Phong trào TDĐKXDĐSVH: Từ phong trào đến chiều sâu nhận thức văn hóa cơ sở

Không hề dễ dàng khi nhận định những thành tựu và cả những khiếm khuyết còn chưa thể khắc phục. Nhưng có thể thấy, chặng đường 10 năm qua, phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa đã thực sự mang lại những thành quả quan trọng, góp phần tạo dựng diện mạo mới trong đời sống ở cơ sở, đã đi từ phong trào đến chiều sâu nhận thức trong sinh hoạt văn hóa, trách nhiệm của cộng đồng dân cư và trong mỗi người dân.

Kể từ sau lễ ra mắt và phát động triển khai vào năm 2000 tại Quảng Nam, phong trào Toàn dân đoàn xết xây dựng đời sống văn hóa đã được các tầng lớp nhân dân tham gia hưởng ứng mạnh mẽ, ngày càng phát triển sâu rộng và đạt nhiều thành tựu quan trọng. Có thể thấy đây là phong trào có sự chỉ đạo sát sao, thường xuyên, sáng tạo từ Trung ương đến các địa phương. Hiệu quả của phong trào được thể hiện qua những cuộc vận động cụ thể, sinh động, thiết thực như: phong trào Người tốt, việc tốt góp phần tích cực vào hình thành nhân cách con người trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở; phong trào xây dựng Gia đình văn hóa góp phần nâng cao vai trò, vị trí của gia đình trong xây dựng đời sống văn hóa, đời sống KT - XH; phong trào xây dựng Làng văn hóa, tổ dân phố văn hóa góp phần nâng cao đời sống vật chất và văn hóa, tinh thần của người dân ở các cộng đồng dân cư; thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội có tiến bộ; xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở và phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao quần chúng được duy trì và phát triển…

Thiết thực, gẫn gũi với nhu cầu đời sống ở cơ sở, ở từng vùng miền, gắn với sự phát triển KT - XH và hướng tới việc xây dựng nếp sống mới, phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa đã có sức lôi cuốn và lan toả mạnh mẽ. Chính điều này đã giúp cho cuộc vận động thực sự đi vào đời sống, trở thành phong trào thi đua yêu nước rộng lớn của quần chúng, ngày càng phát triển mạnh mẽ, mang lại những thành tựu to lớn, toàn diện và sâu sắc. Từ đó, góp phần nâng cao nhận thức của các cấp chính quyền, đoàn thể, các tầng lớp nhân dân và toàn xã hội về văn hóa, về trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa. Nhiều giá trị văn hóa; các quy định pháp luật và quy chế, quy tắc ứng xử văn hóa ngày càng thâm nhập vào đời sống, góp phần quan trọng tạo dựng môi trường sống lành mạnh cho cộng đồng dân cư, cho mỗi gia đình và cá nhân.

Theo số liệu thống kê, từ hơn 8.600.000 Gia đình văn hóa được công nhận năm 2000, đến nay, cả nước đã có hơn 16 triệu Gia đình văn hóa được công nhận (tăng gần gấp 2 lần). Năm 2000, cả nước có hơn 17.600 làng (thôn, ấp, bản...), tổ dân phố (khu phố, khu dân cư) được công nhận đạt danh hiệu văn hóa, thì đến năm 2010 đã có hơn 58.200 làng văn hóa, tổ dân phố văn hóa được công nhận (tăng gấp hơn 3 lần)... Nhiều địa phương trong cả nước thực hiện nghiêm quy định chỉ tổ chức tiệc cưới trong gia đình, dòng họ, không mời ăn uống tràn lan, hoặc dùng hình thức báo hỷ, báo đường dòng họ, tổ chức lễ trao giấy đăng ký kết hôn tập thể. Các tập tục lạc hậu trong đám tang, nhất là ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã giảm đáng kể. Những con số đã đạt được cho thấy những bước chuyển biến rõ rệt của phong trào. Không chỉ là số lượng mà còn ở mục tiêu, mục đích của cuộc vận đồng đã đi vào từng lĩnh vực cụ thể trong đời sống sinh hoạt xã hội được nhân dân đồng tình, hưởng ứng và trở thành nếp sống sinh hoạt văn hoá cộng đồng.

Đánh giá kết quả của phong trào không chỉ nhìn nhận về số lượng, chất lượng mà còn phải chỉ ra được những tồn tại, yếu kém. Thực tế cho thấy, chất lượng phong trào xây dựng đời sống văn hóa, có địa phương, có chỗ còn nhiều tồn tại. Việc bình xét công nhận Gia đình văn hóa nhiều nơi chưa chặt chẽ, thiếu công khai, dân chủ gây phản ứng tiêu cực trong nhân dân và xã hội. Việc gắn biển gia đình văn hóa tràn lan, hình thức gây phản cảm trong dư luận. Nhiều làng, thôn, bản văn hóa, tổ dân phố văn hóa sau khi được công nhận có biểu hiện buông lỏng công tác chỉ đạo, quản lý, tuyên truyền, vận động dẫn đến giảm sút về chất lượng. Kết quả đạt được trong công tác xây dựng đời sống văn hóa ở các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp chưa vững chắc, còn thiên về bề nổi, thiếu chiều sâu nên việc tác động đến xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và công nhân lao động còn hạn chế. Đây đó vẫn còn tình trạng ăn uống tràn lan trong các đám cưới, đám tang; ô nhiễm môi trường sinh thái ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân ở các cộng đồng dân cư ngày càng nặng nề…

Nguồn gốc tạo ra các giá trị văn hóa chính là ý thức của con người. Con người vừa là mục tiêu, vừa là nhân tố quan trọng cho sự phát triển cần được nuôi dưỡng, giáo dục, trưởng thành từ trong cái nôi gia đình, cộng đồng, cơ quan, đơn vị, nơi sinh hoạt, làm việc hàng ngày. Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là xây dựng con người có nếp sống văn hóa. Con người có văn hóa, các gia đình văn hóa tạo thành một xã hội văn hóa mà ở đó, các giá trị nhân văn được tôn trọng, đề cao. Để xây dựng đời sống văn hóa ngấm sâu vào từng người dân, trở thành ý thức tự giác của con người, ngoài tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân thì cần tăng cường công tác quản lý nhà nước về xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, để các hoạt động của phong trào đi vào thực chất, không chỉ ở bề nổi là những con số mà còn được khẳng định ở bề sâu chất lượng. Có như vậy mới tạo được niềm tin trong nhân dân, mơi duy trì và phát triển  phong trào thiết thực và bên vững.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Văn hóa soi đường cho quốc dân đi. Phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa cũng chính là thực hiện tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh về nêu cao giá trị văn hóa đối với sự phát triển của xã hội.

 

Theo ĐBND

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác