Khi sách người lớn 'khuynh đảo' làng xuất bản

Dòng sách “người lớn” có thay đổi bối cảnh xuất bản? Giờ đây, khoảng 2 năm sau khi bộ tiểu thuyết Fifty Shades of Grey ra đời, độ nóng của nó đã bắt đầu hạ nhiệt, điều còn lại cho văn học, nhà văn và độc giả, là gì?

Bìa của ba tập Fifty Shades of Grey đều theo phong cách tối tăm bí ẩn nhưng bộ sách này đã làm sáng tỏ nhiều thực tế trái khoáy của làng xuất bảnBìa của ba tập Fifty Shades of Grey đều theo phong cách tối tăm bí ẩn nhưng bộ sách này đã làm sáng tỏ nhiều thực tế trái khoáy của làng xuất bản

Rất ít nước có thể “khước từ” bộ tiểu thuyết “hit” toàn cầu Fifty Shades of Grey. Từ việc ban đầu lên án cuốn sách, dần dần người ta chấp nhận sức ảnh hưởng của nó. Điều mà truyền thông chính thống cho là “phát hiện mới” và tỏ thái độ bất ngờ, thậm chí kinh ngạc, chính là việc phụ nữ say mê cuốn sách. Họ mua, đọc và bàn tán công khai, không lấy làm xấu hổ.

Theo tiến sĩ Brooke Magnanti, cây bút quen thuộc về giới tính và tình dục của tờ Telegraph, hiện tượng đó không có gì mới, cũng không có gì phải bất ngờ. Nhưng ngoài việc phục vụ niềm đam mê nhất thời, sự lên ngôi của dòng sách khiêu dâm trong 2 năm qua để lại một vài bài học như sau qua đúc kết của TS Magnanti.

1. Phụ nữ thích sách “người lớn”: có gì phải bất ngờ?

Magnanti chỉ ra rằng, thống kê cho thấy 90% người viết fanfiction (tiểu thuyết do người hâm mộ viết) trên mạng, về các mối tình dị tính hoặc đồng tính tưởng tượng giữa những ngôi sao giải trí mà họ hâm mộ, là phụ nữ. Thông thường người viết chỉ danh tính thật (nếu là viết qua mạng) chứ không che giấu mình là phụ nữ.

Tác giả E.L. James của Fifty Shades of Grey là một trong những cây bút trên mạng kiểu này, và bất ngờ thành công với bộ tiểu thuyết chất lượng trung bình nhưng gây chú ý của mình. Khi đã trở nên nổi tiếng, James cũng không ngại kể về quá trình viết. Có thể thấy, quan niệm phụ nữ không thích hoặc không dám thích các văn hóa phẩm khiêu dâm cũng là một lối nghĩ mang nặng định kiến giới.

Thành công của bộ sách của James còn thể hiện ở chỗ: các nhà làm sách khác sốt ruột với việc NXB Random House (nơi in Fifty Shades of Grey) thu về hàng núi tiền và ào ạt đặt hàng các tác giả khác viết sách khiêu dâm. Chính TS Magnanti cũng được đặt hàng nhưng đã từ chối.

2. Độc giả vẫn muốn mua sách giấy

Công nghệ không thay đổi được thói quen đó. Fifty Shades of Grey là tác phẩm tự xuất bản trên mạng, bản sách điện tử có thể tải miễn phí hoặc với giá rất rẻ, nhưng điều đó không ngăn được bản sách giấy bán chạy trên toàn cầu. Càng nhiều người được đọc, mức độ bàn tán truyền miệng sẽ tăng lên và độ nóng của bộ sách sẽ tăng lên.

Đây là một bài học thấm thía đối với các nhà xuất bản khi vội vàng chạy theo xu hướng sách điện tử và chưa tìm hiểu đã nghĩ rằng độc giả sẽ nhanh chóng thay đổi thói quen đọc sách giấy. Phụ nữ chiếm hai phần ba số người mua sách giấy Fifty Shades of Grey ở Anh, phản lại các quan niệm cho rằng nam giới thích đọc sách khiêu dâm hơn.

3. Cũ nhưng phải… mới

Đây là chỉ dẫn dành cho người cầm bút. Hầu hết sách khiêu dâm có hai cách kể cơ bản: có vẻ cực kỳ mới mẻ nhưng thực ra theo mô típ “hạnh phúc mãi mãi về sau” cũ rích (kiểu Fifty Shades of Grey), có vẻ cực kỳ cũ rích nhưng khi đọc mới biết là rất mới mẻ (chẳng hạn, tiểu thuyết The Bride Stripped Bare của Nikki Gemmell).

Theo TS Magnanti, bộ tiểu thuyết nổi tiếng Bridget Jones (Nhật ký tiểu thư Jones) thực chất không khác gì một câu chuyện của Jane Austen được kể theo cách mới và thú vị hơn.

4. Độc giả vẫn tin vào chỉ dẫn của truyền thông

Những độc giả có sức “đề kháng” cao với ảnh hưởng của truyền thông (báo chí, các trang mạng, mạng xã hội) chỉ là số ít. Truyền thông ngày càng trở nên quan trọng trong việc lựa chọn sách của độc giả.

Một thực tế là những cuốn sách được ca ngợi nhiều nhất hay đang “nóng” nhất là những cuốn được truyền thông sâu rộng nhất chứ không phải hay nhất. Có khi những cuốn hay nhất đang nằm ở một góc cao trên giá của hiệu sách mà không ai ngó ngàng, nhưng thực tế đó không khó hiểu lắm ở thời đại này.

Nên trở lại với câu hỏi, trào lưu sách khiêu dâm với đại diện nổi bật là Fifty Shades of Grey có thay đổi được bối cảnh xuất bản hay không? Với TS Magnanti, câu trả lời là: nếu có thì do chúng ta đã lờ đi những tác phẩm trước đó mà tập trung “lăng xê” cho tác phẩm này, đồng thời lờ luôn cả những tác phẩm văn học đứng đắn.

Trong bối cảnh xuất bản hiện nay, có những “người khổng lồ” do truyền thông dựng lên, và đứng sau truyền thông là chiến lược của nhà xuất bản. “Dù sao thì, ở thời nào cũng luôn có sách và luôn có độc giả, chỉ thay đổi ở chỗ ai là người bán sách cho chúng ta” – TS Magnanti viết trên Telegraph. Xu hướng của các nhà xuất bản trong việc dựng lên những “tượng đài” hoặc “bom tấn” xuất bản là rất quan trọng.

Giờ đây, nhà văn nên viết gì và độc giả nên đọc gì, khi một bộ sách tưởng như là rẻ tiền lại trở nên “đắt tiền” đến vậy?

Theo TTVH

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác