Thư viện góp phần phát triển khoa học và công nghệ

Có thể thấy, phần lớn các công trình khoa học, các đề tài nghiên cứu đều không thể thiếu vắng sự trợ giúp của các thư viện, đặc biệt là các thư viện về khoa học kỹ thuật và công nghệ. Đó là nơi lưu giữ nguồn tri thức vô cùng quý giá của nhân loại, giúp chúng ta tra cứu, nghiên cứu khi cần thiết. Chính vì thế, đã có người ví von: Thư viện như là đền đài của văn hoá và sự uyên thâm.

Thư viện góp phần phát triển khoa học và công nghệ - ảnh 1

Công nghệ thông tin góp phần thay đổi diện mạo thư viện

Trước kia và thậm chí ngay cả bây giờ, khi nói về nghề thư viện, nhiều người vẫn hình dung tới một công việc giản đơn và nhàm chán. Hình ảnh người cán bộ thư viện được gắn liền với những công việc như lưu giữ, bảo quản tài liệu, giao và nhận tài liệu cho bạn đọc khi có yêu cầu. Vai trò của thư viện vẫn chưa được nhìn nhận với đúng tầm quan trọng của nó.

Ngày nay, công nghệ thông tin đã góp phần làm thay đổi diện mạo và phương thức phục vụ của thư viện. Những thuật ngữ như: Thư viện điện tử, thư viện số, thư viện ảo hay thư viện đa phương tiện đã trở nên khá quen thuộc với nhiều người, đặc biệt là với những cán bộ thư viện. Đi cùng với những thuật ngữ này là một loạt vấn đề nảy sinh như việc lựa chọn phần mềm thích hợp, các vấn đề về bản quyền, về tổ chức, hay về kinh tế. Ở Việt Nam, việc xây dựng kho tài liệu số hoá cho thư viện điện tử vẫn còn gặp phải những khó khăn cả về tài lực và nhân lực. Chính vì vậy, chúng ta cần số hoá nguồn tin một cách có chọn lọc. Việc liên kết giữa các cơ quan thông tin, thư viện trong cả nước cũng là một giải pháp rất hữu hiệu trong việc chia sẻ nguồn thông tin số.

 Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thư viện đã giúp cho việc khai thác nguồn tư liệu nhanh chóng và tiện lợi hơn rất nhiều so với trước đây. Tại Thư viện Khoa học Kỹ thuật Trung ương (thuộc Trung tâm Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia), nghiên cứu thực tế cho thấy các cơ sở dữ liệu (CSDL) thư mục như CSDL khoa học - công nghệ (STDOC) hay CSDL tài liệu khoa học - công nghệ nước ngoài (SCITEC) được xây dựng từ nguồn tài liệu hiện có tại Trung tâm và đưa lên mạng đã giúp cho việc khai thác thông tin khá thuận lợi và hiệu quả. Chính điều này đã giúp cho các cán bộ thư viện có thể mở rộng hình thức phục vụ của mình như: Phục vụ yêu cầu tìm tài liệu qua thư điện tử (e-mail); liên kết chia sẻ nguồn tin với một số đơn vị thông tin, thư viện trong nước. Tuy nhiên, để thông tin được khai thác một cách hiệu quả và có chất lượng đòi hỏi sự phối hợp một cách chuyên nghiệp của cả một dây chuyền: Từ việc bổ sung nguồn, xử lý thông tin, đưa lên mạng cho đến khâu cuối cùng là kỹ năng khai thác, tìm tin.

Kết hợp để tăng tính hiệu quả

Đối với các nước đang phát triển như Việt Nam chúng ta thì việc kết hợp cả dịch vụ truyền thống và dịch vụ điện tử là một giải pháp thích hợp. Việc ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp cho việc khai thác nguồn tư liệu có hiệu quả hơn. Nếu suy nghĩ rằng, trong thời đại công nghệ thông tin phát triển, mọi thứ đều có thể số hoá và chỉ cần có một chiếc máy tính là bạn có thể tiếp cận được mọi thông tin mà không cần phải đến thư viện nữa là một sai lầm, đặc biệt là đối với các nước đang phát triển. Hình thức thư viện truyền thống vẫn không thể bị mất đi và xem nhẹ mà nó vẫn tiếp tục tồn tại và phát triển song song với thư viện điện tử, chúng không loại trừ nhau mà bổ sung cho nhau. Dù khoa học và công nghệ có phát triển đến đâu, máy móc cũng không thể thay thế hoàn toàn cho con người. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều nhà khoa học có tên tuổi đã từng coi thư viện như “ngôi nhà thứ hai” của họ và vẫn thích được đọc tài liệu bằng các sản phẩm dưới dạng in hơn. Dường như đó còn là thói quen của một nền văn hoá đọc đã tồn tại rất lâu trong xã hội của chúng ta. Cuối cùng, điều cần thiết là mỗi cán bộ thư viện cần phải tự khẳng định tính chuyên nghiệp của mình để đáp ứng một cách tốt nhất yêu cầu ngày càng cao của một thư viện hiện đại.

Theo Trung tâm Thông tin KH&CN Quốc gia

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác