Nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở và phong trào TDĐKXDĐSVH

(Cinet) - Xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở là một chủ trương lớn của Đảng và nhà nước ta, là vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc. Cinet đăng tải nội dung bản tham luận “Nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở và phong trào TDĐKXDĐSVH” của Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở Trần Minh Chính.

Nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở và phong trào TDĐKXDĐSVH - ảnh 1

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI với mục tiêu, nhiệm vụ phát triển đất nước 5 năm 2011-2015 xác định: Nâng cao đời sống vật chất tinh thần của nhân dân, giữ vững ổn định chính trị xã hội. tiếp tục xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc đồng thời tiếp thu văn hóa nhân loại.

Xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở là một trong những nhiệm vụ công tác trọng tâm của ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch, trong thời gian qua công tác xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở đã và đang thu được những thành tựu khả quan, góp phần tích cực vào việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước. Các hoạt động Văn hoá ở cơ sở tập trung vào yêu cầu triển khai và đưa vào Nghị quyết Trung ương 5 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII về “Xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” vào cuộc sống. Kết qủa của các công tác: xây dựng gia đình, làng (thôn, ấp, bản, tổ dân phố...) văn hoá, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, tang, lễ hội, hoạt động tuyên truyền cổ động, sự khởi sắc của phong trào văn nghệ quần chúng ở cơ sở... đã tạo nên sự chuyển biến sâu sắc về nhận thức trong nhân dân về vai trò của văn hoá trong sự nghiệp phát triển của đời sống kinh tế - xã hội; tạo điều kiện cho phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá phát triển thuận lợi.

Đến nay, cả nước có 59 Trung tâm Văn hoá Thông tin cấp tỉnh và tương đương, 7 Trung tâm Văn hoá Thông tin triển lãm, 5 Nhà Văn hoá Trung tâm cấp tỉnh và tương đương; 670 Phòng Văn hoá cấp huyện và tương đương, 410 Trung tâm Văn hoá Thông tin, 184 Nhà Văn hoá; 7.974 xã có Nhà văn hóa, sân thể thao; 51.628 làng (thôn, ấp, bản) có Nhà Văn hoá, sân thể thao và 41.086 đội Văn nghệ quần chúng; 28.722 Câu lạc bộ...

Về công tác tuyên truyền cổ động: Cả nước hiện có 665 đội Thông tin cổ động, trong đó có 71 đội cấp tỉnh và tương đương, 594 đội cấp huyện và tương đương với tổng số 4442 cán bộ (trong biên chế là 2355 cán bộ và 2087 cán bộ hợp đồng). Đây chính là thế mạnh cơ bản của hoạt động văn hoá văn nghệ quần chúng và tuyên truyền cổ động trong việc truyền bá và cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước trong đời sống… tác động mạnh mẽ, rộng rãi đến với mọi người, xứng đáng là công cụ sắc bén trong công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị của đảng và chính quyền các cấp, các địa phương và cơ sở.

Về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội: Theo số liệu thống kê của Cục Văn hoá cơ sở, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, cả nước hiện có gần 8000 lễ hội. Sau 10 năm thực hiện Chỉ thị 27-CT/TW (12-1-1998) của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 14/1998/CT-TTg (23-3-1998) của Thủ tướng Chính phủ, thực tế cho thấy việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội trên phạm vi cả nước đã có sự tiến bộ rõ rệt, trật tự kỷ cương xã hội trong việc cưới, việc tang và lễ hội từng bước được thiết lập, nhận thức về luật pháp và ý thức tôn trọng pháp luật của người dân được nâng lên. Hiệu quả vai trò quản lý nhà nước trong hoạt động văn hoá cơ sở được khẳng định rõ rệt; Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn xuất hiện những biểu hiện tiêu cực như trong việc cưới vẫn còn hiện tượng ăn uống linh đình, việc tang kéo dài ngày, việc phúng viếng bằng vòng hoa, đối trướng đắt tiền, việc xây cất mồ mả, lăng bia tốn kém tiền của, chiếm dụng đất đai vẫn diễn ra ở nhóm cán bộ công chức và một bộ phận người giàu có.

Phong trào xây dựng gia đình văn hoá, làng văn hoá, tổ dân phố văn hoá đã phát huy tinh thần tương thân tương ái, giúp nhau xoá đói giảm nghèo; nâng cao ý thức tự quản cộng đồng; huy động nguồn lực to lớn trong nhân dân xây dựng cơ sở vật chất hạ tầng, thiết chế văn hoá cộng đồng; tạo ra sự chuyển biến tiến bộ thực hiện nếp sống văn minh, thực hành tiết kiệm trong việc cưới, việc tang, lễ hội; duy trì và phát triển phong trào văn hoá, văn nghệ; bảo tồn và phát huy các di sản văn hoá dân tộc, nét đẹp văn hoá, thuần phong mỹ tục, ngăn chặn và đẩy lùi các tệ nạn xã hội và nhiều kết quả thiết thực khác. Vì vậy, Lễ đón Bằng công nhận Làng văn hoá, tổ dân phố văn hoá đã trở thành ngày hội văn hoá, là vinh dự tự hào và khơi dậy ý thức trách nhiệm xây dựng cộng đồng của nhân dân.

Hiệu quả xã hội rõ nét nhất là những địa phương có phong trào tốt, bộ mặt kinh tế xã hội từng bước được đổi mới. Đời sống kinh tế của nhân dân không ngừng được cải thiện, số hộ giàu ngày một tăng lên, số hộ nghèo giảm. Cơ sở vật chất và các thiết chế sinh hoạt văn hoá được xây dựng. Cảnh quan môi trường sạch đẹp. Các chỉ tiêu về y tế, giáo dục được thực hiện tốt, không có tệ nạn xã hội. Các giá trị văn hoá cổ truyền được phát huy và có tác dụng động viên nhân dân tham gia tổ chức quản lý các hoạt động văn hoá xã hội. Trật tự an ninh, an toàn xã hội được đảm bảo, người dân sống có kỷ cương, nề nếp, tự giác thực hiện nghĩa vụ công dân. Nếp sống và làm việc theo pháp luật được hình thành và trở thành một trong những tiêu chuẩn để đánh giá và công nhận danh hiệu văn hoá. Vì vậy, danh hiệu gia đình, làng (thôn, ấp, bản, khu phố...) văn hoá thực sự là niềm tự hào của nhân dân.

Với những kết quả trên cho thấy công tác tổ chức, quản lý các hoạt động văn hoá cơ sở và phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa đã đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân. Các hoạt động văn hoá cơ sở đã thực sự có chuyển biến tích cực làm cho văn hoá thấm sâu vào mỗi gia đình, cộng đồng dân cư, tạo nên sự chuyển biến sâu sắc và trở thành thước đo giá trị về chất lượng cuộc sống, về sự phát triển nhân cách con người, về nét đẹp trong mỗi gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư; góp phần xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, ổn định, tạo đà cho sự gia tăng phát triển kinh tế ở mỗi địa phương.

Bên cạnh đó sự xâm nhập của văn hoá phẩm độc hại và các tệ nạn xã hội đã ảnh hưởng đến môi trường sống lành mạnh của nhân dân, làm xói mòn đạo đức của con người, nếu không ngăn chặn kịp thời sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều lĩnh vực đời sống xã hội và cũng không loại trừ nguy cơ mất dần bản sắc văn hoá dân tộc. Đây là khó khăn thách thức đặt ra trước xu thế hội nhập. Với vai trò văn hoá là nền tảng tinh thần, là động lực mục tiêu của sự phát triển, do đó xây dựng đời sống văn hoá lành mạnh là góp phần thiết thực vào sự phát triển bền vững về kinh tế, ổn định chính trị xã hội trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế. Để đạt được mục tiêu này, cần tiến hành một số biện pháp cụ thể như­ sau:

Thứ nhất: Tiếp tục làm chuyển biến về nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các ngành, đoàn thể về vị trí đặc biệt quan trọng của phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa trong việc tuyên truyền. giáo dục về văn hóa và tổ chức lãnh đạo, thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa, tạo mọi điều kiện thuận lợi để phong trào ngày càng phát triển và phát huy hiệu quả. Đưa phương hướng, nhiệm vụ, chỉ tiêu và các giải pháp thực hiện phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa vào nghị quyết của các cấp ủy Đảng để tập trung lãnh đạo thực hiện.

Thứ hai: Phải chú trọng giữ gìn và tôn vinh giá trị bản sắc văn hoá dân tộc thông qua các chư­ơng trình hoạt động văn hoá nghệ thuật quần chúng, tổ chức các hoạt động lễ hội truyền thống kết hợp với việc tổ chức các trò chơi giải trí mới lành mạnh. Duy trì và nâng cao hoạt động của các đội tuyên truyền văn hoá, các đội văn nghệ quần chúng, tăng cường đẩy mạnh hoạt động này vào từng địa bàn cơ sở nhằm nâng cao mức hư­ởng thụ văn hoá tinh thần lành mạnh cho nhân dân.

Thứ ba: Đẩy mạnh xây dựng các thiết chế văn hóa ở cơ sở, tăng cường tuyên truyền các chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thông qua hệ thống thiết chế này. Khơi dậy sức sáng tạo chủ động của nhân dân trong các hình thức sinh hoạt cộng đồng nhằm đáp ứng nhu cầu hoạt động văn hóa trong thời kỳ mới. Giữ gìn truyền thống văn hoá trong gia đình, trong làng, thôn, bản, ấp, tạo điều kiện cho quần chúng tiếp nhận thông tin về mọi mặt đời sống kinh tế xã hội và thực hiện quyền làm chủ của mình. Khẩn trương tiến hành xây dựng quy hoạch phát triển toàn diện và tổng thể những thiết chế văn hoá thông tin cơ sở, chú trọng đổi mới nội dung hoạt động của các hệ thống thiết chế văn hóa nhằm phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân.

Thứ tư: Tiếp tục đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”, trọng tâm là phong trào xây dựng gia đình văn hoá, làng văn hoá, tổ dân phố văn hoá, cơ quan đơn vị văn hoá; xây dựng xã, ph­ường, thị trấn lành mạnh không có tệ nạn ma tuý, mại dâm đồng thời nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động của công tác này. Đây chính là thế mạnh, là pháo đài vững chắc chống lại âm m­ưu phản cách mạng của các thế lực thù địch.

Thứ năm: Để thực hiện những nội dung này, vấn đề quan trọng là yếu tố con người do đó phải nâng cao trình độ mọi mặt của đội ngũ lãnh đạo, quản lý văn hoá các cấp đủ năng lực và phẩm chất đảm đương nhiệm vụ trong thời kỳ hội nhập kinh tế. Tăng cư­ờng bồi dư­ỡng kiến thức quản lý nhà nư­ớc và tổ chức các hoạt động văn hoá cơ sở cho cán bộ văn hoá, thể thao và du lịch ở cơ sở.

Thứ sáu: Cần phát huy vai trò của các Ban, ngành, đoàn thể quần chúng và khắc phục sự thiếu thống nhất trong chỉ đạo và tổ chức các hoạt động Văn hoá ở cơ sở; giải pháp cực kỳ quan trọng cho công tác văn hoá ở cơ sở trong giai đoạn hiện nay là: Tổ chức và quản lý các hoạt động văn hoá ở cơ sở với nhiều chương trình hoạt động phong phú nhưng phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước, đẩy mạnh nội dung hoạt động của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” để phong trào thực sự là của dân, do dân và vì dân. Có như vậy yếu tố văn hoá mới thấm sâu vào mỗi người dân, gia đình, cộng đồng dân cư và toàn xã hội và trở thành tiếng nói tập thể lên án những tư tưởng, hành vi sai trái, bài trừ mọi hình thức văn hoá độc hại để xây dựng một môi trường văn hoá trong sạch, lành mạnh.

Với những yêu cầu trên, lực lượng cán bộ làm công tác văn hoá, thể thao và du lịch ở cơ sở cần phải được củng cố, để có thể hoàn thành nhiệm vụ tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền địa phương. Trong phương pháp công tác lấy phương châm xã hội hoá để đa dạng hoá loại hình hoạt động văn hoá ở cơ sở nhằm huy động và phát huy sự sáng tạo, phát huy tính tự quản của nhân dân trong yêu cầu tổ chức và quản lý đời sống văn hoá cơ sở. Từ đó sử dụng có hiệu quả sự đầu tư của nhà nước cho các hoạt động văn hoá, tăng cường xây dựng củng cố các thiết chế văn hoá, nâng cao chất lượng các hoạt động Văn hoá văn nghệ và phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá, tạo ra môi trường văn hoá thực sự lành mạnh, đúng định hướng xã hội chủ nghĩa. Kịp thời phát hiện các yếu tố không lành mạnh xâm nhập các hoạt động văn hoá ở cơ sở, xử lý và giải quyết bằng pháp luật, dần hình thành ý thức pháp lý trong các hoạt động văn hoá nhằm tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước và thực hiện sự chỉ đạo của Đảng đối với các hoạt động văn hoá ở cơ sở. Do đó rất cần một hệ thống luật pháp về văn hoá và một đội ngũ cán bộ, quản lý văn hoá cơ sở am hiểu luật pháp, biết tổ chức và quản lý đời sống văn hoá ở cơ sở theo hiếp pháp và pháp luật để đáp ứng yêu cầu trong xu thế hội nhập toàn cầu hoá, nhằm thực hiện tốt các mục tiêu về văn hoá do Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã đề ra.

Để nâng cao chất lượng công tác xây dựng đời sống văn hóa và phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, đề nghị các cấp có thẩm quyền tạo một số cơ chế chính sách như sau: Đề nghị Ban hành Pháp lệnh Văn hóa cơ sở, tạo hành lang pháp luật đầy đủ thực hiện nhiệm vụ xây dựng đời sống văn hóa cơ sở (trong đó tập trung vào một số vấn đề nhạy cảm như: Quản lý và tổ chức lễ hội, thực hiện nếp sống văn minh trong  việc cưới, việc tang, nếp sống lối sống, các dịch vụ văn hóa, hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, văn hóa nghệ thuật quần chúng…). Bổ sung vào chương trình mục tiêu Quốc gia về văn hóa hàng năm: Chương trình Nhà nước đầu tư 100% kinh phí xây dựng nhà văn hóa xã, hỗ trợ một phần xây dựng Nhà Văn hóa thôn theo Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Bổ sung hoàn chỉnh cơ chế chính sách về xã hội hóa văn hóa để tạo nguồn lực xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Quy định thống nhất mỗi xã có 1 cán bộ văn hóa hưởng lương từ ngân sách nhà nước, chuyên trách làm công tác Quản lý Trung tâm Văn hóa, Thể thao xã. Ngân sách của địa phương quan tâm bố trí định xuất cho cán bộ kiêm nhiệm nhà văn hóa khu thể thao, thôn làng, ấp, bản. Cần đưa nội dung trọng tâm là xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, chỉ đạo phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa vào chương trình giảng dạy, đào tạo cán bộ quản lý văn hóa tại cácTrường Đại học, Cao đẳng và Trung cấp Văn hố nghệ thuật trong cả nước. Tăng cường đầu tư xây dựng các cơ sở văn hóa, vui chơi giải trí phục vụ trẻ em ở các cấp, đặc biệt ở các thôn, làng ấp bản./.  

 

Trần Minh Chính -  Phó Cục trưởng Cục VHCS

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác