Nhìn lại cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" năm 2010

2010 là năm các địa phương trong cả nước tổng kết mười năm cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa". Ðây là dịp nhìn lại những việc làm được và chưa làm được để từ đó rút kinh nghiệm tiếp tục phát huy các thành quả đã đạt được để đưa cuộc vận động đi vào chiều sâu.

Có thể nói cuộc vận động đã khơi dậy sức sáng tạo chủ động của nhân dân trong các hình thức sinh hoạt, hưởng thụ văn hóa và giữ gìn truyền thống trong gia đình, trong làng, thôn, ấp, bản, thu hút sự quan tâm đầu tư xây dựng các thiết chế văn hóa cơ sở theo phương thức xã hội hóa, Nhà nước và nhân dân cùng làm.

Nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ văn hóa của nhân dân ở cơ sở rất phong phú và đa dạng. Có thể quy tụ các hoạt động này thành một số loại hình như: Thông tin, tuyên truyền; hoạt động câu lạc bộ; đọc sách báo; giáo dục truyền thống; văn nghệ quần chúng; xây dựng đời sống văn hóa; nếp sống văn hóa trong việc cưới, việc tang, tổ chức lễ hội; xây dựng gia đình văn hóa, làng, xã, đơn vị văn hóa; tổ chức vui chơi giải trí, thể dục - thể thao và các dịch vụ văn hóa xã hội.

Hiện nay cả nước có 4.109 Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp xã, chiếm tỷ lệ 38% trong tổng số các xã trong cả nước. Cấp thôn, bản, làng có 45.459 nhà văn hóa xã, Trung tâm Văn hóa - Thể thao, chiếm tỷ lệ 43% trong tổng số các thôn, bản, làng cả nước. Thời gian qua, phương thức xã hội hóa trong xây dựng các thiết chế văn hóa ở cơ sở đã được thực hiện thông qua việc đầu tư hỗ trợ xây dựng nhà văn hóa, khu thể thao xã, thôn, từ ngân sách cấp tỉnh là 340 tỷ đồng; ngân sách cấp huyện 254 tỷ đồng; ngân sách cấp xã 140 tỷ đồng. Trong đó, nhân dân địa phương đóng góp xây dựng nhà văn hóa, sân thể thao xã, thôn, ấp hàng trăm tỷ đồng. Có thể nêu lên một số thí dụ về việc nhân dân đóng góp xây dựng thiết chế văn hóa ở cơ sở trong những năm qua như: Tại Tiền Giang, nhân dân đóng góp 35,5 tỷ đồng, tại Bắc Giang, nhân dân đóng góp 30 tỷ đồng, Vĩnh Phúc là 60 tỷ đồng, Thừa Thiên - Huế là 11 tỷ đồng, Nghệ An là 175 tỷ đồng, Thanh Hóa là 222 tỷ đồng.

Tại nhiều tỉnh, chính quyền tỉnh cũng đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ xây dựng và phát triển các thiết chế văn hóa cơ sở. Có thể nêu một số điển hình tiêu biểu: Tại tỉnh Vĩnh Phúc, HÐND tỉnh đã ban hành ba Nghị quyết chuyên đề về chính sách hỗ trợ phát triển thiết chế văn hóa cơ sở; hỗ trợ bồi thường giải phóng mặt bằng xây dựng thiết chế văn hóa, thể thao, vui chơi, giải trí ở xã, phường, thị trấn, thôn, tổ dân phố. Hỗ trợ kinh phí mua trang thiết bị cho nhà văn hóa xã, thôn. Hỗ trợ và khen thưởng các đối tượng quản lý nhà văn hóa thôn, tổ dân phố. UBND tỉnh cũng đã phê duyệt dự án xây dựng nhà văn hóa - thể thao thôn của 17 thôn, với tổng kinh phí thực hiện là 44 tỷ đồng. Chính sách hỗ trợ xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở của tỉnh đã thúc đẩy mạnh mẽ phát triển nhà văn hóa - thể thao. Toàn tỉnh có 137/171 xã có nhà văn hóa, sân thể thao đạt tỷ lệ 84,4%; 1.156/1.368 thôn có nhà văn hóa, sân thể thao, đạt tỷ lệ 84%. Các tỉnh: Hưng Yên, Thái Bình, Ninh Bình, Nam Ðịnh, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, TP Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh đã thực hiện tốt xã hội hóa xây dựng thiết chế văn hóa và thực hiện cơ chế quản lý mới theo Nghị định 43/2006/NÐ-CP ngày 25-4-2006 của Chính phủ, quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập. Trung tâm văn hóa các quận, huyện và cơ sở của TP Hồ Chí Minh đã tổ chức nhiều hoạt động tại chỗ tạo ra nguồn kinh phí hoạt động và nâng cao thu nhập cho đội ngũ viên chức, cộng tác viên. Ðiển hình là Trung tâm Văn hóa quận 1 được cấp ngân sách cho hoạt động sự nghiệp một tỷ đồng/năm, doanh thu từ các hoạt động văn hóa dịch vụ tám tỷ đồng/năm, tạo việc làm cho 78 cán bộ, viên chức; Trung tâm Văn hóa quận 3 được cấp ngân sách 1,3 tỷ đồng/năm. Riêng Trung tâm Văn hóa quận 12, tính đến nay đã tự đầu tư 20 tỷ đồng mà không phải dùng vốn ngân sách, để hoàn thiện cơ sở hạ tầng, sân bãi, phòng làm việc thu hút cá nhân, tập thể đến đầu tư, tổ chức 20 loại hình, sàn tập, các hoạt động vui chơi, giải trí, các trò chơi hiện đại ngoài trời phục vụ các tầng lớp nhân dân, v.v.

Nhìn lại những năm qua và trong năm 2010, nhiều thiết chế văn hóa, vui chơi giải trí trẻ em đã được đầu tư bằng hình thức xã hội hóa và có những điểm vui chơi giải trí hiệu quả. Từ những khu vui chơi quy mô lớn như: Ðầm Sen, Suối Tiên, Kỳ Hòa tại TP Hồ Chí Minh, khu Lạc Cảnh Ðại Nam tại Bình Dương, Công viên nước Hồ Tây, Công viên Vầng Trăng, Thiên đường Bảo Sơn của Hà Nội, v.v đến các điểm vui chơi nhỏ ở các thành phố đáp ứng phần nào nhu cầu vui chơi của nhân dân ở các nơi. Những khu vui chơi được đầu tư bằng vốn xã hội hóa có nội dung và hình thức phong phú, áp dụng nhiều kỹ thuật mới, yêu cầu sử dụng vốn đầu tư lớn, hoạt động theo hình thức kinh doanh cho nên chi phí sử dụng cao.

Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở có bốn cấp: tỉnh, huyện, xã và thôn làng. Ðó là cơ sở và điều kiện để tổ chức các hoạt động nghiệp vụ văn hóa. Những hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa đã góp phần tích cực, tạo nên thành công trong cuộc vận động 'Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa' và phong trào xây dựng khu dân cư văn hóa, làng, xã văn hóa. Theo tài liệu điều tra thiết chế văn hóa - thông tin trên phạm vi cả nước năm 2007 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Trung bình hằng năm một trung tâm văn hóa cấp tỉnh, cấp huyện tổ chức hoạt động 64 buổi tại chỗ; 46 buổi lưu động, 20 buổi hoạt động có tính phối hợp, tổ chức bảy lớp năng khiếu, mười cuộc liên hoan, hội thi hội diễn, hai cuộc hội thảo chuyên đề và có hơn 50 nghìn người tham gia sinh hoạt. Trong khi đó, một trung tâm văn hóa - thể thao cấp xã hằng năm cũng tổ chức được mười buổi chiếu phim, 17 buổi biểu diễn văn nghệ, sinh hoạt câu lạc bộ và 13 buổi hoạt động thông tin tuyên truyền cổ động, phục vụ các nhiệm vụ chính trị của địa phương. Thực tế cũng cho thấy, các trung tâm văn hóa làng, thôn, ấp, bản đã thật sự trở thành địa chỉ sinh hoạt văn hóa quen thuộc của các tầng lớp nhân dân ở cơ sở và hiện tại đã phát triển rộng khắp nhất là ở các địa bàn nông thôn, miền núi.

Với việc chủ động thực hiện xã hội hóa xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở đã góp phần bảo đảm hoạt động hiệu quả và thiết thực của các thiết chế này trong xây dựng đời sống văn hóa. Bên cạnh đó, việc thực hiện phương thức xã hội hóa không những huy động được kinh phí, công sức đóng góp của nhân dân để xây dựng cơ sở vật chất mà qua đó còn thực hiện xã hội hóa các nội dung hoạt động của nó. Ðiều này có thể thấy rõ bởi hệ thống thiết chế văn hóa có vai trò nòng cốt để tổ chức, xây dựng đời sống văn hóa, là tổ chức hoạt động nghiệp vụ văn hóa, bao gồm cơ sở vật chất, phương tiện hoạt động; tổ chức bộ máy cán bộ; cơ chế chính sách và các nội dung công tác, đáp ứng nhu cầu của nhân dân về hưởng thụ sáng tạo và bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc.

Hiệu quả hoạt động của thiết chế văn hóa ở cơ sở còn tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, địa lý, dân số và phong tục tập quán, tín ngưỡng ở các địa phương. Qua thực tiễn hoạt động, thiết chế văn hóa cơ sở đã thể hiện tính xã hội hóa cao trong các hoạt động của nó. Quan tâm đầu tư xây dựng và vận hành hiệu quả hệ thống này sẽ đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt chung của cộng đồng; thực hiện được quy chế dân chủ, tăng cường đoàn kết nhân dân trong việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế-xã hội của địa phương, làm cho đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao.

 

Theo ND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác