Thành phố Kon Tum thực hiện tốt công tác xây dựng và phát huy thiết chế văn hóa ở cơ sở

Nét đẹp của những điệu múa xoang, những lễ hội đâm trâu, mừng lúa mới; những ngôi nhà sàn, nhà rông; những trang phục được dệt từ thổ cẩm, những chiếc giỏ được đan tinh xảo bằng tre, nứa... tạo nên bản sắc văn hóa mang đậm nét truyền thống của các dân tộc anh em trên địa bàn, đã và đang được thành phố Kon Tum giữ gìn và phát huy thông qua đầu tư xây dựng và khai thác tốt các thiết chế văn hóa ở cơ sở.

Cũng như nhiều địa phương khác ở Tây Nguyên, đời sống văn hóa của các dân tộc thành phố Kon Tum được hình thành, phát triển từ những lễ hội mang đậm nét truyền thống của các dân tộc thiểu số bản địa cùng với sự hòa quyện tinh hoa của các dân tộc anh em. Những cái chung, cái riêng của văn hóa truyền thống trên địa bàn được xây dựng và phát triển lâu dài, vững chắc, tôi luyện từ những nhà văn hóa, những mái nhà rông, hội trường thôn, làng...

Với mục tiêu bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp đó của nhân dân các dân tộc trên địa bàn, những năm qua, mặc dù kinh tế - xã hội vẫn còn hết sức khó khăn, con người, nguồn vốn còn nhiều hạn chế, nhưng các cấp ủy, chính quyền thành phố cố gắng tập trung huy động tối đa nhiều nguồn lực, đầu tư xây dựng có chiều sâu các thiết chế văn hóa ở cơ sở. Đến nay, thành phố đã dành hơn 2,5 ha đất để bố trí xây dựng trung tâm văn hóa, thể thao (chưa kể các công trình của tỉnh); xây dựng tương đối hoàn chỉnh các thiết chế văn hóa công cộng phục vụ cho tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ và nhu cầu vui chơi giải trí của nhân dân như: Quảng trường 16-3, Công viên trung tâm 2-9... ở cấp xã, phường có 9/11 xã có bưu điện văn hóa, 21/21 xã, phường có tủ sách pháp luật; 4/21 xã, phường có tủ sách cơ sở; 8/21 xã, phường đã xây dựng được sân bóng chuyền, cầu lông. 10/21 xã, phường có nhà văn hóa; 17/21 xã, phường có hội trường với diện tích từ 80m2 trở lên; 100% số xã, phường bố trí quỹ đất xây dựng sân vận động, phòng tập các môn thể thao, khu vui chơi giải trí cho trẻ em... Tại thôn, làng có 57/61 làng đồng bào có nhà rông; có 94 hội trường thôn, làng, tổ; 57 sân bóng chuyền và 25 sân bóng đá.

Với hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở như trên đã tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động sinh hoạt cộng đồng; tổ chức, giao lưu thể dục thể thao, văn hóa văn nghệ giữa các địa phương, thôn, làng trên địa bàn thành phố; góp phần hình thành nên những câu lạc bộ văn hóa, câu lạc bộ nhà nông làm giàu, nhiều phong trào thể dục, thể thao tiếp tục phát triển vững mạnh từ các thôn, làng, tổ dân phố. Nhờ đó, nhiều năm liền thành phố Kon Tum là đơn vị đi đầu trong các các phong trào thi đàn hát dân ca, thể dục thể thao của tỉnh Kon Tum. Đặc biệt, vào buổi sáng của ngày đầu tuần những hội trường thôn, làng, các nhà rông là địa điểm để nhân dân các dân tộc tập trung chào cờ, hát quốc ca; các trưởng thôn, già làng điểm lại những hoạt động nổi bật của tuần, biểu dương trước dân làng những việc làm hay, những điển hình tiên tiến...

Cách làm đáng ghi nhận nhất của thành phố Kon Tum, là đã tạo nguồn vốn dành cho đầu tư phát triển các thiết chế văn hóa ở cơ sở. Do nguồn vốn hết sức khó khăn, thành phố đã linh hoạt cho chủ trương để UBND các xã, phường tạo nguồn thu từ quỹ đất trên địa bàn nhằm dành nguồn ngân sách đáng kể cho xây dựng, tôn tạo, duy trì và phát huy các thiết chế văn hóa tại cơ sở. Thành phố yêu cầu các xã, phường rà soát lại các quỹ đất chưa đưa vào sử dụng, hay những mảnh đất rẻo, diện tích hẹp... do điều chỉnh quy hoạch nhằm tạo nguồn thu từ tiền bán đấu giá quyền sử dụng đất hay giao đất có thu tiền sử dụng đất cho các hộ liền kề, số tiền thu được từ nguồn này phần lớn dành cho xây dựng các thiết chế văn hóa ở cơ sở như nhà rông, hội trường thôn, sân vận động... Giai đoạn 2008 - 2010, các xã, phường của thành phố đã thu được hàng chục tỉ đồng để xây dựng và phát triển các thiết chế văn hóa ở cơ sở.

Ngoài ra, thành phố còn khuyến khích công tác xã hội hóa trong việc xây dựng, bảo tồn và phát huy các thiết chế văn hóa ở cơ sở. Đặc biệt là khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh du lịch lữ hành, khách sạn đầu tư và tôn tạo các thiết chế văn hóa ở cơ sở như nhà sàn, nhà rông, khu vui chơi giải trí ở các thôn, làng vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Với cách đầu tư và xây dựng có trọng tâm, trọng điểm các thiết chế văn hóa ở cơ sở đã góp phần làm phong phú và đa dạng hóa các hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng ở khu dân cư được thuận lợi, lành mạnh, nhiều hủ tục lạc hậu được xóa bỏ. Qua đó, cũng là nơi để cấp ủy, chính quyền xã, phường, ban quản lý thôn, làng nắm bắt kịp thời những tâm tư nguyện vọng của nhân dân, nhiều vướng mắc, mâu thuẫn được giải quyết kịp thời ngay tại cơ sở, bảo đảm giữ vững ổn định an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, nhất là an ninh nông thôn, an ninh trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số,... Nhờ vậy thời gian qua, nhất là các năm 2001, 2004 trên địa bàn thành phố Kon Tum không có biểu tình, bạo loạn như nhiều nơi trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên. Từ đó, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, tốc độ tăng trưởng kinh tế trên địa bàn bình quân hằng năm ước đạt 16,2%. Thu nhập bình quân đầu người năm 2010 đạt 16,649 triệu đồng. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 5%/năm, hiện nay chỉ còn 13,2% (theo tiêu chí mới giai đoạn 2011 - 2015).

Từ thực tiễn xây dựng và phát huy hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở thời gian qua cho thấy, để triển khai tốt công tác này trước hết, cần có sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo các cấp ở địa phương. Đây được xem là yếu tố quyết định. Nghiêm túc triển khai tổ chức thực hiện Quy hoạch thiết chế văn hóa cơ sở; nhận thức đúng về vị trí, vai trò của văn hóa, mối quan hệ gắn bó giữa kinh tế, văn hóa và chính trị và xác định công tác phát triển văn hóa là trách nhiệm của hệ thống chính trị và toàn xã hội. Sự quan tâm ấy phải được thể hiện bằng chương trình hành động cụ thể như quy hoạch đất đai, đầu tư kinh phí để xây dựng thiết chế văn hóa.

Thứ hai, thực hiện tốt công tác xã hội hóa văn hóa và phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm" đối với thiết chế văn hóa, thông tin cấp xã. Đối với thiết chế làng, thôn, tổ dân phố chủ yếu do nhân dân đóng góp, Nhà nước hỗ trợ một phần, đối với vùng đặc biệt khó khăn ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, ngân sách Nhà nước hỗ trợ 100% vốn kể cả xây dựng lẫn trang thiết bị. Huy động các doanh nghiệp, các ngành nghề, các tổ chức kinh tế xã hội... dành quỹ đầu tư, xác định trách nhiệm, nghĩa vụ tích cực đóng góp xây dựng đời sống văn hóa cộng đồng.

Thứ ba, thiết chế văn hóa cơ sở là tổ chức hoạt động nghiệp vụ văn hóa, vì vậy việc đầu tư xây dựng thiết chế văn hóa phải đồng thời nhằm vào hai nội dung: Xây dựng cơ sở vật chất và nguồn nhân lực sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất ấy. Nếu chỉ chạy theo xây dựng cơ sở vật chất đơn thuần sẽ dẫn đến chạy theo hình thức, hoạt động kém hiệu quả. Trong thực tế đã xảy ra hiện tượng nhà văn hóa xây dựng xong thỉnh thoảng mới có sinh hoạt văn hóa, biểu diễn văn nghệ còn thường xuyên bỏ không, lãng phí. Cán bộ điều hành các thiết chế văn hóa phải có kiến thức, trình độ văn hóa đồng thời phải có khả năng tổ chức, tập hợp quần chúng gây dựng phong trào.

Phát huy những thành quả đã đạt được, khắc phục những hạn chế trong công tác đầu tư và phát triển thiết chế văn hóa cơ sở trên địa bàn, thời gian tới thành phố tiếp tục đẩy mạnh Cuộc vận động toàn dân đoàn kết, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, phấn đấu đạt những mục tiêu về văn hóa mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ X, nhiệm kỳ 2010 - 2015 đề ra. Trong đó, đối với công tác đầu tư xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở đến cuối năm 2011 phải đạt 100% số xã có thư viện, bưu điện văn hóa; hơn 20% xã, phường có thiết chế văn hóa, thông tin (nhà văn hóa); 95% số làng đồng bào dân tộc thiểu số có nhà rông văn hóa...Và, kết thúc năm 2015, thành phố có 100% số xã có các thiết chế văn hóa cơ sở, nhà văn hóa; 100% số làng đồng bào có nhà rông văn hóa; 100% số thôn, làng, tổ dân phố được phủ sóng phát thanh, truyền hình và trên 84% số khu dân cư đạt danh hiệu tiên tiến, văn hóa....

Để đạt được mục tiêu trên, thành phố cần tiếp tục rà soát quy hoạch, đầu tư xây dựng các công trình văn hóa thể dục - thể thao; nhà văn hóa, trung tâm văn hóa, nhà thi đấu thể thao, thư viện thành phố; khu vui chơi giải trí ngang tầm với đô thị loại II...; tranh thủ sự quan tâm của các tổ chức, cá nhân để đầu tư, hỗ trợ các nguồn lực; hoặc dưới các hình thức “đổi đất để lấy công trình” nhằm tiếp tục tạo nguồn vốn đầu tư xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở đồng bộ trên địa bàn thành phố. Tiếp tục tăng cường hơn nữa công tác thông tin tuyên truyền, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số trên địa bàn, hướng đến xây dựng các khu du lịch sinh thái, bản địa góp phần giảm nghèo bền vững và tiến đến bảo đảm đời sống kinh tế - ổn định trật tự xã hội trên địa bàn các thôn, làng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Có chính sách hỗ trợ kịp thời cho đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa ở cơ sở; tiếp tục quy hoạch, cử đi đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, nhất là người dân tộc thiểu số./

 

Theo TCCS

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác