1. CẤU TRÚC LIÊN BANG TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HOÁ

Không ở đâu cấu trúc liên bang của Cộng hoà Liên bang Đức lại thể hiện rõ như trong lĩnh vực văn hoá. Đời sống văn hoá riêng của các bang ở nước Đức đã tạo nên những trung tâm văn hoá lớn, nhỏ với những dáng vẻ khác nhau. Văn hoá và khoa học tự phát triển ở cả các thị trấn và cộng đồng cư dân nhỏ.

Sự đa dạng thể hiện ngay ở sự phân bố theo khu vực của các tổ chức văn hoá và hoạt động văn hoá khác nhau ở Đức. Thư viện Đức (Deutsche Bibliothek), một cơ quan Liên bang, có các cơ sở ở Frankfurt am Main, Leipzig và Berlin. Cục lưu trữ Liên bang đặt cơ sở ở Koblenz, có các chi nhánh ở nhiều thành phố, trong đó có Bayreuth, Berlin, Freiburgim Breisgau và Potsdam. Hamburg có ngành truyền thông tập trung đông nhất; trong khi Kôln, Dũsseldorf và Kassel chỉ là ba ví dụ trong số các trung tâm nghệ thuật hiện đại. Berlin có nhiều nhà hát nhất. Viện Hàn lâm khoa học có cơ sở ở Berlin, Dusseldorf, Gõttingen, Heidelberg, Leipzig, Mainz và Mũnchen. Những bảo tàng nổi tiếng nhất nằm ở Berlin, kõln, Frankfurt am Main, Hildesheim, Mũnchen, Nũrnberg và Stuttgart. Hai viện lưu trữ tác phẩm văn học quan trọng nhất nẳm ở Marbach và Weimar.

Việc thành lập và duy trì phần lớn các cơ sở văn hoá ở Đức là trách nhiệm của chính quyền các bang và các thành thị. Việc ban hành các pháp chế về văn hoá là đặc quyền của các bang -trừ một vài ngoại lệ.

Vì vậy, Cộng hoà Liên bang Đức chưa từng có một bộ văn hoá cấp liên bang. Tuy nhiên, Chính phủ Đức đã bổ nhiệm một thành viên mang hàm Bộ trưởng Liên bang phụ trách các vấn đề văn hoá và truyển thông trong phủ thủ tướng. Trong khi thẩm quyền văn hoá của các bang vẫn được bảo đảm, vị bộ trưởng này điều phối các quyền hạn về chính sách văn hoá của Liên bang - trước đây do các bộ khác nhau nắm.

Hội đồng văn hoá ở Đức

Hội đồng văn hoá Đức thành lập năm 1982, là một hội đồng độc lập về chính trị của các tổ chức và cơ quan có tầm quan trọng quốc gia về chính sách văn hoá và truyền thông. Từ tháng 9 -1995, Hội đồng văn hoá Đức là một hiệp hội đã được đăng ký. Hội đồng là tổ chức đứng đầu các hội nghệ thuật Liên bang. Hội đồng là đối tác liên hệ của giới chính trị và quản lý Liên bang , Liên minh châu Âu cũng như các bang và địa phwong trong mọi vấn đề liên quan đến chính sáhc văn hoá. Nhiệm vụ của nhiều ngành nghệ thuật khác nhau vào các cuộc thảo luận về chính sách văn hoá ở tất cả các cấp trên toàn quốc. Hội đông văn hoá Đức có tám bộ phận chuyên ngành - bao trùm hơn 190 hiệp hội và cơ quan độc lập - là: Hội đồng âm nhạc Đức, Hội đồng nghệ thuật biểu diễn, Hội văn học, Hội đồng nghệ thuật, Hội đồng kiến trúc, Hội tạo hình, Hội điện ảnh/nghe nhìn và Hội văn hoá xã hội.

Các tổ chức trung gian về văn hoá tại Đức

Hợp tác và trao đổi văn hoá quốc tế trong lĩnh vực hoạt động trong khuôn khổ các hiệp định văn hoá phần lớn được tiến hành bởi các tổ chức trung gian độc lập về pháp lý, trên nghuyên tắc tự chịu trách nhiệm. Là một phần của chính sách văn hoá đối ngoại, các cơ quan này được cung cấp tài chính từ ngân sách của Vộ ngoại giao Đức. Những tổ chức quan trọng nhất là Viện Goethe, Cơ quan Trao đổi hàn lâm Đức, Quỹ Alexander von Humboldt, Viện quan hệ quốc tế, và Internationes.

 2.ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI VÀ VĂN HOÁ

Nước Đức là một vùng rộng lớn, đa dạng về khu vực, phong cảnh, thổ ngữ và thực phẩm. Có rất nhiều di tích lịch sử. Những trung tâm kinh tế cực kỳ hiện đại và sau cùng là con người.
Nước Đức toạ lạc tại trung tâm của châu Âu, tiếp giáp với 9 nước láng giềng và là quốc gia chuyển tiếp quan trọng nhất châu Âu. Với khoảng 82 triệu người sinh sống, bao gồm 7,3 triệu người từ khắp nơi trên thế giới, đó là những người đóng vai trò quyết định trong việc tạo nên một bộ mặt nước Đức hôm nay.

Đời sống văn hoá và kinh tế Đức không chỉ tập trung vào 1 trung tâm mà được trải đều khắp từng địa phương và khu vực. Điều này đảm bảo cuộc sống văn hóa và kinh tế rộng lớn, đa dạng không chỉ tồn tại một cách nguyên vẹn mà còn tiếp tục phát triển và phồn vinh. Và cũng chứng minh cấu trúc liên bang luôn tồn tại trong đời sống văn hoá ở nước Đức.

Sự rộng lớn đa dạng trong mọi khía cạnh của đời sống người dân Đức cũng được phản ánh trong lĩnh vực văn hoá. Hiện nay có hơn 2 triệu sinh viên khắp nơi trên thế giới đang học tập ở 400 chuyên ngành khác nhau tại hơn 300 trường đại học Đức.

Văn hoá sinh viên có một truyền thống lâu đời. Vì vậy, khi tới các trường đại học trong thành phố, bạn sẽ dễ dàng nhận ra sự đồng nhất, một hương vị cuộc sống không gì so sánh được. Dựa trên cơ sở hoàn chỉnh, ăn sâu vào những hoạt động văn hoá và nhiều hình thức giải trí.

  3. CÁC LỌAI HÌNH NGHỆ THUẬT

Văn học Đức

Văn học tiếng Đức có từ thời kỳ Trung cổ với các tác giả như Walther von der Vogelweide và Wolfram von Eschenbach. Bài ca Nibelung (tác giả vô danh) cũng là một đóng góp quan trọng trong văn học Đức.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, văn học Đức đã cố gắng để có một sự khởi đầu mới. Sự khởi đầu mới, đối với nhiều nhà văn, là cố gắng diễn tả cho được những trải nghiệm gây sốc và vô cảm - theo đúng nghĩa của từ này - từ chiến tranh và sự tàn phá, thường bằng cách quay lại nhưng khuôn mẫu của các nhà văn nước ngoài hay nhờ ào lối tư duy của chủ nghĩa hiện sinh hoặc của truyền thống Thiên chúa giáo. Vở kịch Bên ngoài cánh cửa (1947) của Wolfgang Borchert, truyện ngắn của Heinrich Bõll (Chuyến tàu đúng giờ,1949 ) và Arno Schmidt (Thuỷ quái, 1949), thơ trữ tình của Paul Celan (Cây thuốc phiện và ký ức,1952), Gũnter Eich và Peter Huchel là những ví dụ rõ nhất về xu hướng tránh né không đề cập trực tiếp và cụ thể đến các đề tài chính trị, mà phản ánh tội lỗi và thất bại của nước Đức qua những ẩn dụ tôn giáo hay triết học. Các tác giả thường kế tục tính hiện đại trong văn chương đã bị tẩy chay trong 12 năm trước đó.

Giữa phê phán xã hội và thơ ca hình thức. Trong văn học những năm 1950 và 1960 đã hình thành rõ ràng một xu hướng văn học lấy chủ đề là cách xử lý của con người với quá khứ vừa qua. Trong nhiều tác phẩm xuất hiện thời kỳ này, sự phê phán "phép màu kinh tế" của thời kỳ sau chiến tranh được kết hợp với nỗ lực nhìn nhận quá khứ. Mối bận tâm với việc mau chóng đạt được sự thịnh vượng vật chất  mới thường được lý giải như sự lảng tránh trách nhiệm đối với những gì đã xảy ra dưới trời Quốc xã. Có thể kể ra ví dụ các vở diễn và tác phẩm văn xuôi của tác giả gốc Thụy Sĩ Friedrich Dũrrenmatt (Cuộc viếng thăm của một bà già,1956; Những nhà vật lý, 1961) và Max Frisch (Stiller, 1954; Homo Faber, 1957; Biedermann và những kẻ đốt nhà,1958; Andorra, 1961). Những tác phẩm đáng kể nhất của các tác giả Đức được viết bởi Wolfgang Koeppen (Nhà kính,1953; Bánh mì của những năm xưa, 1955; Vãn bi-a lúc chín giờ rưỡi, 1959), Seigfried Lenz (Giờ học tiếng Đức, 1968) và Gũnter Grass (Cái trống thiếc, 1959; Mèo và Chuột, 1961; Những năm chó, 1963). Đóng vai trò trung tâm là "Nhóm 47", một nhóm không ổn định của các nhà văn tiếng Đức do Hans Werner Richter sáng lập, mà các cuộc họp hàng năm của họ (kéo dài đến năm 1967) vừa là sự kiện văn chương vừa ngày càng mang đậm màu sắc chính trị. Một số thành viên của nhóm, trong đó có nhiều tác giả nổi tiếng thời bấy giờ tự coi mình là toà án đạo đức. Đại diện nổi tiếng nhất của họ - nhà văn Heinrich Bõll - đã được giải thưởng Nobel về văn học năm 1972.

Bên cạnh các nhà văn này, còn một số nhà văn khác ít quan tâm đến việc giải thích thực tại xã hội, thay vào đó, họ tìm cách thể hiện một bức tranh (có vẻ) vô tư về xã hội. Trong số này trước tiên là Jũrgen Becker (Những cánh đồng, 1964; Những đường viền, 1968), Rolf Dieter Brinkmann (Không ai biết gì hơn, 1968), Alexander Kluge (Những cuộc đời, 1962) và Dieter Wellershoff (Một ngày đẹp trời, 1966).

Đối lập lại dòng văn này là thể loại thơ ca hình thức (Max Bense, Eugen Gomringer, Helmut Heissenbũttel, Franz Mon), trong đó các tác giả cố gắng hoàn toàn không thể hiện phần nội dung: Ở đây, bản thân ngôn ngữ trở thành văn học.

Giữa những năm 1960 bắt đầu một thời kỳ thay đổi cơ bản trong xã hội, không chỉ ở Cộng hoà Liên bang Đức mà ở tất cả các nước phương Tây khác. "Những cuộc bạo động sinh viên" năm 1968 cho thấy việc phê phán "sự im lặng của những người cha" trước tội ác của chủ nghĩa Quốc xã đã trở nên quá khích rõ ràng. Những xu hướng thẩm mỹ hoá trong văn học bị quy thành những cố gắng nhằm che đậy nguyên nhân kinh tế và xã hội của cơ cấu kinh tế vốn bị coi là bất công. Nhiều tác giả tích cực hoạt động chính trị và xã hội - tuy đồng thừ vẫn không cho phép mình bị lợi dụng vào các mục đích chính trị . Biểu hiện của xu hướng này là quyết định của nhiều nhà văn phản đối cuộc chiến tranh ở Việt Nam và ủng hộ chính sách mới về phương Đông - chính sáhc nhằm vượt qua sự đối đầu Đông - Tây. không kém tiêu biểu là sự tìm tòi vai trò và hình thức mới của văn học. Luận đề Cái chết của văn học (Hans Magnus Enzensberger) và Mỹ học của sự phản kháng của Peter Weiss thể hiện mạnh mẽ những suy ngẫm mới này.

Thuộc nền văn học chính trị này còn có kịch tư liệu (Rolf Hochhuth: Người đại diện, 1963; Heinar klipphardt: Trong vụ việc J.Robert Oppenheimer,1964), mà về nội dung và ý đồ được gắn với thể loại phóng sự mang tính đảng phái (Gũnter Wallraff: Các người ở trên - chúng tôi ở dưới, 1973) và văn học của những người lao động.

Bên cạnh những xu hướng kể trên, một vài nhà văn đi theo con đường riêng đã tự khẳng định là những nhà văn xuất sắc của thời đại mình. Những tác phẩm quan trọng nhất của Arno Schmidt là Cuộc đời một kẻ phóng đãng, 1953; Trái tim đá, 1956; Những con bò cái trở tang, 1964; Giấc mơ của Zettel, 1970; Và buổi chiều vàng, 1975. Nổi bật trong những sáng  tác của nhà văn Áo Thomas Bernhard là: Sương giá, 1963; Làm cho rối loạn, 1967; Tác phẩm băng vôi, 1970; Nguyên nhân, 1975; Những nghệ nhân già, 1985; Dập tắt. Một sự tan rã, 1986. Các tác phẩm của hai nhà văn này miêu tả một cách nghiêm túc pha lẫn mỉa mặi tồn tại của người nghệ sĩ - "con người trí tuệ" trong một thế giới thờ ơ và nghèo nàn về tinh thần. Thái độ hoài nghi được lĩnh hội ở Schopenhauer của họ mài sắc thêm sự quan sát cái bi và cái hài trong sự tồn tại của mỗi con người.

Trong khi những năm 1960 vẫn còn chứa đầy những sự khởi đầu, sự thúc đẩy và xuất phát mới mẻ, những năm tiếp theo ngày càng có vẻ được đánh dấu bởi tình trạng cạn kiệt tiềm năng và thủ pháp nghệ thuật. Các tiểu thuyết và truyện ngắn của các tác giả đã thành công vào đàu những năm 1950 và 1960 thường thiếu sự độc đáo và nét sắc bén đặc trưng của những tác phẩm trước; còn thế hệ những người "68" thì rất nhanh chóng im tiếng trên văn đàn hoặc tìm cách thể hiện mình ở những môi trường nghệ thuật khác (kịch, âm nhạc, điện ảnh).

Đối với văn học Cộng hoà Dân chủ Đức (DDR). Giống như năm 1945. những năm 1989/1990 - những năm kết thúc của "chủ nghĩa xã hội tồn tại thật sự" ở Cộng hoà Dân chủ Đức và Liên Xô (1991) - đã đánh dấu một bước ngoặt sâu sắc không chỉ trong lịch sử chính trị , mà cả trong lĩnh vực văn hoá. Sự kiện này đặc biệt tác động đến các tác giả sống ở Cộng hoà Dân chủ Đức và vẫn công khai tuyên bố sự tin tưởng của họ rằng nhà nước này - bất chấp tất cả những khiếm khuyết của nó - vẫn là quốc gia ưu việt hơn trên đất Đức. Ngay từ đầu, văn học ở Cộng hoà Dân chủ Đức đã đi theo một hướng phát triển khác với ở phương Tây. Tự do thông tin lẫn tự do ngôn luận, và cơ hội tự do trao đổi ý tưởng , tác phẩm và con người đều rất hạn chế. Trong cả nước chỉ truyền bá nguyên tắc thẩm mỹ văn học xô viết "Chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa".Những người không muốn phục tùng tìm cách xa lánh; khả năng này đã chấm dứt vào năm 1961, năm xây Bức tường Berlin, (trong số họ có Uwe Johnson: Những suy đoán về Jacob, 1959; Cuốn sách thứ ba về Achim, 1961; Hai quan điểm, 1965; Những lễ kỷ niệm hàng năm, 1970-83).

Bởi vậy, những tác phẩm sản sinh ở Cộng hoà Dân chủ Đức trong những năm 1950 và 1960, chủ yếu là văn học "xây dựng" tuân theo một thứ triết lý lịch sử đánh dấu bởi chủ nghĩa lạc quan tẻ nhạt, thiếu những sự đổi mới hình thức hay sự đối đầu có tính phê phán với các nhà văn tiên phong của thế kỷ XX. Ngoài ra, việc hầu hết các trào lưu triết học đương đại đều không được phép tiếp nhận ở Cộng hoà Dân chủ Đức đã làm nảy sinh một môi trường hạn chế về tư duy và đồng dạng  về tư tưởng ; chỉ có những ngoại lệ đáng kể trong lĩnh vực văn học là những tác phẩm của Heiner Müller. Đến thời kỳ cuối của Cộng hoà Dân chủ Đức, sự phê bình văn chương của các cá nhân như Christoph Hein, Volke Braun, Ulrich Plenzdorf hay Stefan Heym cũng bị gián đoạn và cản trở.

Khác với văn học ở hầu hết các nước khác thuộc Đông Âu do Liên Xô chi phối, văn học ở Cộng hoà Dân chủ Đức hầu hết mang tính khẳng định. Những tác phẩm văn xuôi và sân khấu đáng kể nhất của Christa Wolf và Heiner Müller - ít nhất từ những năm 1970 trở đi - tuy có khác về sự trung thành với đảng và lòng tin ở chủ nghĩa xã hội , nhưng những mô hình một xã hội khác mà họ đưa ra thực chất vẫn có gốc rễ sâu xa từ ý tưởng xã hội chủ nghĩa.

Những trào lưu mới trong văn học Đức. Một trong những tác giả xuất sắc của hai mươi năm cuối là Botho Strauss, những truyện  ngắn và tiểu thuyết của ông (Chị em của Marlene,1975;Gã trai trẻ, 1984) cũng như các vở kịch (Những kẻ trầm uất, 1972; Những gương mặt quen, những tình cảm pha trộn, 1974; Kalldewey, Farce, 1981; Công viên, 1983) và những bài tiểu luận (Đôi lứa , Những khách qua đường , 1981; Cư trú, Nửa tỉnh nửa mê, Dối trá,1994) đã rất cố gắng nắm bắt hiện tại trong khoảnh khắc chơi vơi của nó bằng cách vay mượn những hình ảnh huyền bí trong ngôn ngữ và chuỗi cảnh được giàn dựng.

Văn chương triết học. Triết học ở Đức sau chiến tranh được đánh dấu bởi sự gián đoạn đột ngột và sự bất định dai dẳng không kém tiểu thuyết và thơ. Một trong những triết gia Đức có ảnh hưởng nhất  thế kỷ này là Martin Heidegger (1889-1976), người làm nên tác phẩm nền tảng của chủ nghĩa hiện sinh: Tồn tại và thời gian (1927), đã trở thành một trong những học giả gây tranh cãi nhất của thời kỳ sau chiến tranh, do đôi khi thể hiện sự đồng cảm với nước Đức Quốc xã. Tuy vậy, ngay cả sau chiến tranh, tiền đề hiện sinh của Heidegger vẫn cứ tiếp tục là một trào lưu rộng rãi trong triết học và tất cả các bộ môn khoa học xã hội. Các nhà triết học như Karl Jasper, Hans-Georg Gadamer, Karl Löwith hay Jean-Paul  Sartre ở Pháp đã phát triển những lý thuyết của họ từ sự nghiên cứu triết học hiện sinh.

Kiến trúc và thiết kế mỹ thuật

Nền kiến trúc Đức hình thành những khuynh hướng trong 30 năm đầu của thế kỷ XX. Ảnh hưởng mạnh nhất là từ Weimar và Dessau, nơi trường Bauhaus được thành lập vào những năm 1920, và phong cách mang tên Bauhaus được phát triển. Dưới sự lãnh đạo của Walter Gropius (1883-1969) và Ludwig Mies vander Rohe (1886-1969), phong cách Bauhaus vươn ra khắp thế giới. Ngày nay, những kiệt tác của phong cách này - với sự tổng hợp kiến trúc, công nghệ và chức năng - có ở khắp nơi trên thế giới.

Kiến trúc hiện đại Đức đã phải chịu đựng rất lâu tình trạng khó khăn của đất nước sau 1945. Các thành phố và thị trấn bị tàn phá phải được xây dựng lại thật nhanh. Hàng triệu người cần có nhà ở với giá phải chăng. Chất lượng kiến trúc thường phải nhường chỗ cho sự thực dụng mà chủ yếu hướng tới tính kinh tế. Trong các công trình xây dựng, việc kiến tạo một môi trường sống và làm việc ít được để ý đến và hậu quả của việc này ngày nay vẫn thấy rõ ở nhiều nơi.

Ở phần phía Tây của nước Đức bị chia cắt, ngay vào những năm 1960 ngày càng có nhiều lời ca thán về kiến trúc đơn điệu của những thành phố vệ tinh, những khu công nghiệp và buôn bán vô hồn xung quanh các thành phố, và những công trình thiếu cân nhắc làm hỏng cả các khu nội thành. Đã có cuộc trao đổi về "sự ảm đạm" của các khu vực nội thành trong nước (Alexander Mitscherlich) trước khi việc phát triển đô thị tập trung vào bảo tồn kiến trúc và nét đặc trưng vốn có của các thành phố được ưu tiên cả về mặt chính trị và xã hội vào giữa những năm 1970.

Những sai lầm trong phát triển đô thị và kiến trúc với mức độ không kém đã xảy ra trong thời kỳ này ở Cộng hoà Dân chủ Đức cũ. Những toà nhà cổ có giá trị sống sót qua chiến tranh - phần lớn nằm ở các khu vực nội thành - đã bị san bằng. Những vật liệu xây dựng khan hiếm bị đem dùng để phát triển những toà nhà bê tông đúc sẵn ở các khu đông dân cư ven đô. Ngoài vài toà nhà được xây dựng lại (như Nhà hát Ôpera Semper ở Dresden) và một số công trình mới, các kiến trúc sư có quá ít cơ hội thực hiện thành công một phong cách kiến trúc phù hợp với thời đại. Bên cạnh việc thiếu vật liệu xây dựng cần thiết, còn thường xuyên thiểu các chuyên gia giỏi.
Những kiến trúc sư tạo phong cách thời nay. Hiện nay, nước Đức ngày càng có nhiều những ví dụ về kiến trúc hiện đại, sáng tạo, nhưng vẫn thoả mãn nhu cầu của con người. Nhiều toà nhà tuyệt vời vẫn có nguồn gốc từ phong cách và triết lý thuộc trường phái Bauhaus. Tuy nhiên, những xu hướng kiến trúc gần đây cũng đã được áp dụng trongh nhiều toà nhà, như các toà nhà công nghệ cao - trong đó, những thành phần chức năng như thang máy,cầu thang cuốn và nhưng đường cung cấp được chuyển ra bên ngoài công trình kiến trúc, chúng thường có các màu khác nhau và cùng trang trí cho công trình. Ngày nay, những kiểu trang hoàng khác như các đầu cột, gờ mái, và những vật trang hoàng kiểu nghệ thuật được dùng một cách đa dạng hơn để gây sự chú ý, thể hiện kiến trúc như một nghê thuật chứ không chỉ nhằm đấp ứng chức năng sử dụng. Sau cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm bắt đầu nhen nhóm lên từ "Phòng trưng bày tranh tượng mới" ở Stuttgart (James Stirling, Michael Wilford, 1984), trường phái kiển trúc hiện đại này đã được khắp thế giới thừa nhận.

Bảo tàng Abteiberg

Những công trình nổi bật. Ngay từ khoảng 40 năm trước, những công trình xuất sắc đã được xây dựng, trong đó có toà cao ốc ba phần (Toà nhà Thyssen) ở Düssendorf (Helmut Hetrich và Hubert Petschningg,1960); Những toà nhà kiểu túp lều (Gübter Behnisch, Fritz Auer, Wolfgang Büxel, Erhard Trönkner, Carlo Weber) thiết kế cho Thế vận hội München 1972 đã nổi tiếng khắp thế giới. Những công trình thể thao này nằm trong một công viên, sau Thế vận hội vẫn tiếp tục là nơi giải trí có giá trong vùng; Phòng Hoà nhạc tại Berlin (Hans Scharoun,1963) nổi bật với hội trường nhiều bậc kiểu vườn nho, xây bao quanh dàn nhạc. Một địa điểm tích cổ được ghép vao Nhà hát Thành phố Münster (Harald Deilmann, Max von Hausen, Ortwin Rave, Werner Ruhnau,1955). Toà nhà mới của Thư viện Thành phố ở Münster - một công trình gồm hai phần, trong đó một phần giống như con tàu biển - đã thu hút sự chú ý đáng kể đầu những năm 1990 (Julia Bolles-Wilson và Peter Willson,1993). Bảo tàng nổi bật được sáng tạo bởi Hans Döllgast (xây dựng lại phòng trưng bày tranh cổ ở München, 1981), Alexander Freiherr von Brânc (Phòng trưng bày tranh mới ở München,1982), Hans Hollein (Bảo tàng Abteiberg ở Mönchengladbach,1982), Peter Busman và Gotfrid Haberer(Bảo tàng Wallraf-Richartz/Bảo tàng Ludwig ở Köln,1986).

Toà nhà Thyssen

Trong những năm 1980, thành phố Frankfurt/Main đã dựng lên "cụm bảo tàng" ven bờ sông Main: Bảo tàng kiến trúc Đức (Oswald Mathias Ungers, 1984), Bảo tàng Điện ảnh Đức (Helge Bofinger,1984), Bảo tàng thủ công mỹ nghệ (Richard Meier, 1984), Bảo tàng Tiền sử và Lịch sử cổ đại (Josef Paul Kleihues,1989), Bảo tàng Do thái (Ante Josip von Kostelac, 1986), Bảo tàng Bưu điện Đức (Behnisch và các cộng sự,1990). Trung tâm văn hoá "Schim" (Dietrich Bangert, Bernd Jansen, Stefan Scholz và Axel Schultes,1985) là một điểm hấp dẫn trong trung tâm thành phố Frankfurt.

Thời vàng son trong xây dựng các Bảo tàng tiếp tục với việc hoàn thành ba công trình ở Bonn-Trung tâm Nghệ thuật Cộng hoà Liên bang Đức (Gustav Peichl,1993), Bảo tàng nghệ thuật (Axel Schultes,1993), và Bảo tàng Lịch sử (Ingeborg và Hartmut Ruediger,1994), cũng như phòng Tranh nghệ thuật Hamburg mới (Oswald Mathias Ungers, 1997).

Hiện tại, một loạt các bảo tàng đang được hoàn tất: Bảo tàng Nghệ thuật tạo hình Leipzig (Hufnagel/Puetz/Rafaelian),Bảo tàng lịch sử Đức ở Berlin (Ieoh Ming Pei), Bảo tàng Giáo khu Köln (Peter Zumthor) và Bảo tàng Wallraf-Richartz Mới ở Köln (Ungers). Daniel Libeskind đã nhận giải thưởng kiến trúc Đức năm 1999 cho thiết kế Bảo tàng Do thái ở Berlin.

Từ 1945, nhiều nhà thờ đã được xây dựng ở Đức. Nổi bật trong rất nhiều các công trình là Nhà thờ tưởng niệm Hoàng đế Wilhelm ở Berlin, đã từng bị phá huỷ trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Egon Eiermann đã ghép những di tích cũ với công trình mới bằng thép và những tấm kính lớn (1963). Những nhà thờ đáng kể khác là Nhà thờ Hành hương đồ sộ ở Neviges (Gottfried Böhm, 1967), Nhà thờ thánh Boniface ở Dortmond (Emil Steffann, 1954), Nhà thờ Thánh Michael ở Frankfurt/Main (Rudolf Schwarz, 1954), Nhà thờ Thánh Pius ở Köln (Joachim Schuermann, 1961), Nhà thờ Chúa Giêxu ở Bochum (Dieter Oesterlen và Werner Schumann, 1959), Nhà thờ Hoà giải ở Dachau (Helmut Striffler,1969).

Khi công việc của bang và các thành phố tăng lên, nghị viện bang và các toà thị chính cũng cần nhiều phòng và các thiết bị kỹ thuật phức tạp hơn. Nhà Nghị viện bang ở Düsseldorf (Eller, Meier & Walter, 1992), Toà Thị chính ở Bensberg (Gottfried Böhm, 1964), Hội trường lớn thành phố ở Germering gần Müchen (Auer &Weber, 1993), và nhà hội nghị và âm nhạc ở Lübeck (von Gerkan, Marg & các cộng sự, 1994) mới chỉ là vài ví dụ nổi bật về sự tự tin của các cơ quan nhà nước và địa phương.

Kiến trúc ngày nay tự thể hiện sự thanh lịch trong không gian rộng rãi và ngập tràn ánh sáng. Điều đó không chỉ đúng với những toà nhà mới đầy ấn tượng trên quảng trường Potsdamer Platz ở Berlin (khu liên hợp Daimler-Chrysler của nhóm kiến trúc sư do Renzo Piano lãnh đạo, hay Trung tâm Sony do Helmut Hahn thiết kế), mà còn đúng với nhiều công trình chuyên dụng mới được xây dựng gần đây nhất như Trung tâm Photonik ở Berlin-Adlershof(Sauerbruch & Hutton), toà nhà "Cổng thành" ở Düsseldorf (Petzinka, Pink và cộng sự), Nhà mỹ thuật ở Halle (Braun, Koehler & Schlockermann), Khu bể bơi ở Leipzig-Grünau (Behnisch và cộng sự), Nhà cao tầng RWE ở Essen (Ingenhoven) và Toà án Lao động Liên bang ở Erfurt (Weinmiller & Grossmann). Hackeschen Hoefe ở Berlin (Faust & Weiss) là một ví dụ nổi bật về sự tu bổ thành công các công trình cũ.

Mặc dù nhà nước và các công ty tư nhân đã gánh vác những nhiệm vụ xây dựng rất đa dạng và bộn bề, nhưng việc xây dựng nhà ở - chiếm hơn 50% khối lượng xây dựng - vẫn còn là thách thức lớn nhất trong tương lai.

Với Ngành thiết kế ở Đức, đã có truyền thống từ lâu. Đầu thể kỷ XX, Peter Behrens(1868-1940) đã thiết kế những sản phẩm, áp phích và những toà nhà cho công ty điện AEG. Năm 1907, Liên đoàn Lao Động Đức được thành lập với mục tiêu thúc đẩy việc "hoàn thiện lao động thủ công nghiệp bằng cách kết hợp mỹ thuật, công nghiệp và thủ công". Trường Bauhaus, do Walter Gropius (1883-1969) thành lập năm 1919, tồn tại đến năm 1933, đã nổi tiếng khắp thế giới Tương tự, Trường đại học thiết kế Ulmdo Inge Aicher-Scholl (1917-1998), Otl Aicher (1922-1991), Max Bill (1908-1994) thành lập năm 1953 cũng rất nổi tiếng. Tuy lúc khởi đầu, trường đi theo bước chân của Bauhaus, nhưng chẳng bao lâu sau đã theo đuổi những quan niệm của riêng mình và lập nên những tiêu chuẩn thiết kế được quốc tế thừa nhận trong suốt 15 năm tồn tại.

Trong thời đại thông tin, vai trò của thiết kế trong việc sáng tạo phương tiện truyền thông mới càng quan trọng hơn. Ngoài việc định dạng thẩm mỹ cho việc giải mã các thông tin phức hợp, thiết kế còn đóng vai trò trung gian quan trọng giữa sự tiến bộ trong công nghệ thông tin với sự phát triển văn hoá, xã hội.

Hội đồng thiết kế Đức tư vấn và cung cấp các thông tin về thiết kế cho các nghành thương mại và công nghiệp, các cơ quan văn hoá và công chúng. Một trong những trọng tâm hoạt động của Hội đồng là giới thiệu thiết kế mẫu Đức ra nước ngoài. Thừa lệnh bộ trưởng Công nghiệp và thương mại, hội đồng trao tặng "Giải thưởng Liên bang về thiết kế sản phẩm" và "Giải thưởng Liên bang về khuyến khích thiết kế"trong các năm đan xen nhau.

Ngoài hội đồng thiết kế Đức, ở các bang của Đức còn nhiều cơ quan thiết kế khác. Trong số những cơ quan quan trọng nhất có Trung tâm thiết kế Quốc tế ở Berlin, Trung tâm thiết kế ở Stuttgart, Trung tâm thiết kế Nordrhein-Westfalen ở Essen. Nhiều cuộc triển lãm những sản phẩm thiết kế xưa và nay được tổ chức tại "Sưu tập mới" ở München, "Bảo tàng mới về mỹ thuật và thiết kế" ở Nürnberg, Nhà "Lưu trữ Bauhaus" ở Berlin, Bảo tàng "Vitra Design" ở Weil/Rhein và Bảo tàng mỹ thuật và thủ công ở Hamburg.

Sự quan tâm của các nhà thiết kế đối với chính trị và công chúng được thể hiện qua Diễn đàn thiết kế Đức. Diễn đàn cũng lập nên Tiểu ban thiết kế trong Hội đồng nghệ thuật Đức - tổ chức đứng đầu các hội nghệ thuật Liên bang.

Điện ảnh Đức

Điện ảnh Đức là nền nghệ thuật và công nghiệp điện ảnh của Đức. Ra đời từ cuối thế kỉ 19, cho đến nay điện ảnh Đức đã có nhiều đóng góp kỹ thuật và nghệ thuật quan trọng cho điện ảnh thế giới.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, điện ảnh cả Đông và Tây Đức đi sâu vào thảm hoạ quốc gia đó. Nhưng chẳng bao lâu sau, điện ảnh hai miền đi theo hai ngả đường khác nhau phù hợp với sự phát triển chính trị trái ngược nhau.

Trước năm 1918: Những nhà điện ảnh tiên phong

Đức là một trong những nước đầu tiên phát triển kỹ thuật điện ảnh. Ngày 1 tháng 11 năm 1895, hai anh em người Đức Max và Emil Skladanowsky đã giới thiệu hệ thống Bioskop, một thiết bị để trình chiếu hình ảnh chuyển động, tại nhà hát Wintergarten ở Berlin. Max Skladanowsky cũng đã có mặt trong buổi chiếu thu tiền đầu tiên trên thế giới của Anh em Lumière tại Paris ngày 28 tháng 12 và nhận thấy sự vượt trội của hệ thống Cinématographe so với hệ thống Bioskop của mình. Những nhà điện ảnh tiên phong của điện ảnh Đức còn phải kể tới hai người Berlin Oskar Messter và Max Gliewe, hai nhà sáng chế đã sử dụng kỹ thuật Chữ thập Malta (Croix de Malte, cho phép biến chuyển động tròn liên tục thành chuyển động tròn gián đoạn) để chiếu các hình ảnh chuyển động.

Trong thời kì đầu, cũng như ở các nước châu Âu khác, kỹ thuật điện ảnh Đức chỉ được coi là một kỹ xảo biểu diễn lạ mắt để trình chiếu tại các hội chợ, các đoạn phim được chiếu chủ yếu là quay lại các cảnh đời thực và có thời gian ngắn. Phải đến thập niên 1910, những bộ phim điện ảnh thực sự đầu tiên mới được thực hiện ở Đức, có thể kể tới một chuyển thể điện ảnh từ tiểu thuyết The Student of Prague của Edgar Allan Poe, bộ phim này do Paul Wegener và Stellan Rye (người Đan Mạch) đồng đạo diễn.

Trước năm 1914, có rất nhiều bộ phim câm nước ngoài, đặc biệt là phim câm Ý và Đan Mạch, được nhập khẩu vào Đức vì công chúng nước này rất ưa chuộng các bộ phim có các ngôi sao điện ảnh và cốt truyện hấp dẫn. Nhu cầu nội địa này đã thúc đẩy sự phát triển của điện ảnh Đức, các ngôi sao điện ảnh nội địa bắt đầu xuất hiện, tiêu biểu là nữ diễn viên Henny Porten, thể loại phim trinh thám, sở trường của điện ảnh Đức, cũng bắt đầu được sản xuất nhiều với chất lượng ngày một nâng cao, đặc biệt là những tác phẩm của Fritz Lang, người sau này trở thành đạo diễn huyền thoại của điện ảnh Đức.

Thế chiến thứ nhất nổ ra đã khiến thị trường Đức với hơn 2000 rạp chuyên dụng cho điện ảnh bị thiếu hụt phim vì Pháp, một trong những nước cung cấp phim nhiều nhất lại đang ở phe đối nghịch với nước Đức trong chiến tranh. Từ năm 1916, các rạp phim bắt đầu phải tổ chức các buổi diễn tạp kỹ để thay thế cho những buổi chiếu phim bị hoãn. Trước tình hình này, năm 1917 quá trình tập trung và quốc hữu hóa từng phần công nghiệp điện ảnh Đức bắt đầu được xúc tiến với việc thành lập hãng phim Universum Film AG (Ufa). Hãng này đã lập tức cho sản xuất những bộ phim tuyền truyền chất lượng cao (phim Vaterland - phim về Tổ quốc, vốn cũng là một thế mạnh của nghệ thuật điện ảnh Đức), để đáp trả lại những tác phẩm kiểu này của phe Liên minh. Bên cạnh đó Ufa cũng tung ra các bộ phim giải trí nhẹ nhàng để thu hút khán giả, với phương thức sản xuất cân bằng như vậy, công nghiệp điện ảnh Đức đã nhanh chóng vươn lên vị trí hàng đầu của điện ảnh châu Âu.

1918-1933: Điện ảnh Cộng hòa Weimar

Sau khi chiến tranh kết thúc, phim ảnh vươn lên trở thành phương tiện giải trí hàng đầu của người Đức, tạo điều kiện cho công nghiệp điện ảnh nước này bùng nổ mạnh mẽ. Tình trạng lạm phát phi mã cũng giúp các nhà sản xuất phim trở nên giàu có và dễ dàng bỏ tiền đầu tư cho các bộ phim nghệ thuật vốn có doanh thu thấp. Với những thuận lợi này, nghệ thuật điện ảnh Đức bắt đầu đặt được dấu ấn ở châu Âu với các tác phẩm theo Chủ nghĩa biểu hiện Đức (Expressionismus). Bộ phim đánh dấu sự phổ biến của trào lưu biểu hiện là Das Cabinet des Dr. Caligari (1920) của Robert Wiene. Các tác phẩm đáng chú ý khác của trào lưu này có thể kể tới Nosferatu (1922) của Friedrich Wilhelm Murnau... Tuy trào lưu nghệ thuật này sớm chấm dứt vào khoảng giữa thập niên 1920 nhưng nó vẫn có ảnh hưởng lớn đến điện ảnh thế giới, đặc biệt là với dòng phim kinh dị và phim đen (film noir) ở Mỹ hay các tác phẩm của Jean Cocteau và Ingmar Bergman.

Năm 1921, Ufa được bán cho ngân hàng Deutsche Bank, với nguồn vốn tư nhân lớn từ hãng này, Ufa đã trở thành đầu tàu cho công nghiệp điện ảnh Đức với sản lượng khổng lồ khoảng 600 phim một năm trong thập niên 1920. Bên cạnh Ufa, công nghiệp điện ảnh nước này còn có khoảng 230 công ty điện ảnh chỉ tính riêng ở Berlin. Sự phát triển của công nghiệp điện ảnh Đức đã giúp tạo ra những bộ phim với kinh phí cực lớn như Metropolis (1927) của Fritz Lang, tác phẩm đắt giá nhất thế giới thời kì phim câm này tiêu tốn tới 7 triệu Reichsmark (tương đương khoảng 200 triệu USD hiện nay) để thực hiện. Tuy vậy với bản chất là một ngành công nghiệp nhiều rủi ro nằm trong nền kinh tế chung của thời kì Cộng hòa Weimar vốn cũng thiếu tính ổn định, công nghiệp điện ảnh Đức đã gặp phải những cuộc khủng hoảng khi các hãng phim nhỏ lâm vào tình trạng chi tiêu vượt mức dẫn đến phá sản. Ngay cả ngọn cờ đầu Ufa cũng gặp rắc rối khi cộng tác với hai hãng phim Mỹ là Paramount Pictures và Metro-Goldwyn-Mayer năm 1925 để năm 1927 phải bán lại cho một nhà tư bản theo Chủ nghĩa dân tộc tên là Alfred Hugenberg. Tuy vậy những rắc rối tài chính của Ufa không ngăn cản hãng phim này cho ra đời những bộ phim để đời như Madame Dubary (1919 của Ernst Lubitsch, Die Nibelungen (1924) của Fritz Lang và Der letzte Mann (1925) của F.W. Murnau.

Giai đoạn Weimar cũng chứng kiến sự ra đời của nền phê bình phim Đức với những nhà phê bình nổi tiếng như Rudolf Arnheim của tờ Die Weltbühne, Béla Balázs của tờ Der Sichtbare Mensch, Siegfried Kracauer của tờ Frankfurter Zeitung và Lotte H. Eisner của tờ Filmkurier.

Sau sự thống chỉ của trào lưu biểu hiện, các nhà điện ảnh Đức bắt đầu tìm kiếm các đề tài và thể loại mới trong thập niên 1920. Các bộ phim chịu ảnh hưởng của Chủ nghĩa khách quan mới (Neue Sachlichkeit) thường tập trung vào các đề tài xã hội như nạn nạo thai, mại dâm, đồng tính luyến ái và nghiện ngập với phong cách thể hiện hiện thực chứ không còn sử dụng các phương pháp biểu tượng theo trào lưu biểu hiện, các tác phẩm đáng chú ý của trào lưu mới này có thể kể tới hai bộ phim của Georg Wilhelm Pabst, Die Freudlose Gasse (1925) và Die Büchse der Pandora (1929). Ngược với trào lưu khách quan mới, các bộ phim theo trào lưu Bergfilm, tiêu biểu là những tác phẩm của Arnold Fanck, lại tập trung vào cuộc đối đầu giữa con người với thiên nhiên ở vùng núi. Một hướng đi khác của điện ảnh Đức là phim thể nghiệm với các đại diện như Lotte Reiniger, Oskar Fischinger và Walter Ruttmann. Sự phân hóa về chính trị vào cuối thời Weimar cũng ảnh hưởng tới một số tác phẩm, ví dụ điển hình là loạt phim lịch sử lấy bối cảnh Vương quốc Phổ trong đó Otto Gebühr thủ vai Friedrich Đại đế rất được những người dân tộc chủ nghĩa cánh hữu ưa chuộng.

Cuối những năm 1920, kỹ thuật đồng bộ hóa âm thanh đã cung cấp thêm cho các nghệ sĩ điện ảnh Đức những cách thể hiện phim mới và thúc đẩy quá trình hiện đại hóa nền công nghiệp điện ảnh Đức. Trước khi nền Cộng hòa Weimar sụp đổ năm 1933, điện ảnh Đức đã kịp trang bị âm thanh cho 3800 rạp phim. Bộ phim Đức có tiếng đầu tiên, Der blaue Engel, được đạo diễn người Áo Josef von Sternberg thực hiện năm 1930 với sự tham gia của ngôi sao điện ảnh quốc tế Marlene Dietrich. Nằm trong số những bộ phim có tiếng đầu tiên này còn phải kể tới M (1931) của Lang và Berlin Alexanderplatz (cũng 1931) của Pabst dựa theo vở nhạc kịch Die Dreigroschenoper của kịch tác gia nổi tiếng Bertolt Brecht. Brecht cũng là một trong các tác giả kịch bản của bộ phim cộng sản Kuhle Wampe (1932), tác phẩm này bị cấm trình chiếu gần như ngay sau khi nó được phát hành.

1933-1945: Điện ảnh Đức Quốc xã

Nền kinh tế và chính trị bất ổn của Cộng hòa Weimar đã buộc một số đạo diễn và diễn viên nổi tiếng phải rời nước Đức, phần lớn trong số họ đến Hollywood để tiếp tục làm việc và nổi tiếng, có thể kể tới đạo diễn Ernst Lubitsch (rời Đức năm 1923), đạo diễn gốc Hungary Michael Curtiz (tới Mỹ năm 1926), ngôi sao điện ảnh Marlene Dietrich (rời Đức năm 1930). Tình trạng này càng trở nên tồi tệ khi Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa (Đảng Quốc xã) của Adolf Hitler lên nắm quyền năm 1933, chỉ trong vài năm đã có tới chừng 1500 đạo diễn, nhà sản xuất, diễn viên và các nghệ sĩ điện ảnh khác rời bỏ Tổ quốc. Trong số này có những trụ cột của nền điện ảnh Đức như người đứng đầu Ufa Erich Pommer, ngôi sao điện ảnh Peter Lorre và đạo diễn huyền thoại Fritz Lang. Những người này sau đó đã đóng góp rất lớn cho sự thịnh vượng của điện ảnh Hollywood, phần lớn phim kinh dị của hãng Universal Pictures thực hiện trong thập niên 1930 được đạo diễn bởi những đạo diễn Đức lưu vong như Karl Freund, Joe May và Robert Siodmak.

Khi Đảng Quốc xã giành lấy quyền lực, tháng 3 năm 1933, ông chủ của Ufa Alfred Hugenberg, một đảng viên Đảng Quốc xã, đã nhanh chóng sa thải toàn bộ nhân viên người Do Thái khỏi xưởng phim. Tháng 6 năm 1933, Reichsfilmkammer (Phòng điện ảnh đế chế Đức) được thành lập dưới sự quản lý trực tiếp của Bộ trưởng Bộ Tuyên truyền Đức Quốc xã Joseph Goebbels. Tất cả những nghệ sĩ điện ảnh "không phải người Aryan" hoặc có lý lịch, xu hướng chính trị không "phù hợp" với chính quyền Quốc xã đều bị coi là không thuộc nền "Điện ảnh theo tinh thần của Đế chế" (Reichsfachschaft Film) và bị loại bỏ lập tức khỏi ngành công nghiệp này. Khoảng 3000 người đã phải chịu hệ quả mất việc do lệnh cấm trên. Thêm vào đó, vì báo chí cũng phải tuân theo sự tổ chức của Bộ Tuyên truyền, năm 1936 Goebbels loại bỏ luôn nền phê bình điện ảnh Đức trước đó mà thay bằng hình thức Filmbeobachtung (quan sát phim) theo đó các nhà báo chỉ được viết về nội dung của phim, không được phép đánh giá về chất lượng nghệ thuật hoặc các mặt khác của tác phẩm.

Thể loại phim được khuyến khích sản xuất thời kì này hoặc là các bộ phim tuyên truyền và bài Do Thái như Der ewige Jude (1940), Jud Süß (1940), hoặc là các phim có tính giải trí cao. Từ sau năm 1936, việc nhập khẩu phim vào Đức bị hạn chế, thay thế vào đó công nghiệp điện ảnh Đức phải mở rộng để bù đắp lượng thiếu hụt (đặc biệt là khoảng trống do các phim Mỹ để lại).

Trong những năm chiến tranh, điện ảnh trở thành một liệu pháp tinh thần quan trọng giúp người Đức quên đi những thất bại liên tiếp ở mặt trận phía Đông và các cuộc không kích liên tiếp của quân Đồng Minh xuống đất Đức, trong những năm 1943 và 1944 lượng vé bán được của các rạp phim Đức đã đạt tới khoảng 1 tỷ vé.

Mặc dù bị đặt dưới sự kiểm soát ngặt nghèo của Bộ Tuyên truyền Đức Quốc xã và chịu sự thiếu hụt nghiêm trọng về tài năng, điện ảnh Đức những năm cuối thập niên 1930 và đầu thập niên 1940 vẫn có nhiều bước đột phá về kỹ thuật và nghệ thuật. Hãng Agfa của Đức là một trong những hãng đầu tiên trên thế giới tung ra thị trường loại phim màu (Agfacolor), còn nữ đạo diễn Leni Riefenstahl cũng đưa ra những chuẩn mực mới cho điện ảnh thế giới về kỹ thuật quay và biên tập phim trong các tác phẩm của bà như Triumph des Willens (1935, phim tuyên truyền xuất sắc nhất mọi thời đại), các phim tài liệu về cuộc đại hội của Đảng Quốc xã (Reichsparteitag) ở Nürnberg năm 1934 và về Thế vận hội mùa hè 1936.

Sau khi nước Đức chính thức đầu hàng quân Đồng Minh ngày 8 tháng 5 năm 1945, Thế chiến thứ hai kết thúc, công nghiệp điện ảnh cũng chịu ảnh hưởng lớn cả về kinh tế và chính trị. Về chính trị, nước Đức bị chia thành hai nửa do một bên là Liên Xô, một bên là Anh, Mỹ và các đồng minh phương Tây cai quản dẫn đến việc hình thành hai nền điện ảnh riêng biệt với những hướng phát triển và tư tưởng nghệ thuật khác nhau rõ rệt. Tuy nhiên với nền tảng công nghiệp điện ảnh cực kì phát triển giai đoạn trước, điện ảnh Đức đã nhanh chóng hồi phục.

Điện ảnh Đông Đức 1945 - 1989

Cộng hòa Dân chủ Đức được hình thành trên phần lãnh thổ Đức do Hồng quân Liên Xô quản lý, trong đó có hầu như toàn bộ cơ sở vật chất của hãng Ufa. Chính vì lý do này nên tốc độ hồi phục của điện ảnh Đông Đức thậm chí còn nhanh hơn ở Tây Đức. Tháng 5 năm 1945, chỉ 3 tuần sau khi chiến tranh kết thúc, các rạp phim đã được mở lại ở Berlin. Ngày 17 tháng 5 năm 1946, công ty cổ phần điện ảnh Deutsche Film-Aktiengesellschaft (DEFA) được thành lập và được trao quyền sở hữu đối với tất cả các cơ sở điện ảnh do Ban chỉ huy quân đội Xô viết ở Đức tịch thu trước đó. Phần lớn cổ phần của DEFA thuộc về Đảng Thống nhất Xã hội chủ nghĩa Đức (SED), đảng từ năm 1949 là đảng cầm quyền của Cộng hòa Dân chủ Đức.

Tổng cộng DEFA đã sản xuất khoảng 900 bộ phim điện ảnh, 800 phim hoạt hình và hơn 300 phim tài liệu hoặc phim ngắn. Trong giai đoạn đầu từ năm 1948 đến 1953, do bị kiểm duyệt về đề tài nên ngoài những phim thời sự và phim giáo dục, chỉ có khoảng 50 phim điện ảnh được sản xuất. Trong những năm sau đó, với việc đa dạng hóa đề tài, sản lượng phim của DEFA tăng lên rất nhanh. Hãng này đặc biệt mạnh về phim trẻ em với các tác phẩm như bộ phim thần thoại Drei Haselnüsse für Aschenbrödel (1973). DEFA còn sản xuất các phim khoa học viễn tưởng như Der schweigende Stern (1960) dựa theo tiểu thuyết của nhà văn Ba Lan Stanislaw Lem, phim Ostern (phim miền Tây kiểu xã hội chủ nghĩa) như Die Söhne der großen Bärin (1966) trong đó trái ngược với các phim miền Tây truyền thống của Hollywood, nhân vật anh hùng lại là một người Da đỏ.

Các bộ phim nghệ thuật nổi tiếng của DEFA có thể kể tới Der Untertan (1951) của đạo diễn Wolfgang Staudte chuyển thể từ tiểu thuyết nổi tiếng của Heinrich Mann, Der geteilte Himmel (1964) của Konrad Wolf và Jakob der Lügner (1973) của Frank Beyer (phim Đông Đức duy nhất được đề cử Giải Oscar cho phim ngoại ngữ hay nhất). Tuy nhiên do sự kiểm soát chặt chẽ về chính trị của chính quyền Cộng hòa Dân chủ Đức, điện ảnh Đông Đức đôi khi gặp rắc rối về đề tài và kiểm duyệt, vì lý do này nên từ cuối thập niên 1970 một số nhà làm phim Đông Đức đã rời sang làm việc ở Tây Đức.

Trong những năm cuối cùng, khi việc nhập phim nước ngoài, đặc biệt là từ các nền điện ảnh phương Tây, được tăng cường, tầm quan trọng của DEFA với điện ảnh Đông Đức suy giảm dần. Sau khi nước Đức thóng nhất, hãng này bị Treuhand, cơ quan phụ trách tư nhân hóa tài sản nhà nước Đông Đức, phát mại, tuy vậy bản quyền các bộ phim của hãng hiện vẫn do Quỹ DEFA (DEFA-Stiftung) nắm giữ.

Điện ảnh Tây Đức năm 1945 - 1989

Sau khi chiến tranh kết thúc, Cộng hòa Liên bang Đức được thành lập trên phần lãnh thổ Đức do quân đội Đồng Minh, đứng đầu là Mỹ quản lý. Do vậy, các bộ phim Mỹ bắt đầu tràn vào thị trường điện ảnh Đức, trong thập niên 1950 các bộ phim Đức chỉ còn chiếm khoảng 40% thị phần điện ảnh trong nước, 30% khác do các bộ phim Mỹ nắm giữ.

Do bị chiến tranh tàn phá và nhiều cơ sở điện ảnh quan trọng lại nằm trên đất Đông Đức, các bộ phim Tây Đức thời kì đầu được quay ngoại cảnh ngay tại những khu phố đổ nát do không kích, đây là xuất phát cho cái tên Trümmerfilm (phim mảnh vỡ). Các bộ phim thuộc thể loại này thường chịu ảnh hưởng từ trào lưu Tân hiện thực trong Điện ảnh Ý và tập trung miêu tả tác động của cuộc chiến đến cuộc sống và số phận con người.

Mặc dù thập niên 1950 chứng kiến sự phát triển của loại hình giải trí mới là truyền hình, nhưng số lượng khán giả đến rạp vẫn tăng đều và đạt đỉnh điểm là 817,5 triệu lượt khán giả vào năm 1956. Để thu hút khán giả, phần lớn các bộ phim được sản xuất đều là phim giải trí đơn thuần và rất ít phim có chất lượng nghệ thuật cao hoặc đụng tới các đề tài xã hội gai góc. Các thể loại phim giải trí phổ biến khác thường là những chuyển thể của các vở operetta, phim tâm lý (melodrama) có bối cảnh bệnh viện, phim hài và phim ca nhạc. Việc tái thành lập quân đội Đức (Bundeswehr) vào năm 1955 đã cung cấp thêm cho điện ảnh Tây Đức một đề tài mới, đó là các bộ phim chiến tranh miêu tả những người lính Đức bình thường nhưng lại chiến đấu dũng cảm và thờ ơ với chính trị trong thời gian Thế chiến. Bên cạnh đó là các bộ phim chiến tranh nói về những lực lượng chống Hitler ở Đức (Widerstand).

Do chất lượng nghệ thuật không cao vì vậy tầm ảnh hưởng quốc tế thời kì này của điện ảnh Tây Đức thua xa Pháp, Ý và Nhật Bản. Chỉ có một số ít phim Đức được quốc tế chú ý như tác phẩm được đề cử Giải Oscar Die Brücke (1959) của đạo diễn Bernhard Wicki, bên cạnh đó là một số nữ diễn viên có tên tuổi như Hildegard Knef và Romy Schneider.

Phim Cộng hoà Liên bang Đức bắt đầu nở rộ về nghệ thuật trong những năm 60 và 70.  Tuy nhiên thập niên 1960 cũng là Thời kỳ khủng hoảng của nền điện ảnh Đức. Sau khi tăng đều trong nửa đầu thập niên 1950, lượng khán giả đến rạp thời gian sau đó bắt đầu chững lại và rơi tự do trong thập niên 1960. Năm 1969 chứng kiến lượng khán giả ít kỉ lục với chỉ 172,2 triệu lượt người, chưa đầy 1/4 so với năm có lượng khán giả cao nhất là 1956. Hệ quả của việc này là một loạt công ty sản xuất và phát hành phim Tây Đức phá sản trong khi số rạp phim giảm xuống gần một nửa. Nguyên nhân trực tiếp cho sự sa sút này là khủng hoảng thừa của công nghiệp điện ảnh Đức, vì vậy để đối phó các nhà làm phim Đức buộc phải cắt giảm số phim sản xuất mỗi năm từ 123 năm 1955 xuống còn 65 năm 1965. Tuy vậy nguyên nhân sâu xa của vấn đề lại là sự thay đổi điều kiện sống và điều kiện xã hội quá nhanh trong thời kì phát triển thần kì (Wirtschaftswunder) của kinh tế Đức đã mang lại cho người dân Đức nhiều lựa chọn giải trí khác ngoài điện ảnh. Điển hình là truyền hình, nếu như năm 1953 cả Tây Đức chỉ có khoảng 10.000 máy thu hình thì đến năm 1962 con số này đã là 7 triệu.

Các thể loại phim phổ biến thập niên 1960 có thể kể tới phim miền Tây, đặc biệt là loạt phim chuyển thể từ những tiểu thuyết ăn khách của Karl May. Phim kinh dị Đức thời kì này đáng chú ý có loạt phim chuyển thể từ tác phẩm của Edgar Wallace với các diễn viên quen thuộc Klaus Kinski, …. Tất cả các bộ phim đều hướng tới mục đích kéo khán giả trở lại rạp vì vậy tuy chúng khá ăn khách nhưng lại bị giới phê bình chỉ trích vì chất lượng nghệ thuật thấp.

Thập niên 1970: Nền điện ảnh mới

Đứng trước sự sa sút cả về nghệ thuật và doanh thu của điện ảnh Tây Đức, một nhóm đạo diễn trẻ đã cùng ký vào Bản tuyên ngôn Oberhausener (Oberhausener Manifest) ngày 28 tháng 2 năm 1962. Những người phản đối nền điện ảnh Đức lúc này và quyết tâm xây dựng một nền điện ảnh Đức mới dựa trên chất lượng nghệ thuật chứ không còn chỉ tập trung vào việc thu lợi nhuận.

Trên nền tảng "Tuyên ngôn Oberhausen", trong đó, các nhà làm phim trẻ năm 1962 đã đòi hỏi một nghệ thuật điện ảnh mới không bị ràng buộc bởi các quy ước thông thường hay áp lực thương mại, vào giữa những năm 60, "Điện ảnh Đức" đã ra mắt, hàm chứa một sự chuyển đổi thế hệ và đem đến một xu hướng thẩm mỹ mới. Các khuynh hướng thử nghiệm, tham vọng về hình thức và nhiệt tình phê phán xã hội là đặc điểm của những bộ "phim tác giả" của Alexander Kluge (Chia tay với hôm qua, 1966), Jean-Marie Straub (Biên niên sử của Anna Magdalena Bach, 1968), …

Bất chấp việc Bộ Nội vụ Liên bang Đức thành lập Kuratorium Junger Deutscher Film (Ủy ban các nhà điện ảnh trẻ) để giúp đỡ về mặt tài chính cho các bộ phim Đức mới, những đạo diễn của nhóm Oberhausener, hay các đạo diễn Điện ảnh Đức mới (Neuer Deutscher Film) vẫn từ chối việc hợp tác với công nghiệp điện ảnh Đức, thay vào đó họ tìm sự trợ giúp từ ngành truyền hình. Những đạo diễn trẻ này được thử sức bằng những bộ phim truyền hình hoặc loạt phim tài liệu truyền hình, những tác phẩm này sau khi được phát sóng đầu tiên trên truyền hình cũng được chiếu tại các rạp phim nhưng hầu hết đều không gây tiếng vang. Bước ngoặt chỉ đến vào năm 1974, khi Hiệp định điện ảnh và truyền hình (Film-Fernseh-Abkommen) được hai hãng truyền hình lớn nhất liên bang, ARD và ZDF, ký với Ủy ban điện ảnh Liên bang Đức (Filmförderungsanstalt - FFA) về việc FFA cấp một ngân sách hàng năm cho phép các công ty truyền hình quyền sản xuất các bộ phim cho cả mục đích phát hành điện ảnh và trình chiếu trên truyền hình (khoảng ngân sách này hiện nay khoảng từ 4,5 đến 12,94 triêu euro một năm). Cũng theo hiệp định trên, các bộ phim sử dụng ngân sách chỉ được phép chiếu trên truyền hình 24 tháng sau khi phát hành tại các rạp. Hiệp định này đã giúp các đạo diễn của thế hệ Điện ảnh Đức mới có cơ hội thành công trên màn ảnh lớn trước khi các tác phẩm của họ trình chiếu trên màn ảnh nhỏ.

Trào lưu điện ảnh mới này đã giúp điện ảnh Đức lần đầu tiên gây được ảnh hưởng ở tầm quốc tế kể từ sau thời kì Cộng hòa Weimar. Các tác phẩm xuất sắc như Abschied von Gestern (1966) của Kluge, Aguirre, der Zorn Gottes (1972) của Herzog, Angst essen Seele auf (1974) của Fassbinder và Paris, Texas (1984 của Wenders được giới điện ảnh quốc tế đánh giá rất cao. Thường các tác phẩm này lại thành công ở nước ngoài trước khi gây tiếng vang ở thị trường trong nước. Các tiểu thuyết đặc sắc thời hậu chiến của các tác giả lớn như Heinrich Böll, Günter Grass cũng giúp các đạo diễn trẻ có thêm nguồn kịch bản gốc phong phú và có chất lượng.

Trong những năm 1980, các nhà làm phim đại diện trào lưu điện ảnh trẻ Đức ngày càng thành công trên trường quốc tế. Năm 1979, Volker Schöndorff đoạt giải Cành cọ vàng tại Cannes và năm 1980 đoạt một giải Oscar tại Hollywood cho bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết Cái trống thiếc của Günther Grass. Năm 1984, Wim Wenders nhận giái Cành cọ vàng tại liên hoan phim Cannes với phim Paris Texas và năm 1987 ông làm thế giới điện ảnh ngạc nhiên với bộ phim tuyệt vời Bầu trời Berlin. Giải đạo diễn xuất sắc nhất năm 1982 tại Cannes thuộc về Werner Herzog với bộ phim gây ấn tượng Fitzcarraldo,bộ phim diễn tả bi kịch của thữ chủ nghĩa cá nhân điên rồ trong môi trường ngoại lai. Quan tâm phê phán những mối quan hệ trong nước, Margrethe von Trotta đã trở nên nổi tiếng với các chân dung phụ nữ đầy ấn tượng trong các phim như Thời kỳ nặng nề (1981), và Rosa Luxemburg (1986).

Mặc dù có những thành công kể trên, song sự hưng thịnh bắt nguồn từ điện ảnh trẻ Đức không bêng lâu. Khi phong trào 68 mang tính phê phán xã hội lụi tắt, nền điện ảnh mất đi hậu thuẫn về chính trị, và nói chung "phim tác giả" không thiết lập được một nền tảng chắc chắn về kinh tế đủ sức chống chọi với làn sóng tấn công của phim thương mại Mỹ đang mạnh trở lại.

Điện ảnh Cộng hoà Dân chủ Đức

Sau khi hai miền nước Đức thống nhất, các cơ sở điện ảnh ở Tây Đức hầu như chiếm lĩnh hoàn toàn thị trường. Hiện nay các hãng phim lớn nhất của Đức là Constantin Film, Bavaria, Studio Hamburg và UFA. Các hãng phim này đã cố gắng cho ra đời các bộ phim có chất lượng cao như ở thập niên 1970.

Được sản xuất bởi Hãng phim độc quyền DEFA, điện ảnh - được nhà nước tài trợ và kiểm soát - của Cộng hoà Dân chủ Đức phục tùng cá mục tiều chính trị của đảng cầm quyền. Phim tuyên truyền ra mắt ở mọi thể loại. Mặt khác, các nghệ sĩ tìm cách thoát khỏi những ràng buộc trong sáng tạo. Dao động giữa thành công và thất bại của các phim DEFA đem đến sự phản ánh thời đại đầy mâu thuẫn, đồng thời nêu bật những hình ảnh chân thực của cuộc sống, tính khách quan nghệ thuật và cả chất lượng phim xuất sắc.

Những thăng trầm này trước hết với xưởng phim Babelsberg. Giai đoạn đầu của xưởng phim này do Wolfgang Staudte định đoạt về mặt nghệ thuật. Năm 1951, ông quay bộ phim Kẻ bề tôi - một tác phẩm trào phúng nổi tiếng dựa theo tiểu thuyết của Heinrich Mann, nhưng rồi do mâu thuẫn với "chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa" ông quay lưng lại với điện ảnh Cộng hoà Dân chủ Đức. Cuối những năm 1950, Đảng cộng sản không cho phép đưa ra chiếu một số bộ phim, ví dụ Những phim Berlin của Gerherd Klein và Wolfgang Kohlhaase. Năm 1965, hầu hết các tác phẩm điện ảnh trong năm chỉ trích những hiện trạng của "chủ nghĩa xã hội có thật" đều bị dừng. Năm sau đó, phim Dấu vết của đá của Frank Beyer - một bộ phim vật lộn dữ dội với hiện thực đương thời - đã bị dừng ngay sau khi trình chiếu.

Các phim "chống phát xít" của DEFA phê phán tội lỗi Đức cũng là một cách để tránh né bức tranh đương thời lẽ ra phải được lột tả. Một trong những phim đầy ấn tượng là Năm tôi mười chín tuổi (1967) của Konrad Wolf. Trong thập niên 70 đã có thể xuất hiện một số phim mang tính thử nghiệm, góc cạnh về hiện thực đương thời (Những chiếc chìa khoá của Egon Günther (1974), cùng với Truyền thuyết về Paul và Paula(1973) của Heiner Carow đã gặt hái thành công lớn). Hình ảnh một nước Cộng hoà Dân chủ Đức không có những ảo tưởng được thể hiện trong bộ phim Solo Sunny (1980) của Konrad Wolf - đạo diễn nổi tiếng nhất của DEFA, mất năm 1982. Tiếp đó là những phim phê bình với giá trị nghệ thuật cao khác (Những cuộc thám hiểm, năm 1982 của Roland Graf), nhưng không lâu sau xưởng phim hầu như bị buộc phải ngừng hoạt động do các biện pháp của Đảng. Ngược lại, mảng phim tài liệu lại xây dựng được một khuynh hướng vừa hiện thực, vừa giàu chất thơ (Nhân viên hoả xa, 1984 của Jürgen Bötteher; Cuộc sống ở Wittstock, 1984 của Volker Koepp, Tạm biệt mùa đông, năm 1988 của Helke Misselwitz).

Sau thống nhất nước Đức năm 1990, hãng phim nhà nước DEFA ngừng sản xuất. Tuy nhiên, xưởng phim giàu truyền thống (trước kia thuộc Ufa) ở Babelsberg gần Berlin đã có bước nhảy vọt tới tương lai: hiện nơi đây đã được mở rộng thành một trung tâm truyền thông rất hiện đại, điểm hội tụ của rất nhiều hãng và cơ sở sản xuất phim.

Những xu hướng hiện tại. Một mặt, thập niên 1990 được đánh dấu bởi những khó khăn trong việc hội nhập của điện ảnh Đông Đức - việc hội nhập này thành công chủ yếu với các nghệ sĩ và nhà sản xuất trẻ, đặc biệt trong lĩnh vực truyền hình. Mặt khác, tình hình chung của điện ảnh được khắc hoạ bởi những bộ phim Mỹ ngày càng thống trị thị trường, đẩy lùi không chỉ phim Đức mà cả phim châu Âu nói chung.

Chỉ một vài phim Đức trụ được trong các rạp chiếu - như các phim của Joseph Vilsmaier (Người anh em của giấc ngủ, năm 1995, Những nhạc sĩ hài,năm 1997) hay phim của Helmut Dietl-người với tác phẩm trào phúng xã hội sắc bén Schtonk đã soi mói sự phát hiện tưởng tượng những cuốn nhật ký của Hitler trên tạp chí Stern, và trong Rossini (1996) phơi bày sự phù phiếm trong chính làng điện ảnh.

Nhóm phim hài và trào phúng dần hình thành và dễ dàng thu hút khán giả trong nước đến với điện ảnh Đức (Chẳng ai yêu tôi, năm 1995 của Doris Dörrie, Người đàn ông xúc động, năm 1994 của Sönke Wortmann). Với sự hài hước mang tính chủ quan, những bộ phim này chưa vượt nổi biên giới quốc tế, tuy nhiên đã dẫy lên sự nhảy vọt trong nền điện ảnh Đức. Mặc dù một số ít tác phẩm có được sự chú ý quốc tế - ví dụ phim đầu tay của Romuald Karmaker Kẻ tạo ra cái chết, năm 1995, trong đó Götz George đóng vai một kẻ giết người hàng loạt, cho tới lúc này, điện ảnh Đức hiện tại vẫn chưa đạt được sự công nhận quốc tế như điện ảnh Đức trẻ ngày nào.
Thời kỳ 1998-2000 có những dấu hiệu đầy hứa hẹn. Chạy đi, Lola, một phim tâm lý hiện sinh của Tom Tykwer, đạt thành công quốc tế. Thành công bất ngờ nữa là bộ phim đầu tay Đại lộ mặt trời, trong đó đạo diễn sân khấu Đông Đức Leander Haussmann hồi tưởng lại tuổi trẻ của mình ở Cộng hoà Dân chủ Đức một cách khôi hài. Những người không thể động đến của Oskar Roehler - bộ phim phản ánh những tranh luận về ý thức hệ ở Đức - cũng được hoan nghênh. Và những "bậc thầy cũ" đã xuất hiện trở lại - như Volker Schlöndorff với phim Yên lặng sau phát súng, Wim Wenders với bộ phim tài liệu lôi cuốn Câu lạc bộ xã hội Buena Vista mô tả một nhóm nhạc công già từ Havânn, và Werner Herzog, người hồi tưởng đến nam diễn viên quan trọng nhất trong các phim của ông - Klaus Kinski - với phim Kẻ thù thân yêu nhất của tôi.

Sự mới mẻ trong làng điện ảnh Đức ngày nay còn được phản ánh qua việc các công ty Đức được cổ phần hoá, nhiều phim được hợp tác sản xuất quốc tế và những phim lớn được tài trợ. Đóng góp của Đức cho thị trường phim quốc tế được đảm bảo bởi những nhà sản xuất như Bernd Eichinger cũng như các đạo diễnWolfgang Peterson và Roland Emmerich - những người đã tạo lập được chỗ đứng ở Hollywood.

Các rạp chiếu phim, liên hoan phim và tài trợ điện ảnh. Năm 1999, khoảng 1.180 rạp chiếu phim ở Đức với xấp xỉ 4.650 phòng chiếu đã phục vụ hơn 1.490 triệu lượt người. Số khán giả xem phim ngày càng đông là nhờ điện ảnh Đức phát triển mạnh. Đầu tư vào rạp chiếu phim Đức ở mức cao chưa từng thấy : Việc xây dựng các rạp chiếu phim liên hợp với sự đầu tư của các tập đoàn truyền thông và các doanh nghiệp quốc tế kể từ đầu những năm 1990 đang làm thay đổi về cơ bản quang cảnh các rạp chiếu phim Đức. Tại nhiều thành phố, các trung tâm giải trí đa năng này - đặc biệt được giới trẻ đón nhận - đang thay thế các rạp chiếu bóng truyền thống. Nhiều liên hoan phim được tổ chức tốt và có ảnh hưởng rộng đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập chỗ đứng cho phim Đức trên thị trường nội địa cũng như tạo uy tín ở nước ngoài.

Diễn đàn quan trọng nhất cho phim ảnh là Liên hoan phim quốc tế ở Berlin (liên hoan "Berlinale"), ra đời năm 1951, một trong những liên hoan phim có ý nghĩa nhất châu Âu bên chạnh các liên hoan Cannes và Venice, và nhờ đó trở thành một trong những địa điểm giao lưu đáng kể của giới nghệ sĩ điện ảnh và sản xuất phim. Ngoài ra, các liên hoan phim ở Mannheim, Oberhausen và Leipzig cũng có vị thế quốc tế, và cả các liên hoan phim và liên hoan định hướng chuyên sâu ở Hof, München, Lübeck, Hamburg, cũng như các thành phố khác cũng vừa đặt các phim nội địa vào bối cảnh điện ảnh quốc tế, vừa đóng góp cho sự phát triển nghệ thuật điện ảnh và sự ổn định kinh tế.

Tuy vậy, mặc dù có những thành công mà điện ảnh Đức đã lại đạt được, lịch chiếu phim tại các rạp vẫn bị những bộ phim được sản xuất và tiếp thị công phu của Mỹ thống trị - do Đức là thị trường quan trọng nhất của Hollywood ở châu Âu. Bên cạnh đó, các rạp chiếu phim phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ phía truyền hình và các phương tiện truyền thông khác - đặc biệt với các dịch vụ giải trí ngày càng đa dạng của truyền hình tư nhân cũng như truyền hình cáp và vệ tinh, truyền hình trả tiền và video. Mặt khác, ngày nay, nhiều phim truyện nhựa được hợp tác sản xuất với các đài truyền hình.

Thực trạng này đòi hỏi công nghiệp điện ảnh phải có sự cân bằng. Củng cố quyền của các nhà sản xuất phim độc lập là một điều kiện cần thiết để khuyến khích phim nội địa, nhiệm vụ mà chính quyền Liên bang đã đặt ra cho mình trong khuôn khổ một chính sách văn hoá và kinh tế hiện đại. Năm 1999, một "Liên minh cho điện ảnh " được thành lập nhằm cùng tất cả các cơ quan cải thiện tình hình pháp lý, cơ cấu và tài chính của điện ảnh Đức. Việc củng cố nền điện ảnh Đức và ảnh hưởng quốc tế của nó cũng đồng thời có nghĩa là mở rộng vị thế của điện ảnh Đức ở châu Âu, và vị thế của điện ảnh châu Âu nói chung. Đây chính là mục tiêu của Viện làn lâm điện ảnh Pháp - Đức, thành lập năm 2000. 

Tiền từ công quỹ được dùng để bảo vệ tài sản văn hoá điện ảnh trước sự cạnh tranh quá mạnh mẽ và thúc đẩy điện ảnh phát triển. Khoảng 350 triệu mác là tổng số tiền tài trợ cho điện ảnh Đức năm 1999. Số tiền này bao gồm trợ cấp văn hoá và kinh tế của chính quyền các bang và Liên bang cũng như khoảng 100 triệu mác của Cơ quan hỗ trợ điện ảnh Đức (FFA)1. Được thành lập bởi Luật hỗ trợ điện ảnh của Liên bang, FFA có nguồn thu từ những khoản nộp của các rạp chiếu phim, các đài truyền hình và ngành công nghiệp video. Số tiền này không chỉ dùng để hỗ trợ sản xuất phim, mà còn hỗ trợ cả các rạp chiếu phim. Những khoản tài trợ riêng từ các bang hay Liên bang được phân phối trước hết cho các mục đích xây dựng kịch bản, sản xuất, phát hành và chiếu phim.

Tâm điểm của tài trợ nhà nước cho văn hoá điện ảnh là Giải thưởng phim Đức, được trao cho những bộ phim Đức xuất sắc nhất kể từ năm 1951. Giải thưởng nêu bật những thành tựu riêng lẻ và trao các khoản tiền thưởng lớn cho các phim đặc biệt xuất sắc (có thể lên tới 1 triệu mác cho một giải vàng), số tiền sẽ dùng để sản xuất các bộ phim mới. Trong những năm gần đây, lễ trao giải thưởng phim Đức đã phát triển thành một ngày hội huy hoàng góp phần phổ biến phim Đức.

Thư viện

Khác với các nước khác, Đức không có thư viện quốc gia lớn, tồn tại từ hàng thế kỷ trước. Phải đến năm 1933, thư viện mới thành lập lúc bấy giờ là Deutsche Bücherei (Thư viện Đức) ở Leipzig mới tập hợp tất cả sách báo viết bằng tiếng Đức lại một nơi . Sự chia cắt nước Đức sau Chiến tranh thế giới thứ hai đã dẫn tới việc thành lập Deutsche Bibliothek (Thư viện Đức) ở Frankfurt/Main năm 1947. Vai trò của thư viện mới ở phía Tây cũng giống như thư viện Leipzig ở phía Đông. Thư viện này được ngành phát hành sách lập ra và từ 1969 trở thành một cơ quan của Liên bang.

Theo Hiệp ước thống nhất tháng 8-1990, hai thư viện được sáp nhập với tên gọi chung là "Die Deutsche Bibliothek". Die Deutsche Bibliothek là nơi lưu trữ trung tâm của tất cả các thư tịch tiếng Đức và trung tâm thông tin thư mục quốc gia của Liên bang. Hiện tại, thư viện có hơn 14 triệu đầu sách. Năm 1970, Lưu trữ âm nhạc Đức được thành lập ở Berlin như một bộ phận đặc biệt của Thư viện Đức ở Frankfurt. Ngoài ra Lưu trữ thư tịch lưu vong Đức 1933 - 1945 cũng đóng ở Frankfurt. Tại Leipzig còn có Trung tâm boả tồn sách và Bảo tàng sách và thư tịch Đức.

Hai trong số các thư viện học thuật quan trọng nhất của nước Đức là Bayeriche Staatsbibliothek (Thư viện nhà nước bang Bayern) ở Müchen với hơn sáu triệu đầu sách và "Staatsbibliothek zu Berlin - Preussischer Kulturbesitz" (Thư viện nhà nước Berlin-Tài sản văn hoá Phổ) ở Berlin với khoảng bốn triệu đầu sách. Các thư viện quốc gia, thư viện bang và thư viện các trường đại học cũng lưu giữ số lượng sách lớn. Bên cạnh các thư viện phổ thông, có các thư viện chuyên môn như Thư viện y học trung ương tại Köln. Một viên ngọc quý của ngành thư viện Đức là Thư viện "Herzog-August - Bibliothek" ở Wolfenbüttel, nơi có hơn 660.000 đầu sách, trong đó có 12.000 bản thảo vô giá từ thời Trung cổ.

Tại Cộng hoà Liên bang Đức có khoảng 13.500 thư viện công cộng với trên 129 triệu đầu sách. Phần lớn các thư viện này do chính quyền địa phương hoặc nhà thờ quản lý. Nhiều thư viện tổ chức các buổi đọc tác phẩm do chính các tác giả đọc trước công chúng, các hoạt động văn hoá hoặc triển lãm và nhờ đó đã trở thành những trung tâm văn hoá sôi động - thậm chí là trung tâm văn hoá duy nhất trong nhiều cộng đồng nhỏ. Tại đây, người ta không chỉ mượn được sách hoặc tra cứu thông tin, các thư viện còn đáp ứng những nhu cầu đặc biệt của khách bằng cách mở các bộ phận riêng cho trẻ em và thanh thiếu niên cũng như các hư viện nghệ thuật và âm nhạc. Nhiều thành phố và cộng đồng tổ chức các thư viện lưu động để có thể phục vụ được cả bà con ở ngoại ô và các làng mạc.

Bảo tàng và các triển lãm

Số lượng lớn các bảo tàng với các lĩnh vực chuyên sâu khác nhau có nguồn gốc từ quá trình phát triển xã hội và văn hoá Đức. Có hơn 3.000 Bảo tàng ở Cộng hoà Liên bang Đức.

Các Bảo tàng của bang, của thành phố, của hiệp hội, tư nhân; các Bảo tàng về văn hoá và lịch sử địa phương; các Bảo tàng báu vật của nhà thờ, Bảo tàng giáo khu hay nhà thờ lớn; và các Bảo tàng lâu đài, cung điện hay Bảo tàng ngoài trời. Chúng đã phát triển qua nhiều thế kỷ từ những bộ sưu tập của vua chúa, nhà thờ và sau đó là sưu tập của các công dân.

Tuy nhiên, các bộ sưu tập của vua chúa lúc đầu không nhằm mục đích giáo dục và giải trí cho quần chúng, mà chủ yếu để trưng ra sự giàu có của các bậc vua chúa thông qua vô số các báu vật. Ví dụ, từ thế kỷ XVI, München đã là một trung tâm nghệ thuật quốc tế theo kiểu này. Các quận công xứ Bayern không chỉ sưu tầm các tác phẩm nghệ thuật, mà còn sưu tầm cả thiết bị kỹ thuật đương thời, đồ nghề của nghệ nhân, nhạc cụ, các khoáng sản và vật lạ của nước ngoài. Vào thế kỷ XVII, “Vòm Xanh" của các lãnh chúa Saxon ở Dresden có lẽ là kho báu lớn nhất châu Âu. Từ bộ sưu tập đó đã hình thành một nhà trưng bày nghệ thuật, một Bảo tàng về toán, lý cũng như mọt bảo tàng khoáng vật học và một nhà trưng bày các đồng hồ tiền cổ.

Một số công dân giàu có - theo mốt đương thời - cũng tích trữ những bộ sưu tâp riêng. Nhờ niềm đam mê sưu tầm này, ở Đức đã có bảo tàng cho mọi ngành nghệ thuật và lĩnh vực nghề nghiệp. Đặc biệt các bảo tàng lớn luôn cố gắng trưng bày các vật sưu tập thật đa dạng. Tuy nhiên, do thiếu chỗ, hầu hết các bảo tàng đều phải cất giữ nhiều vật sưu tập trong kho; chúng chỉ có thể ra mắt công chúng trong những dịp triển lãm đặc biệt.

Từ Rembrandt và Picasso đến thảm thêu (Kassel), từ cộng cụ sản xuất rượu vang (Koblenz) đến thiên thạch (Marburg), từ xác ướp trong đầm lầy (Schleswig) đến dụng cụ quang học (Oberkochen) hay chiếc thuyền cổ nhất thế giới được dựng lại từ các mảnh (Bremerhaven) - sự đa dạng của các triển lãm dường như không có giới hạn.

Ngày nay, các bảo tàng Đức, cả truyền thống và hiện đại, đều cố gắng tiếp cận cac tầng lớp nhân dân ở mọi trình độ học vấn. Người Đức bây giờ đến Bảo tàng thoải mái như trước kia đi xem phim; những đoàn người xếp hàng dài trước quầy vé Bảo tàng mỗi khi có triển lãm cá nhân của các hoạ sĩ lớn của trường phái hiện đại kinh điển. Năm nào cũng vậy, hơn 100 triệu người đi thăm các Bảo tàng Đức; ở một sô thành phố lớn đã hình thành cả các cụm bảo tàng - ví dụ dọc theo "Dăm bảo tàng" ở Bonn hay ở thủ đô Berlin, nơi Quỹ di sản văn hoá Phổ (thành lập năm 1951) lấp đầy nhiều nhà bảo tàng bằng những bộ sưu tập của mình.

Cũng như trước kia, ngày nay, những công dân giàu có với tư cách Mạnh Thường Quân đã góp một phần công lao trong sự bùng nổ bảo tàng. Peter Ludwig, qua đưòi năm 1994, là một trong những người nổi tiếng nhất. Ông đã tặng nhiều tác phẩm nghệ thuật hiện đại cho các bảo tàng phần lớn là mới xây dựng. Diễn đàn "Ludwig" ở Aachen, đặt trong một nhà máy sản xuất ô trước kia, bên cạnh một số chủ đề khác tập trung vào nghệ thuật Cộng hoà Dân chủ Đức cũ. Bộ sưu tập nghệ thuật Pháp đương đại của Ludwig được trưng bày tại Nghị viện Đức xưa ở Koblenz.

Tại Bonn, Trung tâm nghệ thuật và Triển lãm Cộng hoà Liên bang Đức (1993) và Bảo tàng lịch sử Cộng hoà Liên bang Đức (1994) thu hút hàn nghìn khách. Tại Berlin, Bảo tàng Lịch sử Đức trình bày toàn bộ lịch sử Đức từ xưa cho đến ngày nay.

Các bảo tàng lịch sử văn hoá và dân tộc học đóng một vai trò đặc biệt. Bảo tàng độc nhất vô nhị trên thế giới "Deutsches Museum" (Bảo tàng Đức) ở München có các nguyên vật và mô hình minh hoạ quá trình phát triển khoa học kỹ thuật trên thế giới. Sau khi hoàn thành cuộc trùng tu năm 2000, Bảo tàng Thông tin liên lạc ở Berlin mở cửa lại với một bộ sưu tập phong phú về bưu chính viễn thông Đức qua nhiều thế kỷ, trong khi Bảo tàng quốc gia Đức ở Nümberg có bộ sưu tập lớn nhất về lịch sử nghệ thuật và văn hoá Đức từ thời tiền sử cho đến thế kỷ XX. Cũng cần đề cập đến số lượng lớn các bảo tàng dân tộc học nhờ nước Đức có nhiều nhà thám hiểm và nghiên cứu quan tâm mạnh mẽ đến các nền văn hoá nước ngoài. Bên cạnh các bảo tàng ở Berlin, Bảo tàng Linden ở Stuttgart và Bảo tàng Roemer-Pelizaeus ở Hildesheim cũng đáng được lưu ý.

Các cuộc triển lãm đặc biệt tập trung vào những chủ đề cụ thể. Những triển lãm lịch sử như triển lãm về nghê thuật văn hoá thời Karolinger (Paderborn, 1999) hay Hoàng đế Charles V (1500-1558) - quyền lực và sự bất lực của châu Âu (Bonn,2000) chứng tỏ có sức thu hút công chúng đặc biệt. Cũng như vậy, triển lãm Các lễ đăng quang. Các vua ở Aachen - Lịch sử và hưyền thoại mùa hè 2000 mang đến những cảm quan tuyệt vời về lễ đăng quang truyền thống của các vua nước Đức thời Trung cổ, thông qua những vật triển lãm từ nhiều bảo tàng châu Âu. Triển lãm 1848 - Tìm đến tự do tại Nhà trưng bày nghệ thuật Schim ở Frankfurt/Main năm 1998 đạt chất lượng cao nhờ miêu tả vừa tao nhã, vừa dễ hiểu sự phát triển của nền dân chủ ở Đức.

Triển lãm Hãy thêm ánh sáng ở Frankfurt mang đến một cái nhìn khái quát, toàn diện về nghệ thuật thời kỳ trào lưu Khai sáng của châu Âu (khoảng 1770), trong khi phòng tranh quốc gia ở Stuttgart giới thiệu tổng quát các tác phẩm của nghệ sĩ trường phái ấn tượng ban đầu Camille Pissarro.

Cuộc triển lãm thiên niên kỷ Bảy ngọn đồi -những hình ảnh và biểu tượng của thế kỷ XXI tại toà nhà Martin Gropius ở Berlin năm 2000 đã dựng lên một bức tranh vị lai đa phương tiện về thiên niên kỷ tới gắn với sự hồi tưởng về những kho báu bất tử của quá khứ.

Sự đa dạng về bảo tàng. Sự phân bố rộng rãi về địa lý của các bảo tàng Đức tạo cơ hội cho đông đảo dân chúng tiếp cận các bảo tàng. Chính quyền trung ương không có "chính sách bảo tàng", nhưng các bảo tàng hợp tác với nhau trong một số lĩnh vực như phục chế, bảo vệ bảo tàng, công tác tư liệu và nghiên cứu. Những hoạt động chung này được tổ chức bởi Liên đoàn các bảo tàng ở Đức - thành lập năm 1917, tập hợp tất cả các bảo tàng ở Đức. Viện bảo tảng học của các bảo tàng nhà nước về di sản văn hoá Phổ ở Berlin có những nhiệm vụ tương tự. Kiến trúc bảo tàng cũng hết sức đa dạng, từ những "ngôi đền" nghệ thuật thế kỷ XIX đến những công trình mới của thời đại chúng ta, thường với lối kiến trúc siêu hiện đại, như Bảo tàng mới ở Nürnberg - mở cửa vào 15-4-2000, Phòng trưng bày tranh ở München hoặc hai công trình xây dựng của Daniel Libeskind: Nhà Felix-Nussbaum ở Osnabrück và Bảo tàng Do thái ở Berlin-Mitte.

Sân khấu Đức

Nói đến sân khấu Đức, trước hết phải nói đến khoảng 180 nhà hát công cộng trên toàn đất nước, đó là các nhà hát thành phố, nhà hát quốc gia, nhà hát giao hưởng và nhà hát địa phương. Thêm vào đó là khoảng 190 nhà hát tư nhân và trên 30 nhà hát dành cho lễ hội. Ngoài ra còn có vô số các nhóm sân khấu độc lập và nhà hát nghiệp dư. Phong phú là đặc tính của đời sống sân khấu Đức. Thay vì một "kinh đô sân khấu" thu hút mọi nhân tài và mọi sự chú ý - ví dụ như Paris ở Pháp- Cộng hoà Liên bang Đức có rất nhiều nhà hát thường xuyên đạt chất lượng không hề thua kém nhau. Sự đa dạng này mang tính truyền thống: vào thế kỷ XVII và XVIII, hầu như mỗi lãnh chúa đều rất tự hào về nhà hát cung đình của riêng mình và phần lớn các nhà hát này được trang bị nhiều tiền của. Vào thế kỷ XIX, dưới ảnh hưởng ngày càng lớn của giai cấp tư sản, nhiều thành thị đã biến thành những địa điểm công cộng.

Nhà hát đa năng là nơi trình diễn chung của nhiều loại hình nghệ thuật sân khấu, múa và sân khấu âm nhạc (nhạc kịch, tiểu nhạc kịch, ca nhạc) đa dạng. Các nhà hát kiểu này trình diễn khoảng 20-30 tác phẩm khác nhau mỗi mùa diễn. Hàng năm, khoảng mười tác phẩm mới được dàn dựng. Nhờ đó người xem có cơ hội làm quen với nhiều tác phẩm kịch và sân khấu âm nhạc trong thành phố. Bên cạnh đó, còn có các nhà hát múa rối, nhà hát cho trẻ em và thanh, thiếu niên - hoặc dưới hình thức là một phần của nhà hát đa năng, hoặc hoạt động hoàn toàn độc lập.

Ngược lại, nhà hát nhạc trong suốt nhiều tháng, thậm chí nhiều năm hàng ngày vẫn trình diễn chỉ một tác phẩm. Còn các nhà hát tư nhân nhỏ thường trình diễn một tác phẩm liên tục trong vài tuần rồi chuyển sang tác phẩm mới.

Gương mặt nghệ thuật của một nhà hát phụ thuộc rất nhiều vào đoàn nghệ sĩ. Việc xây dựng và duy trì đoàn nghệ sĩ có vai trò đặc biệt quan trọng đối với các nhà hát. Đặc biệt, các nhà hát bang và thành thị có biên chế cho các diễn viên, ca sĩ và vũ công.

Sân khấu Đức góp phần vào giao lưu văn hoá quốc tế và quá trình hợp nhất châu Âu. Đóng góp phần quan trọng là những liên hoan như "Nhà hát Thế giới" ở Berlin, hay "Bonner Biennale". Tại liên hoan văn hoá thế giới "Những chân trời" ở Berlin, những nền văn hoá châu Âu và ngoài châu Âu giao lưu với nhau. Ngoài ra còn có sự trao đổi các vở dựng riêng lẻ với các nhà hát nước khác, cũng như sự hợp tác với các diễn viên, ca sĩ, vũ công, giám đốc nhà hát, nhạc trưởng, đạo diễn, các nhà thiết kế sân khấu và các cộng sự nước ngoài. Thành công lớn trên lĩnh vực này có nhà hát "Theater an der Ruhr " tại Mülheim, đây là một ví dụ tiêu biểu.

Âm nhạc Đức

Đức là một quốc gia có nền âm nhạc hiện đại thuộc vào hàng sống động và đa dạng nhất châu Âu, nhưng nhạc viết bằng tiếng Đức thì lại không có thị trường lớn bên ngoài lãnh thổ các nước nói tiếng này (Đức, Áo, Thụy Sĩ). Các nghệ sĩ Đức nổi tiếng thế giới thường sáng tác nhạc bằng tiếng Anh, tiêu biểu như nhóm pop Modern Talking hay nhóm power-metal Helloween. Ngoại lệ có nhóm nhạc "metal nhảy" (Tanz-metal) Rammstein - các bài hát của nhóm từ 1995 đến nay phần lớn được sáng tác bằng tiếng Đức và là "hàng xuất khẩu" chính của làng nhạc tiếng Đức ra nước ngoài.

Kế hoạch biểu diễn. Theo số liệu thống kê của Hội sân khấu Đức, trong mùa diễn 1997-1998 có cả thảy 5.593 lần dàn dựng của 2.863 tác phẩm (kịch, nhạc kịch, ba lê và múa rối) được đăng ký. Những vở dàn dựng này được 387 nhà hát trình diễn trong nơn 92.000 buổi diễn. 338 tác phẩm trong số đó được công diễn lần đầu, hoặc lần đầu bằng tiếng Đức.

Liên hoan sân khấu. Lịch liên hoan cho các khán giả yêu sân khấu gồm có: Gặp gỡ sân khấu Berlin vào tháng 5 - dịp giới thiệu các vở diễn tiếng Đức hay nhất, liên hoan Ruhrfestspiele ở Recklinghausen cũng vào tháng 5 - nơi trình diễn các tác phẩm cổ điển và hiện đại cho đông đảo công chúng, và liên hoan Euro-scene ở Leipzig. Có nhiều địa điểm tổ chức liên hoan với các pháo đài, lâu dài và nhà thờ cổ làm hậu cảnh tuyệt diệu cho việc trình diễn trước hết các tác phẩm cổ điển. Bad Hersfeld, Ludwigsburg, Schwäbich Hall, Jagsthausen, Haidplatz ở Regensburg, Wartburg gần Eisenach và nhiều nơi khác. Liên hoan Mùa hè Kissinger, Liên hoan Caledéron ở Bamberg và liên hoan "Hornberger Schiessen" cũng rất nổi tiếng.

Liên hoan lâu đời nhất ở Đức là Obergammergau Passionsspiele (kịch huyền bí mô tả những khổ hình Chúa Giêxu), diễn ra mười năm một lần theo một lời nguyền từ năm đại dịch hạch 1634. Lần tổ chức gần đây nhất là năm 2000.

Có hơn 100 liên hoan dành cho âm nhạc. Ba năm một lần, vào tháng 9, thành phố Bonn lại mở Liên hoan Beethoven quốc tế. Vào tháng 8 và tháng 9, ở Augsburg có Mùa hè Mozart, nơi các buổi hoà nhạc được tổ chức trong không khí Rococo. Liên hoan ở Eutin kỷ niệm Carl Maria von Weber, người sinh ra tại đây. Tại Halle và Göttingen có kỷ niệm Georg Friedrich Handel, trong khi Richard Strauβ được kỷ niệm ở München và Garmisch -Partenkirchen. Liên hoan Richard Wagner ở Bayreuth được tổ chức hàng năm từ 1876. Nhân 250 năm ngày mất của Johann Sebastian Bach (28 tháng Bảy) năm 2000, hơn 500 sự kiện được tổ chức ở Đức, ví dụ Liên hoan Bach ở Leipzig hay Tuần lễ Bach ở Türingen.

Hầu hết các thành phố lớn đều tham gia tổ chức các cuộc liên hoan : München tổ chức Liên hoan Nhạc kịch (tháng Bảy), Frankfurt/Main có Liên hoan Frankfurt ( tháng Chín), Stuttgart có Liên hoan âm nhạc châu Âu (tháng Tám và tháng Chín) và Berlin có Liên hoan nhạc Jazz vào tháng Mười một. Bên cạnh đó, Dresden và Potsdam-Sanssouci tổ chức nhiều liên hoan âm nhạc, Erfurt có Hoà nhạc màu hè ở Vườn Brühler và Weimar có Liên hoan nghệ thuật. Những sự kiện đáng chú ý khác bao gồm Mùa hè âm nhạc của đài phát thanh Trung Đức, Liên hoan Rügen với các vở nhạc kịch của Rossini và Tuần lễ liên hoan Mosel. Heidelberg tổ chức các cuộc Liên hoan Lâu đài lãng mạn vào tháng 8 hàng năm. Liên hoan âm nhạc Schleswig Holstein được sáng lập bởi nghệ sĩ dương cầm và nhạc trưởng Justus Franz năm 1986 thu hút các nhạc công tầm cỡ thế giới đến bang tận cùng miền Nam Đức và gây được tiếng vang rất lớn trong công chúng - một sự kiện âm nhạc giữa một tỉnh lẻ. Sự kiện nữa không thua kém được sáng lập gần đây là Liên hoan Mecklenburg-Vorpommern. Liên hoan âm nhạc Rheingau mùa hè hội tụ những nghệ sĩ độc tấu và những dàn nhạc hàng đầu để biểu diễn cả nhạc cổ điển và hiện đại. Mùa hè âm nhạc Chorin với địa điểm là tu viện Zisterzienser trước kia thu hút khán giả xa, gần với các buổi hoà nhạc cổ điển.

Các dàn nhạc và các nghệ sĩ độc tấu. Nước Đức có tổng cộng 141 dàn nhạc chuyên nghiệp, trong đó một số đã có truyền thống lâu đời. Các dàn nhạc hàng đầu đất nước là các dàn nhạc giao hưởng Berlin và München; dàn nhạc giao hưởng Bamberg, dàn nhạc Gewandhaus ở Leipzig, dàn nhạc Staatskapelle Dresden và một số dàn nhạc giao hưởng đài phát thanh có uy tín quốc tế. Dàn nhạc giao hưởng Berlin do nhạc trưởng người Italia Claudio Abbado chỉ huy; Kurt Masur chỉ huy dàn nhạc giao hưởng New York và Christoph von Dohnányi là nhạc trưởng chính của dàn nhạc Cleveland.

Các nghệ sĩ độc tấu Đức như nghệ sĩ vĩ cầm Anne-Sophie Mutter, nghệ sĩ viola Tabea Zimmerman,nghệ sĩ kèn trompet Ludwig Güttler, các ca sĩ như Hildegard Behrens, Waltraud Meier, Gabriele Schnaut, Kurt Moll, Peter Hofmann, René Kollo đều thuộc những nghệ sĩ hàng đầu trên trường quốc tế.

Các tác giả kinh điển của nhạc hiện đại và các nhà tiên phong. Các nhạc sĩ kinh điển của nhạc hiện đại cũng có một chỗ đứng vững chắc trong các chương trình hoà nhạc, đó là Paul Hindemith, Igor Strawinsky, Arnold Schönberg và Béla Bartók cũng như Boris Blacher, Wolfgang Fortner, Werner Egk và Carl Orff. Bernd Alois Zimmermann đã đi vào lịch sử âm nhạc từ rất sớm với vở nhạc kịch Những người lính.

Với sân khấu lớn âm nhạc và những hiệu ứng kỳ lạ nhất, các nhạc sĩ ngày nay cố chinh phục khán giả đến với âm nhạc bên ngoài những hoà âm quen thuộc Hans Werner Henze, Aribert Reimann, Karlheinz Stockhausen, nhạc sĩ Achentina Mau ricio Kagel ở Köln và Wolfgang Rihm. "Nhạc kịch thính phòng" với dàn diễn viên ít người đang trở nên phổ biến. Nhờ các mạng lưới phát thanh, truyền hình phát hàng loạt các cuộc hoà nhạc hiện đại và đặt hàng các sáng tác mới, ngày nay ai cũng có thể tham gia thảo luận về âm nhạc đương đại. Các chương trình giao lưu với các nhạc sĩ cũng góp phần phổ biến loại nhạc này, nổi tiếng nhất là chương trình "Những ngày âm nhạc Donausching" và "Khoá học quốc tế trong kỳ nghỉ về nhạc mới" ở Darmstadt. Hội đồng âm nhạc Đức thúc đẩy việc trình diễn các tác phẩm đương đại qua "Buổi hoà nhạc của Hội đồng âm nhạc Đức".

Theo hệ thống Liên bang Đức, trách nhiệm văn hoá thuộc về các bang. Do đó các nhà hát và dàn nhạc phần lớn được các bang và chính quyền các đô thị tài trợ. Chính quyền Liên bang chỉ đóng góp một phần. Tổng cộng,các nhà hát và dàn nhạc Đức nhận từ công quỹ 4,5 tỷ mác hàng năm. Số tiền này chiếm khoảng hơn 0,2% toàn bộ chi tiêu của chính quyền Liên bang, các bang và đô thị. Các nhà hát Đức thu nhận khoảng 45.000 nhân công và đảm bảo việc làm trong nhiều doanh nghiệp có hợp đồng với các nhà hát.

Hiện nay, người ta ngày càng đòi hỏi nhà hát và các chương trình sân khấu phải tuân theo các nguyên tắc của kinh tế thị trường. Tuy nhiên, người ta không nhận ra rằng chỉ có tài trợ nhà nước mới có thể đảm bảo tự do nghệ thuật. Các nhà hát của Cộng hoà Liên bang Đức đã thích ghi được với những đòi hỏi quản trị kinh doanh của thời đại và đã liên tục hiện dại hoá các hoạt động với sự trợ giúp của các nhà quản trị chuyên nghiệp. Các nhà tài trợ tư nhân chỉ đóng góp 5% chi phí cho các hoạt động văn hoá, và gần như chỉ tài trợ cho các dự án giàu uy tín.

Khán giả. Mỗi năm có khoảng 38 triệu người ở mọi lứa tuổi đến xem xấp xỉ 114.000 buổi trình diễn sân khấu và hoà nhạc. Những con số này chứng tỏ sự quan tâm đối với sân khấu không hề bị gián đoạn và cho thấy sân khấu và âm nhạc là một bộ phận không thể thiếu của chất lượng cuộc sống thành thị. Hệ thống đặt mua vé cho phép khán giả đặt trước vé cho một loạt các buổi biểu diễn trong mùa diễn. Đối với nhiều người, đi xem một buổi trình diễn sân khấu là lý do quan trọng nhất để lên kế hoạch du lịch. Nhiều hãng du lịch tổ chức các chuyến xe đặc biệt và nhiều dịch vụ khác phục vụ khách hàng đến với nhà hát (đặc biệt đối với sân khấu nhạc).

Từ khoảng mười năm trở lại đây, nhạc pop Đức đã có bước đại nhảy vọt. Trước đó, các ca sĩ và ban nhạc Anglo-Saxon thống trị các bảng xếp hạng. Các bài hát pop dễ nhớ của Đức - có thời rất thành công - chỉ thu hút được một lớp khán giả hạn chế ; trừ một số ngôi sao pop nội địa như Udo Lindenberg. Nhưng dù chưa bao giờ thật nổi tiếng, các ban nhạc như "Tangerine Dream", "Can" hay "Kraftwerk" đã đi tiên phong trong lĩnh vực nhạc điện tử, và nhạc hard rock của "The Scorpions" thậm chí còn lọt vào các bảng xếp hạng ở Mỹ. Ban nhạc "Passport" của nghệ sĩ kèn trombon Albert Mangelsdrff, nghệ sĩ organ Barbara Dennerlein và Klaus Doldinger đã đưa nhạc jazz Đức lên tầm thế giới.

"Làn sóng Đức mới" vào đầu thập kỷ 80 đã cho thấy các nhạc sĩ Đức có thể thành công với các bài hát bằng tiếng mẹ đẻ. Marius Müller-Westernhagen, Peter Maffay, Herbert Grönemeyer và nhóm nhạc "BAP" ở Köln trở thành những nghệ sĩ rock hàng đầu đất nước. Đến ngày nay, những người hâm mộ họ - ví dụ những người hâm mộ các nhóm punk rock "Die toten Hosen" hay "Die Ärzte" - vẫn chiếm đầy các sân vận động và các nhà hát.

Từ đầu thập kỷ 90, nhạc pop Đức ngày càng trở nên đa dạng. Mọi trào lưu âm nhạc quốc tế đều tự phản chiếu nơi đây: "Selig" cho nhạc grunge, "H-blockx" chơi nhạc kết hợp giữa rock và hip-hop, và "Jazzkantine" hoà trộn nhạc jazz truyền thống với rap Đức. "Fury in the slaughter-house" và "M. Walking on the Water" tiếp tục dòng nhạc rock dân gian tiếng Anh, trong khi "Fantastische Vier", Sabrina Setlur, Xavier Naidoo và "Fettes Brof" thành công với hip-hop tiếng Đức. Nhạc Đức có từ loại pop vui vẻ, như của "Pur" và "Die Prinzen", tới những lời hát giàu ý nghĩa hơn của "Sterne" hay "Element of Crime".

Tại Đức, hơn 300.000 người kiếm sống bằng nghề nhạc sĩ, nghệ sĩ biểu diễn, giáo viên nhạc và chuyên gia âm nhạc trong các cơ quan nhà nước hoặc cơ quan hàn lâm, các phương tiện thông tin và ngành công nghiệp âm nhạc. Họ được đào tạo tại 23 Trường đại học âm nhạc, khoảng 65 Trường đại học tổng hợp, 11 Nhạc viện, 9 Trường nhạc và 4 Trường đại học âm nhạc của nhà thờ, 50 cơ sở đào tạo chuyên nghiệp và 40 học viện chuyên sâu. Có nhiều cuộc thi để khuyến khích các nhạc sĩ trẻ tài năng, nổi tiếng nhất là Cuộc thi nhạc sĩ trẻ. Năm 1998, nước  Đức có hơn 1.000 trường nhạc công cộng, khoảng 40.000 dàn đồng ca, 25.000 dàn nhạc nghiệp dư và bán chuyên nghiệp và nhiều đoàn nhạc khác. Âm nhạc là môn học bắt buộc trong trường phổ thông và việc chơi nhạc theo nhóm được cũng được khuyến khích. Nghề làm nhạc cụ ở Đức có truyền thống lâu đời: nhạc cụ làm ở Vogtland và đặc biệt là đàn vĩ cầm ở Mittenwald đã nổi tiếng thế giới. Xấp xỉ một phần tư thanh, thiếu niên Đức chơi một nhạc cụ hoặc hát trong một dàn đồng ca, nhạc cụ phổ biến nhất trong trường nhạc là piano, sáo và ghita. Công nghiệp âm nhạc đang phát đạt: mỗi năm có khoảng 240 triệu đĩa CD, băng cát-xét và đĩa ghi âm sản xuất trong và ngoài nước được bán ở Cộng hoà Liên bang Đức.

Cinet Tổng hợp