Myanmar : Quần thể đền đài Bagan không trở thành Di sản vì trùng tu cẩu thả

(Cinet) – Nhiều đền, chùa trong tổng số hơn 2.000 công trình thuộc quần thể di tích Bagan của Myanmar đã bị phá hỏng, biến dạng do công tác trùng tu cẩu thả, thiếu sự kiểm soát của chính quyền Myanmar trong thời gian qua.

Quần thể đền đài Bagan của MyanmarQuần thể đền đài Bagan của Myanmar

Nằm bên bờ sông Ayeyarwady của vương quốc Pagan, thành phố Bagan từng là trung tâm văn hóa, kinh tế và chính trị chủ chốt trong suốt 4 thế kỷ từ thế kỷ thứ 9 đến 13. Vào thời kỳ đỉnh cao, triều đình Pagan đã cho xây dựng hàng nghìn ngôi đền, chùa trong một khu vực trộng lớn có diện tích lên đến 100 km2.  Các nhà lịch sử, khảo cổ cho rằng đã có trên 10.000 ngôi đền được xây dựng ở đây. Tuy nhiên, hiện nay số đền đài còn lại chỉ khoảng 2.200 công trình.

Được coi như một trung tâm phật giáo của khu vực, quần thể đền chùa Bagan đã sớm nổi tiếng và được biết đến. Cũng rất nhanh chóng khu vực này trở thành trung tâm quốc tế cho các nghiên cứu về tôn giáo thu hút nhiều học giả từ những đất nước xa xôi như Ấn Độ, Sri Lanka, thậm chí cả đế chế Khmer của Việt Nam.

 

Myanmar : Quần thể đền đài Bagan không trở thành Di sản vì trùng tu cẩu thả - ảnh 2
Myanmar : Quần thể đền đài Bagan không trở thành Di sản vì trùng tu cẩu thả - ảnh 3
Trải dài trong vùng đồng bằng rộng lớn, quần thể di tích đền đài Bagan được biết đến như một trung tâm tôn giáo được nhiều nhà nghiên cứu từ khắp nơi trên thế giới tìm đến. Thời kỳ hưng thịnh đã từng có đến 10.000 ngôi đền, đài trong quần thể này
 

Những mái đền hình chóp đặc trưng cùng với lối kiến trúc độc đáo của hàng nghìn đền, chùa trong quần thể Bagan đã mang đến cho cả khu vực này một màu sắc tôn giáo đầy ấn tượng. Cũng như nhiều di sản trên thế giới, quần thể kiến trúc Bagan không tránh khỏi sự tàn phá của thời gian, thiên nhiên, khí hậu và con người. Nhiều ngôi đền đã hư hại nghiêm trọng sau hàng nghìn năm năm nắng với khí hậu nhiệt đới khắc nghiệt, một số khác bị ảnh hưởng qua các cuộc chiến tranh, con số đền, chùa bị trông vùi trong các cuộc động đất đến nay chưa thể thống kê chính xác con số. Nhưng nguyên nhân lớn nhất gây tổn hại tới di tích này là do con người.

Bắt đầu từ đầu những năm 90, chính quyền Myanmar đã tiến hành trùng tu trên diện rộng các ngôi đền, chùa trong quần thể khu đền cổ Banga nhằm phát triển du lịch đồng thời đề nghị công nhận Di sản thế giới. Nhưng đáng tiếc là sự cẩu thả, tác trách trong công tác tìm hiểu, nghiên cứu cách thức bảo tồn đã tạo nên một sự lộn xộn cho toàn bộ khu vực.

 

Myanmar : Quần thể đền đài Bagan không trở thành Di sản vì trùng tu cẩu thả - ảnh 4
Myanmar : Quần thể đền đài Bagan không trở thành Di sản vì trùng tu cẩu thả - ảnh 5
Việc trùng tu cẩu thả, thiếu sự nghiên cứu kỹ lịch sử cũng như tìm chất liệu phù hợp đã khiến nhiều đền, chùa trong quần thể di tích bị biến dạng, mất đi vẻ đẹp vốn có ban đầu cũng như tính chất lịch sử của di tích..
Myanmar : Quần thể đền đài Bagan không trở thành Di sản vì trùng tu cẩu thả - ảnh 6
Việc trồng cây xanh một cách vô tổ chức  không có quy hoạch cũng góp phần làm mất cảnh quan chung của toàn bộ quần thể di tích..
 

Những ngôi đền hàng nghìn năm tuổi được sửa chữa nham nhở, ở một vài công trình còn được dựng lại bằng thạch cao tạm bợ, những vật liệu hiện đại cùng với màu sắc không phù hợp với niên đại cũng đã được phủ lên vô số đền, chùa trong quần thể Banga. Không những vậy, vì lý do gì chưa rõ, người ta còn chuyền về đây một số lượng lớn cây xanh các loại để trồng đan xen với các đền, chùa. Nếu trước kia đứng từ xa có thể nhìn thấy cả trăm ngôi đền thì nay hàng loạt cây xanh đã che khuất tầm nhìn này.

Dự án và cách thức cải tạo của Myanmar đối với khu đền cổ này đã khiến các nhà bảo tồn quốc tế hết sức thất vọng và lên tiếng phản đối gay gắt. Hiện tại, chính quyền đã cho ngừng công tác trùng tu nhưng với những công trình còn dang dở hoặc buộc phải tiến hành trùng tu thì sẽ được thực hiện với sự giám sát của chuyên gia quốc tế.

Mặc dù có đầy đủ các tiêu chí để có thể trở thành Di sản văn hóa thế giới, song chính vì sự cẩu thả trong công tác trùng tu mà đến nay khu đền Banga vẫn chưa được Unesco bỏ phiếu chấp thuận. Trước sự việc này, chính phủ Myanmar đã lên tiếng phản đối với lập luận rằng: chỉ cần tính riêng những đền, chùa còn lại chưa trải qua trùng tu cũng đã đủ tiêu chí để được công nhận là Di sản thế giới.

Hiện, nhiều chuyên gia bảo tồn đã tới quần thể này để nghiên cứu tìm biện pháp phục hồi diện mạo cho các công trình, nhưng việc này có thể thành công hay không thì vẫn chưa thể trả lời bởi như các chuyên gia cho biết: có quá nhiều công trình đã tổn hại nghiêm trọng không thể trở lại hình dáng nguyên gốc ban đầu.

NLH

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác