Đọc sách: Đất Việt cuối trời xa

Ðọc cuốn sách mới nhất của nhà báo Hàm Châu, cuốn Ðất Việt cuối trời xa (NXB Thanh Niên 2007), chúng ta có thể hiểu sâu hơn về các khía cạnh của hội nhập, nhất là quá trình chiếm lĩnh những đỉnh cao khoa học, một "hạ tầng cơ sở" quan trọng bậc nhất để từ đó đẩy nhanh tốc độ phát triển của đất nước.

Đọc sách: Đất Việt cuối trời xa - ảnh 1

"Hội nhập", "Vươn ra biển lớn"... là những từ vừa nói lên một yêu cầu của thời đại, một thôi thúc; nhưng với không ít người, thì đó là một sáo ngữ.

Thật ra thì quá trình hội nhập,  kể cả trong nước và quốc tế, kể cả cá nhân và quốc gia, là một quá trình tự nhiên, có từ lâu đời và diễn ra một cách phức tạp, nhiều chiều, nhiều dạng thức khác nhau.

Từ một phóng viên cao cấp của báo Nhân Dân, ông được thừa nhận là một nhà báo viết về khoa học tầm cỡ quốc tế, được mời đích danh đi dự các hội nghị quốc tế về vật lý ở Ý, Pháp, Trung Quốc, Mỹ...

Với tích lũy của 50 năm làm báo và những chuyến đi đầy ý nghĩa ấy, ông đã cho ra mắt bạn đọc nhiều cuốn sách có giá trị như Hiếu học và tài năng (1996), Người trí thức quê hương (2002), Trái tim trong tuyết trắng (2004)...

Ðất Việt cuối trời xa là bước tiến mới của ông về phong cách nghệ thuật, thể hiện sự nhuần nhị giữa khoa học và văn chương, giữa các vấn đề thời sự với tính nhân bản và việc xây dựng những chủ trương, chính sách lớn trong xây dựng khoa học cơ bản và đào tạo nhân tài.

Ngoài việc đưa ra một phác thảo về các thành tựu và hướng phát triển của vật lý trong thế kỷ 20 và thế kỷ 21, cuốn sách đã nêu bật những tấm gương sáng của các nhà khoa học Việt Nam và quốc tế trong các hoạt động giúp đỡ ngành vật lý và các tài năng trẻ nước ta.

Ðó là vợ chồng giáo sư - tiến sĩ Lê Kim Ngọc - Trần Thanh Vân. Với công trình "Lát mỏng tế bào" (Thin Cell Layer)  nữ bác học Việt kiều tại Pháp, gốc Vĩnh Long, được coi là người làm ra "cuộc cách mạng trong thực vật học". Chồng bà, Giáo sư Trần Thanh Vân là chuyên gia hàng đầu thế giới về vật lý hạt. Giữa ngày đông tháng giá, trong tuyết trắng trước Nhà thờ Ðức Bà Paris, hai vợ chồng bác học Trần Thanh Vân đã đứng bán những tấm thiếp giáng sinh, mỗi tấm lãi một đô-la để lấy tiền giúp xây dựng các làng SOS Việt Nam tại Ðà Lạt, Huế, Quảng Bình...

"Chúng tôi làm những việc nhỏ ấy, bà Ngọc tâm sự, với tất cả tình thương và sự thành tâm. Tiền bạc và danh vọng có thể phút chốc tan biến như khói, như sương, song tình thương và lòng nhân ái thì còn lại mãi".

Ông là người có sáng kiến tổ chức những cuộc gặp gỡ các nhà vật lý lớn nhất của thế giới, trong đó có 6 lần Gặp gỡ Việt Nam, góp phần đưa vị thế của ngành vật lý Việt Nam và quốc gia Việt Nam lên tầm cỡ thế giới. Tại Gặp gỡ Việt Nam lần thứ 6, nhà vật lý học Mỹ James Cronin, giải thưởng Nobel, phát biểu: "Việt Nam là một nước dân đông tới 84 triệu, đất rộng xấp xỉ Nhật Bản, Pháp, Anh... Tại sao các bạn không mơ ước nước các bạn sẽ trở thành một cường quốc khoa học? Không nên cho rằng, đối với một nước đang phát triển như Việt Nam, thì chỉ cần nghiên cứu ứng dụng, chứ chưa cần tham gia nghiên cứu cơ bản. Các bạn nên nhớ rằng, khoa học cơ bản là một bộ phận quan trọng trong cấu thành văn hóa... Rất không may giữa hai nước chúng ta đã xảy ra chiến tranh. Ngay từ đầu, tôi đã kịch liệt phản đối cuộc chiến tranh ấy. Sau khi chiến tranh kết thúc, tôi muốn làm được một việc gì đó để sửa chữa lỗi lầm của đất nước chúng tôi... Tôi sẽ nhẹ nhõm trong lòng trước lúc nhắm mắt xuôi tay nếu được trông thấy ngày nền khoa học Việt Nam cất cánh...

Từ trong những cuộc Gặp gỡ Việt Nam này, hàng nghìn suất học bổng Odon Vallet đã được trao cho các học sinh, sinh viên Việt Nam. Odon Vallet là tiến sĩ về triết học và tôn giáo phương Ðông. Người bố của Odon thời trẻ rất nghèo. Sáng đi học, chiều đi chăn cừu thuê trên đồng cỏ lạnh buốt hay sườn đá chênh vênh của vùng Bourgne. Lớn lên, ông đến Paris vừa làm lao công vừa theo học từ trung học, đại học rồi đỗ tiến sĩ luật, trở thành tổng giám đốc của một công ty bảo hiểm lớn.

Trước khi qua đời, ông để lại một gia tài 100 triệu ơ-rô với lời trăng trối: "Này, Odon, con hãy thương yêu lấy người nghèo. Trong đám người bất hạnh đó, có không ít khối óc thông minh, trái tim nhân hậu...".

Thấm thía lời cha dặn, Odon không tiêu một đồng nào cho riêng mình từ gia tài đồ sộ ấy. Ông đem gửi tất cả vào ngân hàng. Với tấm lòng yêu thương, tin tưởng ở những học trò nghèo Việt Nam, cảm kích trước tấm gương của vợ chồng giáo sư Trần Thanh Vân, ông đã dùng số tiền lãi ấy tặng học bổng cho học sinh, sinh viên Việt Nam và Pháp. "Khi tặng học bổng cho những bạn trẻ ở một đất nước nghèo mà hiếu học như Việt Nam, ông nói, tôi cảm thấy mình đang làm tròn đạo hiếu"...

Sự hướng tới cộng đồng của mỗi cá nhân, sự gần gũi và giúp đỡ Việt Nam như vậy và nỗ lực vươn tới những đỉnh cao của các nhà khoa học Việt Nam... đều là những hướng hội nhập, làm cho trái đất ngày một ấm áp hơn trên tinh thần hòa bình, hữu nghị và phát triển.

Có lẽ cuốn sách Ðất Việt cuối trời xa nhằm hướng tới bạn đọc trí thức trẻ. Tôi nghĩ rằng, những ai đọc nó, sẽ được thắp lên ngọn lửa của tình người, tình yêu nước, niềm tự hào dân tộc và khát vọng chân trời. Thế giới này, vũ trụ này trong lòng tay của những con người đi tới.

(Theo ND)

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác