Điện Biên: Phát huy giá trị văn hóa từ thiết chế văn hóa

Thực hiện xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, từ năm 2006 - 2010, toàn tỉnh Điện Biên được đầu tư 133 nhà văn hóa thôn bản, cụm dân cư. Góp phần đẩy lùi các tệ nạn xã hội, tạo động lực bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Lễ hội Xên pang ỏ của dân tộc Kháng, Tuần Giáo.Lễ hội Xên pang ỏ của dân tộc Kháng, Tuần Giáo.

Xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở

Những năm qua, ngành văn hóa thực hiện các dự án từ chương trình mục tiêu quốc gia, cấp trang thiết bị và sản phẩm văn hóa thông tin cho đồng bào các dân tộc vùng cao, thiết bị đầu tư cho hoạt động nhà văn hóa xã phường, thị trấn, thôn bản, bình quân 20 triệu đồng/nhà văn hóa. Số lượng các sản phẩm văn hoá thông tin đã cấp cho các xã đặc biệt khó khăn, các trường dân tộc nội trú đa dạng với trang thiết bị: âm thanh, ánh sáng, băng CVD, đĩa CD, nhạc, Video, sách truyện, báo chí, tranh ảnh các loại và hướng dẫn tranh mẫu cho các cơ sở tuyên truyền. Thông qua hệ thống nghe, nhìn, đa số các hộ gia đình vùng sâu, vùng xa tiếp nhận các thông tin kịp thời, từ nhiều kênh. Bước đầu phát huy hiệu quả, thúc đẩy mạnh các hoạt động văn hóa, làm thay đổi cơ bản về hệ thống thiết chế văn hóa tại cơ sở, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của đồng bào các dân tộc trong tỉnh. Song thực tế cho thấy, hệ thống thiết chế nhà văn hóa mới đạt 8% so với tổng số thôn bản, khu dân cư hiện có, chưa kể đến các thiết chế văn hóa như: thư viện, nhà truyền thống, bảo tàng, công viên văn hóa... Thực tiễn đã khẳng định, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở không thể thiếu trong đời sống văn hóa của nhân dân, giữ vai trò nòng cốt trong tổ chức các hoạt động tuyên truyền phục vụ nhiệm vụ chính trị, xã hội của tỉnh, khẳng định vai trò chỉ đạo, hướng dẫn các hoạt động văn hóa - văn nghệ ở cơ sở và là bộ mặt văn hóa của địa phương.

Thực hiện chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã nêu mục tiêu cụ thể: phấn đấu đến năm 2015 và 2020 có từ 90% - 100% số quận, huyện, thị xã có nhà văn hóa và thư viện, từ 80% - 90% số xã và thị trấn có nhà văn hóa, 60 - 70% số làng, bản, ấp có nhà văn hóa. Với chiến lược phát triển này, tỉnh Điện Biên cần có sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, nghiên cứu thực hiện lâu dài vầ bền bỉ. Sự quan tâm ấy phải được thể hiện bằng chương trình, hành động cụ thể như quy hoạch đất đai, đầu tư kinh phí để xây dựng thiết chế văn hóa. Những năm qua, Nhà nước tăng cường tài trợ cho các hoạt động này như là việc cấp vốn ban đầu. Vấn đề đặt ra là tài trợ có trọng điểm, đúng lúc, đúng chỗ, để việc tài trợ như chất xúc tác cho các thiết chế văn hóa trở thành nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đáp ứng nhu cầu của nhân dân về hưởng thụ, sáng tạo và bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc trong tỉnh. Vì vậy, việc đầu tư xây dựng thiết chế văn hóa phải đồng thời nhằm vào hai nội dung: Xây dựng cơ sở vật chất và nguồn nhân lực sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất ấy là vấn đề đáng quan tâm, nếu không sẽ trở thành tình trạng bao cấp, trông chờ, thực hiện theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”. Các ngành, các cấp, đặc biệt là ngành văn hóa cần nâng cao chất lượng hoạt động, tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị cao, đáp ứng đời sống tinh thân của nhân dân.

Bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống

Có hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở tốt sẽ tạo điều kiện cho đồng bào các dân tộc phát huy những giá trị văn hóa truyền thống. Chúng tôi đến một số bản văn hóa: Phiêng Vai, xã Nậm Kè, huyện Mường Nhé; bản Háng Đề, xã Sính Phình, huyện Tủa Chùa; bản Nà Đắng, xã Ta Ma, huyện Tuần Giáo;bản Pú Xúa, xã Ảng Cang, huyện Mường Ảng... Các bản này được hỗ trợ Dự án đầu tư ở vùng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, nhằm giữ gìn và bảo tồn kiến trúc dân tộc. Tại đây, bà con phát huy hiệu quả hoạt động của nhà văn hóa cộng đồng, thu hút mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp tham gia trong các dịp lễ, tết, tổ chức giao lưu văn nghệ, là nơi giao lưu văn hóa thể thao của bản. Bà Nguyễn Thị Thảo - Trưởng phòng Văn hóa - Thể thao huyện Tuần Giáo, cho biết: Huyện Tuần Giáo có 183 đội văn nghệ, duy trì và phát triển từ huyện đến các thôn bản, cụm dân cư. Năm 2009, các đội văn nghệ biểu diễn, phục vụ 105 buổi, thu hút trên 100 ngàn lượt người xem, đạt 131%, ngoài ra, huyện tổ chức tốt các lễ hội văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc. Các lễ hội truyền thống, liên hoan nghệ thuật dân tộc, diễn xướng, trò chơi dân gian, phong tục, nếp sống đẹp... đã được phục hồi và phát triển.

Những lễ hội văn hóa truyền thống gắn liền với không gian văn hóa tín ngưỡng và phong tục tập quán truyền thống, nó tồn tại lâu dài và ăn sâu vào tiềm thức của từng dân tộc. Do vậy việc bảo tồn văn hóa truyền thống như: lễ hội Pang Phoóng (cúng tổ tiên), của dân tộc Kháng; lễ hội Nhuz đaxz (cúng ma khô, hay còn gọi là lễ tạ ơn), dân tộc Mông Xanh, xã Sính phình và xã Trung thu, huyện Tủa Chùa; lễ hội mừng cơm mới của dân tộc Xinh Mun, xã Chiềng Sơ, huyện Điện Biên Đông... Đây là nghi lễ rất quan trọng trong đời sống của đồng bào các dân tộc, chứa đựng nhiều yếu tố tâm linh mang tính tích cực. Năm 2010, Sở Văn hóa - Thể thaoDu lịch, tiếp tục nghiên cứu nội dung lễ ma khô diễn ra theo quy trình cụ thể và hoàn thiện sản phẩm nộp ngân hàng dữ liệu để lưu giữ theo Luật di sản. Việc tổ chức các lễ hội truyền thống và định hướng tốt sẽ phát huy được hiệu quả đúng với tâm tư nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân. Thực tế cho thấy, ở đâu có các thiết chế văn hóa tốt sẽ tạo điều kiện bảo tồn và phát triển lễ hội văn hóa truyền thống. Bởi vì, lễ hội phản ánh những sinh hoạt, những khát vọng cùng tài năng của nhân dân về nhiều mặt của đời sống, đồng thời thông qua lễ hội, trí tuệ, đạo lý, tình cảm, khuynh hướng, thẩm mỹ của nhân dân được toả sáng.

Tuy nhiên ở một số địa phương vẫn chưa phát huy được hiệu quả của thiết chế văn hóa, nhiều cơ sở sử dụng các trang thiết bị chưa đúng mục đích, ý thức bảo quản tài sản chung chưa cao... Một vấn đề rất quan trọng là đổi mới quản lý, nâng cao trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ văn hóa, những cán bộ văn hóa phải giỏi, năng động luôn luôn bám sát cuộc sống bằng tất cả tâm trí của mình vì sự nghiệp.

Theo ĐBP

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác