi sinh hoạt, phong tục tập quán, lễ hội…, từ lộng lẫy triều đình đến cuộc sống dân dã, không chỉ bởi bước chân thời gian và chiến tranh, mà còn bởi sự tàn phá của con người đã xóa mờ những điện Kính Thiên, chùa Báo Ân, nha Kinh Lược, chùa Báo Thiên, v v…
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 2
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 3
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 4
Cầu Thê Húc, Chùa Một cột, chùa Triều Châu tại Hội An những năm 1860 qua ống  kính nhiếp ảnh gia Pháp

Khi mà máy chụp hình vẫn còn xa lạ và hiếm hoi ngay với cả người dân châu Âu, chụp một bức ảnh thời đó rất vất vả, vì máy chụp hình to như một cái rương, rửa ra bức ảnh là cả một công trình, không nói đến tính mỹ thuật tuyệt đẹp làm cho khán giả phải sững sờ khi chiêm ngưỡng tác phẩm của những nhiếp ảnh gia Pháp nổi tiếng có mặt trong triển lãm này, Emile Gsell (1838-1879), Gustave Ernest Trumelet-Faber, Charles-Edouard Hocquard, Aurélien Pestel, Firmin-André Salles hay Pierre Dieulefils…
Các bức ảnh đen trắng mộc mạc phản ánh chân thực các khía cạnh của đời sống con người Việt Nam thời kỳ cận đại. Những góc nhìn chuẩn mực đầy tính mỹ thuật, không gian mở rộng và những nét sinh hoạt tinh tế đặc thù của dân cư các vùng trải theo chiều dài đất nước đã tái hiện sống động nét văn hóa của một thời kỳ lịch sử của dân tộc.
Qua các bức ảnh, hình ảnh về đất nước và con người Việt Nam những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 được các nhiếp ảnh gia Pháp khắc họa rõ nét và đầy cuốn hút qua các trang phục của nhiều dân tộc, từ các bộ áo dài, khăn xếp truyền thống, trang phục của các dân tộc vùng cao, đến các hoạt động lễ hội, sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng và phong cảnh một số di tích như hồ Gươm, chùa Một Cột, đền Voi Phục, Ngọ Môn, thành Hà Nội… theo hiện trạng thời bấy giờ.
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 5
Dung nhan Bắc kỳ (Beautés tonkinoises), Charles-Edouard Hocquard - Hà Nội 1883 - 36 x 28cm - © Thư viện Quốc gia Pháp.

Việt Nam xưa qua ống kính người Pháp trầm lắng và mộc mạc; Việt Nam của thế kỷ XX lại vận động không ngừng. Con người và cuộc sống năng động  đã  tạo nên sự mới mẻ sinh động cho những bức ảnh. Hiện nay, công nghệ hiện đại, phương tiện thuận lợi và niềm đam mê với phong cảnh con người trên dải đất hình chữ S cũng đã giúp những nhiếp ảnh Pháp có những góc chụp phóng khoáng nhưng không kém phần tinh tế, chân thực nhưng sâu sắc, gợi nhiều cảm xúc và dư âm - đó là những bức ảnh biết kể chuyện đời…
Năm giao lưu văn hóa Pháp tại Việt Nam 2014 đã tạo điều kiện cho nhiều nhiếp ảnh gia Pháp được giới thiệu đến công chúng những bức ảnh quý, được hun đúc từ sự sáng tạo và niềm đam mê với vẻ đẹp phong cảnh và con người Việt Nam. Nổi bật là hai triển lãm: “Việt Nam - thống nhất trong đa dạng - 54 khuôn mặt và trang phục của các dân tộc Việt Nam”; “ Những gương mặt”  với hai tên tuổi quen thuộc trong giới nhiếp ảnh.
Rehahn – người sở hữu một tài sản khổng lồ với 30.000 bức ảnh về phong cảnh và con người Việt Nam có lẽ là cái tên đáng nói đến nhất.
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 6
Giấu một nụ cười- Bức ảnh trang bìa cuốn sách "Việt Nam- Những mảnh ghép đa sắc màu" thể hiện phong cách sáng tác của anh- chụp ảnh chân dung con người và phong cảnh thiên nhiên

Trên trang bìa cuốn sách ảnh vừa được anh xuất bản năm 2014 với tựa đề “ Việt Nam- Những mảnh ghép đa sắc màu” (gồm 150 bức ảnh in thành 2000 cuốn, được dịch ra hai ngôn ngữ chính là Tiếng Anh và tiếng Pháp) là chân dung của một cụ bà đang làm nghề lái đò trở khách du lịch ở Hội An. Cụ bà là một trong những nhân vật gây nhiều cảm hứng sáng tác cho anh nhất bởi sự lạc quan, vui tươi trong cuộc sống. ”. Bức ảnh bìa của cuốn sách đã thể hiện đặc trưng phong cách sáng tác của nhiếp ảnh gia Rian, đó là phong cách chụp ảnh chân dung con người và phong cảnh thiên nhiên.
Rehahn đã từng đặt chân đến 30 quốc gia để trải nghiệm đam mê du lịch và giao lưu với người dân bản địa. Anh cũng đã có khối lượng ảnh tư liệu đồ sộ về phong cảnh con người ở những quốc gia anh từng đến, thế nhưng Việt Nam lại là đất nước khiến anh lưu luyến. Sau nhiều chuyến đi đến Việt Nam để du lịch và làm việc, năm 2011, anh đã dừng chân và gắn bó với mảnh đất Hội An yên ả và thanh bình. Trong 6 năm ở Việt Nam, kể từ năm 2007, nhiếp ảnh gia Rian đã có một tài sản khổng lồ với 30.000 bức ảnh về phong cảnh và con người Việt Nam. Những bức ảnh thường là bức chân dung về con người và cảnh vật mang đặc trưng Việt Nam.
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 7
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 8
Những bức hình anh chụp chú tâm người già và trẻ em

Cũng tại Triển lãm ảnh với chủ đề “Những gương mặt” được tổ chức tại Trung tâm văn hóa Pháp tại Hà Nội mới đây, đông đảo công chúng yêu nghệ thuật nhiếp ảnh trong và ngoài nước đã được nhìn ngắm cận cảnh những gương mặt em bé, cụ già được Rehahn tái hiện qua ảnh. Những bức ảnh tái hiện một cách chân thực những sinh hoạt cũng như những văn hóa đặc trưng của người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại các vùng núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ, Nam Trung bộ và Tây Nguyên.
Những bức ảnh Rehahn chụp đều tóat lên vẻ đẹp tâm hồn của từng lứa tuổi tại Việt Nam. Trẻ em hiện lên với nét hồn nhiên trong sáng thân thiện, không sợ sệt và thích được chụp ảnh. Người già trầm tư và nổi bật lên những nếp nhăn mà theo suy nghĩ của Rehahn, đó là dấu vết của thời gian, của lịch sử, của cuộc sống sinh hoạt với bao khó khăn nhọc nhằn. Nhưng một điểm chung trên gương mặt của nhân vật trong ảnh đó là nụ cười, nụ cười rất Việt Nam.
Rong ruổi trên cung đường với người bạn là chiếc mô tô để rồi được gặp gỡ trò chuyện với người bản địa. Trong câu chuyện anh cố gắng tìm hiểu và chớp lấy những khoảnh khắc xuất thần của mỗi nhân vật. Đó là phong cách làm việc của Rehahn.
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 9
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 10
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 11
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 12
Những bức ảnh Rehahn chụp đều tóat lên vẻ đẹp tâm hồn của từng lứa tuổi tại Việt Nam. Trẻ em hiện lên với nét hồn nhiên trong sáng thân thiện, không sợ sệt, người già trầm tư và nổi bật lên những nếp nhăn...

Rehahn chia sẻ: Anh không phải là nhiếp ảnh gia thích chụp phong cách thời trang, hay chụp những người phụ nữ hiện đại, những hot girl. Những bức hình anh chụp chú tâm trẻ em hay người già. Trẻ em hồn nhiên vô tư và rất dễ chụp, sau năm phút nói chuyện có thể chớp ngay khoảng khắc vô tư. Người già mang vẻ đẹp của thời gian, đời sống chậm chạp hơn, hồn hậu và thân thiện. Đặc biệt anh thích chụp những nếp nhăn của người già và những nụ cười Việt Nam. Anh rất muốn hiểu vì sao rất nhiều người Việt Nam anh gặp, họ thường che mặt khi cười, rất thú vị….
Điểm đặc biệt những bức ảnh Việt Nam thường được đăng tải trên trang mạng xã hội và được cộng đồng mạng rất yêu thích. Đây cũng là cách để kết nối bạn bè quốc tế với con người và văn hóa Việt Nam, giúp họ thêm yêu mến và muốn khám phá về những vùng miền trên dải đất hình chữ S.
Tiếp nối thành công của cuốn sách ảnh về Việt Nam, Rian cùng những đồng nghiệp ở Đà Nẵng đang thực hiện dự án “ Việt Nam nhìn từ trên cao”. Đúng với phong cách của Rian là luôn đi tìm sự khác biệt. Anh đang thực hiện những bức ảnh chụp về 15 thành phố của Việt Nam nhìn từ trên cao, trong đó 50 bức ảnh đẹp sẽ được giới thiệu đến độc giả trên thế giới.
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 13
Hội An với góc nhìn từ trên cao, tác phẩm mới nhất của dự án "Vietnam from the sky". Với dự án này, Réhahn muốn mang đến một Việt Nam vẫn xinh đẹp nhưng mới mẻ hơn.

Cuộc triển lãm “Việt Nam - thống nhất trong đa dạng - 54 khuôn mặt và trang phục của các dân tộc Việt Nam” của hai nhiếp ảnh gia Sebastien Laval  và Lê Vượng cũng để lại nhiều ấn tượng cho người xem. Ngoài mục đích giới thiệu về người dân, về bản sắc và nét văn hóa đa dạng của 54 dân tộc, Laval cũng muốn tạo ra một kho lưu trữ dân tộc học để phổ biến cho các thế hệ bây giờ cũng như mai sau về sự đa dạng này.
Laval là một nhiếp ảnh gia trẻ người Pháp đã đến Việt Nam lần đầu vào năm 1995. Gần 20 năm rong ruổi khắp các nẻo đường đất Việt cũng là từng ấy năm Sébastien Laval săn tìm những bức ảnh độc đáo. Trong con mắt của Sébastien Laval, tất cả hình ảnh về cuộc sống đời thường, về làng bản, phong cảnh và con người Việt Nam… luôn gợi cho ông những ấn tượng khó phai mờ. Đặc biệt là đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 14
“Việt Nam - thống nhất trong đa dạng - 54 khuôn mặt và trang phục của các dân tộc Việt Nam”  - Sebastien Laval 

Như một minh chứng cụ thể, Sébastien Laval đã có nhiều cuộc triển lãm về con người, đô thị và cuộc sống đời thường ở Việt Nam. Anh cũng đã phối hợp với một hãng truyền hình danh tiếng ở Pháp cho ra mắt công chúng Pháp bộ ảnh và các video về lễ trưởng thành của dân tộc Thái ở vùng Tây Bắc vào tháng 12/2013.
Các bức ảnh đen trắng của Laval phản chiếu nguồn năng lượng và niềm say mê của một nhiếp ảnh gia trẻ khi khám phá thế giới bên ngoài hấp dẫn kỳ lạ. Bản tính vô tư của anh bị cuốn theo sự thanh nhã của tự nhiên khi anh lưu lại chúng với một sự chính xác tuyệt vời. Từ những họat động thường ngày cho đến những cảnh quan thơ mộng, ảnh của Laval phác họa niềm đam mê và vẻ đẹp được khám phá từ những điều bình dị nhất.
Laval tâm sự: Anh chọn những bức ảnh đen trắng, bởi vì anh muốn làm nổi bật ánh mắt của nhân vật, để khi xem ảnh người xem dễ dàng bị ‘mê hoặc”. “Bằng cách thể hiện đó, tôi muốn hình ảnh, vẻ đẹp và văn hóa của những người dân tộc thiểu số luôn tạo được dấu ấn trong lòng công chúng như để mọi người biết hơn về họ”.
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 15
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 16
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 17
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 18
Anh chọn những bức ảnh đen trắng, bởi vì anh muốn làm nổi bật ánh mắt của nhân vật... "Bằng cách thể hiện đó, tôi muốn hình ảnh, vẻ đẹp và văn hóa của những người dân tộc thiểu số luôn tạo được dấu ấn trong lòng công chúng như để mọi người biết hơn về họ”.

Những bức ảnh của Laval đôi khi không cần trưng bày trong phòng ốc cũng đã lưu dấu đậm nét trong lòng công chúng, đặc biệt những ai đã từng ghé qua cầu Trường Tiền những ngày Festival Huế 2014. Một cuộc triển lãm trên cầu độc đáo và khá thú vị.
Khác với những kỳ Festival trước, Sébastien Laval mang tác phẩm của mình đến với chính người dân vùng cao của Thừa Thiên Huế. Năm nay, ông lại đưa họ - những đồng bào vùng cao xuốNg phố, thông qua cuộc triển lãm nghệ thuật sắp đặt ảnh ngay vị trí cầu Trường Tiền. Sébastien Laval chia sẻ, trong một cuộc triển lãm, các tác phẩm thường được đặt ngang tầm mắt của người xem. Nhưng trong Festival Huế 2014 này, anh không làm theo thông lệ mà muốn “phá cách” để mọi người cùng ngước mắt lên, vì ở đó có những nụ cười thân thiện của đồng bào dân tộc thiểu số.
Chân dung Việt qua ống kính nhiếp ảnh gia Pháp - ảnh 19
Những bức ảnh của Laval trên cầu Trường Tiền trong dịp Festival Huế 2014

Ảnh của Sébastien Laval đã gợi cho người xem nhiều cảm xúc về những phận người nơi rẻo cao trên mọi miền tổ quốc. “Đó cũng là sự thay đổi cái nhìn về người dân tộc thiểu số” như lời tâm sự của Sébastien Laval. Với nhiều người, 62 tác phẩm ảnh với cách thể hiện sắp đặt trên thành cầu Trường Tiền quả là độc đáo và lạ lẫm, thể hiện một góc nhìn đầy tính sáng tạo. Chính điều này đã khiến tác phẩm nghệ thuật của nghệ sĩ Sébastien Laval càng trở nên gần gũi với công chúng suốt thời gian diễn ra Festival Huế 2014.

Năm Giao lưu văn hóa Việt Nam tại Pháp (2013- 2014) là sự kết nối văn hóa giữa hai quốc gia trên nhiều lĩnh vực. Nhiếp ảnh với vai trò tiên phong suốt 4 thập kỷ qua đã lưu lại nhiều khoảnh khắc “thần” của dân tộc Việt Nam. Niềm đam mê của mỗi nhiếp ảnh gia Pháp, có lẽ là niềm đam mê dậy sóng từ một mảnh đất hào hùng, nơi họ và những người Việt chân lấm tay bùn đã từng ở hai đầu chiến tuyến, nay trở nên gần gũi và thân quen…
Những nhiếp ảnh gia người Pháp, có thể chuyên nghiệp, có thể không chuyên, có thể kiếm sống bằng những bức ảnh, có thể chỉ để thỏa mãn niềm đam mê, những bức ảnh của họ có thể được trưng bày tại các triển lãm lớn được nhiều người chiêm ngưỡng và ngưỡng mộ, cũng có thể họ làm công việc một cách lặng thầm…. xong công sức của họ đều được trả công xứng đáng bởi sự ghi nhận của nhiều người, không chỉ tại Việt Nam.
Từ niềm đam mê ấy, những bức ảnh của họ đã kết nối với bạn bè quốc tế về một Việt Nam chân thực, con người Việt Nam giản dị hồn hậu và thân thiện, đất nước Việt Nam mến khách và còn nhiều điều để những người yêu nghệ thuật như họ tìm hiểu và khám phá.
 Và chắc chắn những câu chuyện về đời và nghề của họ sẽ vẫn được viết tiếp, trên những nơi họ từng đặt chân qua…
TD
 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác