Thư viện Quốc gia với việc bảo quản vốn tài liệu

(Cinet)Trong quá trình xây dựng và phát triển, đến nay Thư viện Quốc gia (TVQG) đã có một vốn tài liệu lớn về số lượng, đa dạng về thể loại, ngôn ngữ, phong phú về nội dung và nhiều tài liệu quí hiếm mà không nơi nào có được...

Thư viện Quốc gia với việc bảo quản vốn tài liệu - ảnh 1

TVQG đã và đang đáp ứng nhu cầu khai thác tư liệu, thu thập thông tin, nâng cao kiến thức cho hàng vạn lượt bạn đọc xa gần. Tuy nhiên, với một khối lượng tài liệu lớn lại đa dạng như vậy, công tác bảo quản luôn là vấn đề quan trọng, cần được quan tâm và có kế hoạch lâu dài.

Bên cạnh chức năng phục vụ bạn đọc, một chức năng và nhiệm vụ quan trọng khác của thư viện nói chung và TVQG nói riêng là sưu tầm và bảo quản vốn tài liệu. Nhờ việc thực hiện tốt các sắc lệnh về lưu chiểu và sự tận tụy với công tác bổ sung, xây dựng vốn tài liệu cho nên đến nay TVQG đã có bộ sưu tập rất phong phú. Đặc biệt là trong vốn tài liệu đó có những cuốn sách được xuất bản từ rất lâu, đến nay đã có hàng trăm tuổi. Đáng chú ý nhất là các cuốn sách của Alexandrode xuất bản từ năm 1552; Marchand l’Africain của C.Castellani xuất bản năm 1603; Dictionaire historique et critique của Pierre Bayle xuất bản năm 1740; Dictionnaire Latino - Anamiticum xuất bản năm 1886... Thư viện Trung ương Đông Dương trước đây (TVQG ngày nay) là thư viện duy nhất của Việt Nam có bộ sưu tập đầy đủ nhất về báo, tạp chí được xuất bản tại Việt Nam từ 1862 đến nay, như: một vài số của tờ Gia Định báo, tờ báo chữ quốc ngữ đầu tiên, xuất bản năm 1865 ở Sài Gòn, Le Courrier de Haiphong, xuất bản năm 1886, Revue Indochinoise Illustrée, xuất bản năm 1894 tại Hà Nội, Journal officiel de l’Indochine Francaise, xuất bản tại Sài Gòn năm 1896; La tribune IndoChinoise xuất bản tại Hà Nội năm 1899...

Theo kết quả điều tra gần nhất, vốn tài liệu của TVGQ hiện nay, xét về mặt bảo quản, đang ở trong tình trạng báo động: nhiều sách, báo bị rách, nát, hư hỏng nặng (đặc biệt những tài liệu xuất bản trước năm 1954, kho tài liệu luận án...), bị ố vàng, mốc, mờ chữ, càng ngày càng mất độ bền, rất giòn, dễ mục nát. Sách, báo bị nhiễm bụi, bẩn chiếm 30%; bị giòn, mọt dễ nát rách 24%; bị ố vàng, giấy đã chuyển màu, mờ chữ do độ axít quá cao 20%; bị mốc 10%; bị rách bìa, hỏng gáy 4%.

Tình trạng tài liệu bị huỷ hoại, kém độ bền vững là do rất nhiều nguyên nhân. Nhà kho chứa tài liệu chưa đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường với sự xâm hại tài liệu của các loại côn trùng, nhiệt độ, độ ẩm chưa phù hợp với yêu cầu bảo quản nên tài liệu dễ bị lão hoá. Bên cạnh đó nguyên nhân chủ quan của con người do sự sử dụng quá tải cũng như kinh phí đầu tư cho công tác bảo quản quá hạn chế.

Thời gian qua TVQG đã cố gắng thực hiện chức năng bảo quản vốn tài liệu của mình bằng cách tổ chức và sắp xếp một số loại tài liệu theo kho riêng như: lưu chiểu; Đông Dương; báo - tạp chí nghiên cứu; Hán - Nôm; luận án, vi phim..., chuyển dạng cho một số loại tài liệu quí, hiếm của kho Đông Dương bằng phương pháp microfilm. Đây là các tài liệu quí, hiếm, chỉ còn độc bản và đang bị huỷ hoại do thời gian và do yêu cầu sử dụng cao. Đến nay TVQG đã chụp microfilm được 663 tên báo, tạp chí; 4876 tên sách, vẫn còn quá ít so với số lượng những loại tài liệu cần được chuyển dạng. Ngoài ra, thư viện cũng làm vệ sinh cho các kho tài liệu, đóng bìa cứng, tu bổ lại các tài liệu bị rách nát, tổ chức phòng, trừ mối, mọt, côn trùng cho tài liệu...

Với một bộ sưu tập tài liệu lớn, đa dạng, quí như đã nêu trên mà hàng năm chúng ta mới chỉ làm được rất khiêm tốn các đầu việc về bảo quản, đó chính là điều cần phải suy nghĩ. Hàng năm kinh phí giành cho công tác bảo quản khoảng 200 triệu đồng, chiếm 6,8% kinh phí hoạt động của TVQG. Trang thiết bị cho công tác bảo quản còn quá đơn giản, mấy chiếc máy hút bụi, mấy cái xô và một chiếc máy xén giấy bằng tay đã có cách đây vài chục năm. Tâm trạng của các cán bộ bảo quản cũng không mấy phấn khởi vì công cụ lao động còn quá thủ công, nhưng lại làm việc trong môi trường rất ô nhiễm.

Xuất phát từ hiện trạng thực tế của vốn tài liệu ở TVQG và chức năng nhiệm vụ hiện nay, nhiều kho tài liệu đang có nhu cầu bảo quản cấp thiết: tài liệu trước năm 1954 (gồm cả sách, báo, tạp chí); sách Hán - Nôm; bản đồ; luận án.... Khối lượng tài liệu của các kho trên là rất lớn, nên chúng ta chưa thể tiến hành đồng loạt được mà phải có kế hoạch chi tiết, ưu tiên theo tình trạng cụ thể, dựa vào khả năng kinh phí, kế hoạch...

Để bảo quản tốt vốn tài liệu hiện có, TVQG cần có chương trình bảo quản cụ thể: từ kinh phí đầu tư, nhân lực, trang thiết bị, các biện pháp kỹ thuật cho tới thời gian tiến hành từng công việc. Nếu điều kiện chưa  cho phép có được một dự án, một trung tâm để bảo quản, thì cũng nên có một phòng thí nghiệm nhỏ với các trang thiết bị cần thiết để có thể triển khai từng bước nghiên cứu và thực hiện các công việc bảo quản chuyên sâu.

Mặc dù hoạt động trong những điều kiện khó khăn, song nếu kiên trì thực hiện các chương trình bảo quản một cách khoa học thì nhất định TVQG sẽ bảo quản tốt vốn tài liệu để phục vụ tốt các nhu cầu của đông đảo bạn đọc xa gần và lưu giữ cho muôn đời sau./.

TH

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác