Để văn học, nghệ thuật bám sát cuộc sống

(Cinet)-Để cụ thể hóa Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới”, trong hai ngày 12 và 13/7, tại thành phố Đà Lạt, Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học toàn quốc với chủ đề “Văn học, nghệ thuật phản ánh hiện thực đất nước hôm nay”.

Để văn học, nghệ thuật bám sát cuộc sống - ảnh 1

Ông Tô Huy Rứa, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, khẳng định: Quan hệ giữa văn học, nghệ thuật và hiện thực đất nước hôm nay là một vấn đề rất cơ bản, có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển đúng hướng của văn học, nghệ thuật nước nhà hiện nay và nhiều năm tới. Giải quyết tốt vấn đề cơ bản đó sẽ thể hiện rõ vai trò tích cực, to lớn của văn học, nghệ thuật đối với đời sống đất nước.

“Đảng ta luôn luôn hướng văn học, nghệ thuật bám sát cuộc sống đương đại, kêu gọi, khuyến khích văn nghệ sĩ gắn bó sâu sắc, máu thịt với hiện thực đất nước và cuộc sống con người đang diễn ra cùng thời với văn học, nghệ thuật”- ông Tô Huy Rứa nói.

GS. TS Phùng Hữu Phú, Ủy viên T.Ư Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, sau 25 năm đất nước đổi mới, thực tiễn đất nước đang đặt ra nhiều vấn đề mới mẻ, phức tạp, phong phú. Văn học nghệ thuật cũng đặt ra yêu cầu tự thân cần phải được nhận thức lại. Những nội dung đưa ra bàn bạc, trao đổi là những vấn đề mà Đảng và Nhà nước quan tâm, đang cần nhận được những ý kiến tham mưu từ các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu chuyên môn, để từ đó hoạch định chính sách, chủ trương phát triển nền văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới.

Hơn 60 bản tham luận tại Hội thảo tập trung làm rõ 4 vấn đề lớn của văn học nghệ thuật Việt Nam hiện nay.
Để văn học, nghệ thuật bám sát cuộc sống - ảnh 2

Tham luận của các nhà nghiên cứu tiếp tục lý giải mối quan hệ giữa văn học nghệ thuật và hiện thực trên cơ sở tư duy lý luận mới và thực tiễn văn học nghệ thuật mới; lý giải các xu hướng vận động và biến đổi của hiện thực đất nước hôm nay với tư cách là đối tượng của nghệ thuật; đánh giá những thành tựu, khuynh hướng, hạn chế, thiếu sót trong nhận thức; phản ánh, khám phá hiện thực đất nước hôm nay của văn học nghệ thuật.

Nhiều tham luận đi sâu phân tích, lý giải về lý luận mang tính vĩ mô, gợi ý những đường hướng để thiết lập những cơ sở nền tảng lý luận trong nghiên cứu phê bình cũng như phát triển sáng tạo như: Văn học hiện thực trong tầm nhìn hiện đại (GS-TS Trần Đình Sử); Phản ánh, sáng tạo, hiện thực với lý tưởng xã hội và lý tưởng thẩm mỹ XHCN của chúng ta (GS-TS Mai Quốc Liên); Văn học hiện thực hôm nay và sự đồng hành của hơn bốn thế hệ viết (GS Phong Lê); Văn học nghệ thuật và báo chí trong cuộc sống (Nhà báo Phan Quang); Đạo đức văn chương (GS Trần Thanh Đạm)…

Từ góc độ thực tiễn, những bản tham luận của các nhà nghiên cứu, những nhà chuyên môn hoạt động trong các lĩnh vực hội họa, âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, kiến trúc... Trần Khánh Chương, Nguyễn Thị Minh Châu, Trọng Khôi, Lê Quý Hiền, Lê Ngọc Minh, Tô Ngọc Thanh, Phan Quang, Lê Quang Trang, Chu Thái Thành,... mang đến những góc nhìn cận cảnh, sống động, những đòi hỏi xuất phát từ đời sống cần được nắm bắt và nhìn nhận kịp thời.

Nhiều đại biểu bày tỏ băn khoăn trước thực trạng văn học nghệ thuật hiện tại, đồng thời cũng khẳng định xu hướng phát triển hiện thực đất nước hôm nay và trách nhiệm của văn học nghệ thuật, trách nhiệm của các văn nghệ sĩ trong thời kỳ mới.

Tuy nhiên, có thể thấy rằng văn học, nghệ thuật, tự thân nó không thể xa rời hiện thực đời sống. Nhưng phản ánh hiện thực như thế nào, thì không phải là câu hỏi dễ trả lời. Thực tiễn văn học, nghệ thuật cho thấy, thành tựu văn học, nghệ thuật phụ thuộc vào tài năng, quan niệm thẩm mỹ và sự thăng hoa cảm xúc của người nghệ sĩ. 
Để văn học, nghệ thuật bám sát cuộc sống - ảnh 3

Đi thực tế sáng tác.

Bên lề hội thảo, nhà thơ Inrasara cho rằng, rất nhiều năm nay, thơ dân tộc thiểu số vẫn bị mang một định kiến là “vừa đi vừa ngủ”. “Nếu chỉ giữ những nhận thức, quan niệm sai lầm cũ kỹ về cái gọi là “phản ánh hiện thực” thì sẽ khó đạt được những thành tựu. Theo tôi, đạt đến tận  cùng mỹ cảm, cái đẹp, đó là bản sắc, và đó chính là “phản ánh hiện thực”-nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hoá dân tộc Chăm, nói.

Nhìn nhận ở góc độ khác, nhà phê bình văn học Lê Quang Trang cho rằng, trong khi chúng ta chủ trương văn nghệ phản ánh hiện thực một cách trung thực thì thực tiễn đôi khi là một vấn đề nan giải. Có hiện thực mà im lặng thì không đành, nhưng nói lên thì không được. Có sự việc cần phải lên tiếng, nhưng lên tiếng như thế nào?

“Tôi cho rằng văn nghệ sĩ cần được thông tin đầy đủ, được tham dự vào những sự kiện, những vấn đề lớn của đất nước. Nhà văn phải là một chứng nhân khi xảy ra sự kiện, chứ không phải là những nghệ sĩ “đi thực tế”, tìm hiểu tư liệu về sau, chờ sự việc sáng tỏ rồi mới nói”- tân Chủ tịch Hội Nhà văn TP.Hồ Chí Minh nói.

Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, nhà thơ Hữu Thỉnh, thừa nhận: Sau 25 năm đổi mới, hiện thực đất nước đang có những chuyển biến vô cùng mạnh mẽ. Những giá trị mới hình thành, có những hiện thực chưa từng có, vượt xa cả trí tưởng tượng. Trong khi đó thì văn học, nghệ thuật tỏ ra đuối tầm, tụt hậu, không theo kịp hiện thực chứ đừng nói là dự báo hay mang lại cái gì hấp dẫn cho đời sống tinh thần vốn rất phong phú của con người.

Theo nhà thơ Hữu Thỉnh, “trước yêu cầu cấp bách của đời sống đang đặt ra, và nhu cầu tự thân của văn học, nghệ thuật, văn nghệ sĩ phải làm một cuộc dấn thân mới”.

“Để góp sức cùng với văn nghệ sĩ nỗ lực vươn lên hoàn thành khát vọng cao quý của mình, làm người bạn đồng hành tin cậy của cuộc sống rộng lớn và của dân tộc đang đấu tranh vì cuộc đời ngày càng tốt đẹp hơn,  Đảng và Nhà nước đảm bảo sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất để văn nghệ sĩ gắn bó hơn nữa với đời sống, phát huy mạnh mẽ tiềm năng, năng lực và tài năng của mình, dồn tâm sức cho những tác phẩm có giá trị, phản ánh trung thực, sâu sắc cuộc sống và con người hôm nay của đất nước ta” - ông Tô Huy Rứa nhấn mạnh.

 

Hoa Linh Lan

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác