Giảm thiểu rõ rệt hiện tượng đốt đồ mã, vàng mã tại Đền Bà Chúa Kho trong mùa Lễ hội 2018

Gia Huệ

(Cinet) - Mùa lễ hội năm 2018, theo ghi nhận của Ban Quản lý di tích đền Bà Chúa Kho lượng đồ mã, vàng mã đã đốt năm 2018 giảm 60% so với năm 2017.

Nguồn gốc tục đốt vàng mã ở đền Bà Chúa Kho

Tục đốt vàng mã đã có từ lâu và trở thành nét văn hóa tín ngưỡng của người Việt. Tuy nhiên, những năm gần đây, nét văn hóa tín ngưỡng này đã và đang bị lạm dụng, biến tướng. Vàng mã từ xưa đến nay đơn giản chỉ là những đồng tiền địa phủ, những tờ giấy vàng đỏ… Nhưng hiện nay, nhiều người đã "biến tướng", quan niệm "trần sao âm vậy" nên "sắm" thêm tiền âm phủ in hình đô la hoặc in hình tiền Việt Nam đồng theo các mệnh giá 500.000 đồng, 200.000 đồng, thậm chí mua đủ các loại đồ mã như nhà tầng, xe máy, ô tô… để dâng cúng và hóa vàng. Nhiều người đã bỏ ra một khoản tiền không nhỏ để mua vàng mã dâng cúng. Nét đẹp văn hóa bị đi quá "giới hạn" tín ngưỡng, trở thành mê tín và gây lãng phí.

Trước thời kỳ Đổi mới, di tích đền Bà Chúa Kho chưa có hiện tượng sử dụng tiền vàng, đồ mã và thực hành lễ vay tiền, xin lộc quy mô. Có rất ít thông tin đề cập đến hoạt động sinh hoạt tín ngưỡng Bà Chúa Kho thời kỳ này. Theo lời kể của một số người dân làng Cổ Mễ, trước đây tại đền Bà Chúa Kho có lễ giỗ Bà Chúa (ngày12 tháng Giêng âm lịch), các hộ gia đình thường mang một mâm gạo nếp, một mâm gạo tẻ và đồ chay (xôi, bánh trái, hoa quả) ra đền để dâng cúng Bà Chúa Kho. Vào dịp lễ hội đình làng Cổ Mễ, người dân có tục rước kiệu ở đền Bà Chúa Kho ra Nghè (sát sông Cầu thờ Đức Thành Hoàng Thánh Tam Giang) để yết kiến Đức Thành hoàng trước khi về đình làng chính thức tế lễ và mở hội. Làng Cổ Mễ thỉnh thoảng có sử dụng tiền vàng mã kèm đồ lễ cúng, nhưng chỉ là một số ít loại vàng thoi làm bằng giấy nhỏ như bao diêm. Người dân hiếm khi xin tiền vàng này về đặt lên bàn thờ trong nhà để lấy may mắn.

Chỉ đến thời kỳ Đổi mới, nghi lễ “vay tiền, xin lộc” Bà Chúa Kho mới được hình thành và phát triển kéo theo nhu cầu sử dụng nhiều tiền vàng, đồ mã. Theo giải thích của một số thành viên Ban Quản lý di tích đền Bà Chúa Kho Cổ Mễ, sự xuất hiện nghi lễ “vay tiền, xin lộc” ở đền chỉ diễn ra sau khi được Bộ Văn hoá ban hành Quyết định xếp hạng di tích lịch sử văn hóa năm 1989. Lúc đầu, do một số khách thập phương là người làm ăn buôn bán, tìm đến lễ bái và thấy ứng nghiệm “cầu được ước thấy” nên cho rằng ngôi đền linh thiêng, đã tự động mua nhiều vàng mã đến để tạ ơn Thần Thánh, đồng thời truyền tai về sự huyền bí linh thiêng của đền Bà Chúa Kho. Từ đó, đền mới có hiện tượng bùng phát tục “vay” và “trả” tiền vàng, đồ mã với số lượng lớn.

Theo kết quả điều tra xã hội học đầu năm 2015 của Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam cho thấy mỗi người đi lễ tại đền Bà Chúa Kho chi trung bình khoảng 100 nghìn đồng mua sắm đồ vàng mã. Như vậy, số tiền chi cho việc đốt vàng mã ở đền Bà Chúa Kho ước khoảng 80 tỷ đồng/năm. Vấn đề môi trường bị ô nhiễm do đốt tiền vàng mã tại đây cũng gây bức xúc trong dư luận và du khách tham quan. Bên cạnh đó, đốt vàng mã còn là một trong những nguy cơ gây hỏa hoạn tại di tích...

  Giảm thiểu rõ rệt hiện tượng đốt đồ mã, vàng mã tại Đền Bà Chúa Kho trong mùa Lễ hội 2018 - ảnh 1

Đồ vàng mã được ban quản lý đền gom lại để đốt, hoặc quay vòng. Ảnh: Internet

Giải pháp hạn chế đốt đồ mã, vàng mã tại Đền Bà Chúa Kho

Ông Nguyễn Hữu Hoa, Trưởng phòng xây dựng nếp sống văn hóa và gia đình tỉnh Bắc Ninh cho biết: Giải pháp chỉ đốt một phần đồ mã, số còn lại nhập kho đã được UBND thành phố Bắc Ninh chỉ đạo triển khai từ năm 2014, cho đến nay giải pháp trên đã đem lại hiệu quả khá rõ ràng, số lượng đồ mã đem đốt giảm rõ rệt, đặc biệt giải pháp trên được du khách thập phương đồng tình hưởng ứng.

Mùa lễ hội 2018, UBND phường Vũ Ninh xây dựng Kế hoạch quản lý di tích, tổ chức lễ hội Đền Bà Chúa kho năm 2018 với chủ đề “Lễ hội kỷ cương, văn minh, văn hóa”. Tổ chức các hội nghị chỉ đạo triển khai công tác tổ chức lễ hội, đồng thời có văn bản chỉ đạo riêng đối với lễ hội Đền Bà Chúa Kho năm 2018; Chỉ đạo Ban quản lý đền Bà Chúa Kho ký cam kết với các hộ kinh doanh tại đền, các nội dung cam kết tập trung đến vệ sinh môi trường, an ninh trật tự đặc biệt là các hộ kinh doanh, trực tiếp tuyên truyền và hướng dẫn các du khách thập phương việc đặt lễ và nhập kho sau khi hạ lễ.

Tuyên truyền khuyến khích người đi lễ chỉ đốt một phần lễ tượng trưng, phần còn lại được lưu giữ tại kho và Ban quản lý đền sẽ cấp phát miễn phí cho người đi lễ năm sau, bên cạnh đó ban hành và thực hiện quy định không cho các loại vàng mã kích thước lớn vào lễ, hóa trong đền; quy định mỗi người chỉ mang theo số lượng mâm vàng mã giới hạn (có thể 01 mâm).

Bên cạnh những giải pháp nhằm hạn chế việc đốt đồ mã tại đền Bà Chúa Kho, hàng năm Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND thành phố Bắc Ninh đẩy mạnh công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật về lễ hội; tuyên truyền giới thiệu, quảng bá về nguồn gốc, quy trình thực hành và giá trị của lễ hội, di tích và các nhân vật được thờ phụng, tôn vinh; bảo tồn có chọn lọc những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc theo xu hướng lành mạnh, tiến bộ, tiết kiệm, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân.

Tăng cường công tác kiểm tra và xử lý vi phạm theo Nghị định 158/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo; xử lý nghiêm và có biện pháp chấn chỉnh các hiện tượng như: Khấn thuê, chèo kéo khách, rút quẻ thẻ, bói bài tây, những cá nhân lợi dụng tâm linh để lừa bịp, xuyên tạc, vu khống cá nhân, tập thể, phá hoại an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, lợi dụng lễ hội để lưu hành, đốt pháo dưới mọi hình thức,…; các hình thức thu phí không hợp lý; xâm hại, lấn chiếm di tích; lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để truyền đạo trái phép, hoạt động mê tín dị đoan; lưu hành văn hóa phẩm ngoài luồng; đốt đồ mã sai quy định; đánh bạc dưới mọi hình thức, trò chơi trá hình, trộm cắp, hành khất bán hàng trong khu vực nội tự, bán hàng rong trong lễ hội và các hành vi vi phạm pháp luật khác; kết hợp hài hòa các biện pháp xây và chống trong việc thực hiện nếp sống văn minh, chấn chỉnh các hoạt động dịch vụ không niêm yết giá công khai và đảm bảo công tác vệ sinh môi trường tại lễ hội.

Việc tổ chức lễ hội đền Bà Chúa Kho năm 2018 đã tuân thủ nghiêm các văn bản chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh: địa phương đã thành lập Ban Tổ chức lễ hội với sự tham gia của các ban, ngành, đoàn thể để trực tiếp quản lý các hoạt động trong thời gian lễ hội diễn ra. Quy hoạch không gian lễ hội được quan tâm, các khu dịch vụ ăn uống, quầy hàng văn hóa phẩm được đưa ra ngoài khu di tích; công tác vệ sinh môi trường nhìn chung được đảm bảo, địa điểm trông giữ xe của khách được bố trí tại nhiều nơi, đảm bảo thuận tiện cho khách hành hương.

Việc phân luồng giao thông được quan tâm và thực hiện tốt; việc bầy bán băng đĩa không tem nhãn, tài liệu, sách văn hóa phẩm ngoài luồng, tuyên truyền mê tín dị đoan; các hiện tượng cờ bạc trá hình, lưu động như cua cá, xóc đĩa, ba cây, ăn xin, trộm cắp đã được giải quyết triệt để.

Tuy nhiên, để nâng cao ý thức người dân trong việc đốt, rải vàng mã, các cấp ủy Đảng, chính quyền, ngành chức năng cần tích cực vận động, giải thích, nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa, mục đích của việc đốt, rải vàng mã. Bên cạnh đó mỗi người dân nên tìm hiểu về nguồn gốc, ý nghĩa cách hành lễ truyền thống trong lễ hội, đám tang để hạn chế những tiêu cực nảy sinh trong quan niệm văn hóa tín ngưỡng, từ đó, xây dựng nếp sống văn hóa lành mạnh, hướng con người tới những việc làm tốt đẹp trong cuộc sống hằng ngày./.

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác