Tìm hướng phát huy giá trị của Ấn gỗ “Sắc mệnh chi bảo”.

Tìm hướng phát huy giá trị của Ấn gỗ “Sắc mệnh chi bảo”. - ảnh 1
Ấn gỗ "Sắc mệnh chi bảo"
(Cinet)- Ngày 26/2, tại Hà Nội, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội tổ chức tọa đàm khoa học “Ấn gỗ “Sắc mệnh chi bảo” phát hiện trong đợt khai quật tại Hoàng thành Thăng Long năm 2012 – 2014”, nhằm tìm hướng phát huy giá trị văn hóa – lịch sử độc đáo của hiện vật này.
 “Sắc mệnh chi bảo” thuộc thời Trần
Ấn gỗ “Sắc mệnh chi bảo” được phát hiện ở độ sâu 6,38m so với mặt nước biển. Ấn bị mất núm, gồm hai mảnh ghép, kích thước của ấn là 10,5cm. Đặc biệt, khi phát hiện, ấn nằm nguyên vẹn trong tầng văn hóa thời Trần, sau tầng văn hóa thời Lý, trước thời Lê Sơ và nằm giữa nhiều di vật khác. Tầng văn hóa này không hề bị xáo trộn. Hai mặt ấn đều rõ ràng và bốn chữ “Sắc mệnh chi bảo” được viết đúng ấn tín Việt Nam. Đặc biệt, vị trí tìm thấy ấn nằm ở trục trung tâm của di sản Hoàng thành Thăng Long.
Từ tháng 10/2014 đến tháng 12/2015, ấn gỗ "Sắc mệnh chi bảo" được nghiên cứu chỉnh lý sơ bộ và trưng bày tại khu trung tâm Hoàng Thành Thăng Long, Hà Nội cùng với hơn 150 hiện vật  tiêu biểu khác tìm thấy tại khu vực 18 Hoàng Diệu, Vườn Hồng và khu vực Kính Thiên -Đoan Môn.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến còn băn khoăn đây có phải là ấn thời Trần hay không; là ấn nguyên gốc hay không, niên đại của ấn nhưng với những căn cứ trên giáo sư, nhà giáo nhân dân Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội khoa học lịch sử Việt Nam khẳng định chắc chắn ấn thời Trần.
giáo sư-nhà giáo nhân dân Hoàng Văn Khoán và GS Lê Văn Lan còn khẳng định ấn Sắc mệnh chi bảo là của thời Trần Thái Tông. Theo quan điểm của GS Lê Văn Lan, “Sắc mệnh chi bảo” nằm trong hệ thống quốc ấn của nhà vua. Nó được tạo trong vòng 10 ngày (từ ngày 19 đến 29 tháng Giêng năm 1258), ở huyện Hưng Hà, Thái Bình. Tư liệu trong Đại Việt sử ký toàn thư cho rằng vua Trần đi đánh trận mang theo ấn nội mật, nhưng vì việc quân cấp bách nên có thất lạc. Vua sai khắc ấn gỗ “Sắc mệnh chi bảo” này thay thế tạm thời giải quyết việc quân.
Chính vì vậy, các nhà khoa học đều khẳng định ấn gỗ “Sắc mệnh chi bảo” có một giá trị rất lớn. Giáo sư-nhà giáo nhân dân Phan Huy Lê khẳng định mặc dù ấn “Sắc mệnh chi bảo” là ấn gỗ nhưng có tính độc đáo và rất có giá trị.
Trong lịch sử quân chủ Việt Nam và cả lịch sử Phương Đông không có một vương triều nào khắc ấn gỗ. Ấn của Hoàng đế mà khắc bằng gỗ là điều chưa từng có. “Đây là trường hợp đặc biệt gắn liền với hoàn cảnh khẩn trương, ác liệt của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ. Vì vậy cái ấn này ngoài giá trị về di vật, có có giá trị về lịch sử. Nó ghi lại một chiến công oai hùng của dân tộc ở thế kỷ 13 và phản ánh được tình hình cực kỳ khốc liệt của cuộc chiến tranh lúc bấy giờ. Ấn này là bảo vật rất quý cần bảo vệ, bảo quản nghiêm ngặt và cần phải tiếp tục nghiên cứu thêm,” giáo sư-nhà giáo nhân dân Phan Huy Lê khẳng định.
Sẽ không phát ấn rộng rãi như đền Trần (Nam Định)
Trong lễ dâng hương tưởng nhớ các bậc tiên đế, tiên hiền sáng 16/2 tại Hoàng thành, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội lần đầu tiên tổ chức thể nghiệm lễ khai ấn tại Khu vực Điện Kính Thiên. Tuy nhiên, ngay sau đó, lễ khai ấn này đã nhận được nhiều ý kiến trái chiều của các chuyên gia và nhà khoa học. Trong buổi tọa đàm về “Ấn gỗ “Sắc mệnh chi bảo”, các nhà nghiên cứu, nhà khoa học đã dành khá nhiều thời gian để thảo luận về việc có nên thường xuyên tổ chức khai ấn tại Hoàng thành Thăng Long? Đa số các nhà khoa học đều cho rằng cần phải bàn bạc kỹ lưỡng trước khi tổ chức lễ khai ấn.
Nhà nghiên cứu Hán Nôm, tiến sỹ Hoàng Quốc Quân cho rằng Trung tâm bảo tồn di sản Thăng Long phát huy giá trị ấn là một việc cần làm nhưng làm như thế nào, tổ chức trong thời gian nào, kịch bản ra sao, phục vụ đối tượng nào thì cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng. Nếu làm được thì đó là cách quảng bá, phát huy giá trị rất tốt và đó cũng là cách để phát huy giá trị di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long.
Theo GS Phan Huy Lê "Tuy chưa đi đến kết luận cuối cùng về ấn "Sắc mệnh chi bảo", nhưng với những gì chúng ta đã nhận thức được, thì đây là một di vật rất quý nên cần phải phát huy giá trị, có thể theo hai xu hướng, thứ nhất là tổ chức khai ấn, phát ấn, thứ hai là coi ấn như một cổ vật cần gìn giữ”.GS Phan Huy Lê cũng bày tỏ ý kiến cá nhân là không nên tổ chức khai ấn, phát ấn như Đền Trần (Nam Định). Các nhà khoa học cũng lý giải việc khai ấn đền Trần xuất phát từ cái ấn thờ của nhà Trần, gọi là “Trần triều tự điện” giữa các đền thờ nhà Trần với nhau và việc khai ấn đền Trần tổ chức để lại nhiều lộn xộn khiến dư luận bất bình. Còn ấn gỗ “Sắc mệnh chi bảo” là ấn của Vương triều chủ yếu để sắc phong cho phong thần và quan lại. Vì thế, Trung tâm bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội không thể tổ chức lễ khai ấn như đền Trần.
Triều đình xưa có cũng có nghi thức phong ấn (bọc ấn, cất ấn vào cuối năm) và khai ấn (mở ấn bắt đầu cho một năm làm việc) nhưng tổ chức trong cung đình, không phải phát ấn như hiện nay.
Theo ý kiến GS Phan Huy Lê, cần nghiên cứu cách phát huy giá trị của ấn gỗ “Sắc mệnh chi bảo” phù hợp với giá trị của ấn, mang tính chất văn hóa, lịch sử. Phát huy như nào cần cân nhắc thêm nhưng có lẽ cách phát huy được mọi người ủng hộ nhất là có thể in ra trên các tấm lụa quý rồi làm viền đẹp thành những tặng phẩm để tặng cho khách du lịch và bạn bè quốc tế.
CN

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác