Nhà văn Trần Thùy Mai: Một nốt trầm rất Huế

Cái tên Trần Thùy Mai không quá xa lạ với độc giả yêu văn chương Việt. Năm nào chị cũng cho ra mắt ít nhất một tập truyện ngắn như là cách để nuôi dưỡng ngòi bút và tri ân với độc giả của mình.

Nhà văn Trần Thùy Mai: Một nốt trầm rất Huế - ảnh 1

Với văn chương, Trần Thùy Mai là một người không ồn ào: Nhẹ nhàng nhưng lại có sức lan tỏa và ổn định một lượng độc giả riêng. Nhưng có một điều lạ là, giữa thời đại ồn ào náo nhiệt, vậy mà chị cũng như văn chương của chị luôn giữ được một sự tĩnh lặng, nhiều khi rất buồn. Và cũng lạ, ít khi thấy chị góp mặt giữa chốn văn chương, hay những giải thưởng văn chương thường kỳ.

Chị viết văn khá lâu, cũng chăm chút độc giả đến từng chi tiết nhưng sống ở Huế, chị có thấy mình bị thiệt thòi hơn các đồng nghiệp ở Hà Nội vàthành phố Hồ Chí Minh?

- Có cái mất và cũng có cái được, điều này thì ngay cả những người ở hai thành phố lớn như Hà Nội và TP HCM cũng thế. Mất vì biết được các thông tin nghề nghiệp chậm hơn, quyền lợi hội viên cũng ít hơn... nhưng ngược lại mình không phải dính dáng gì tới phe này nhóm nọ... Dù được hay mất thì mình luôn mong muốn được sống và viết ở đây, vì cả cuộc đời và trang viết của mình đã gắn chặt với vùng đất này nên khó mà đi xa được.

Điều này có vẻ hơi phiến diện, chị có nghĩ vậy không?

- Có ba thứ khiến mình có thể gắn bó lâu dài với vùng đất này: Thiên nhiên đẹp để nuôi dưỡng cảm hứng, không gian yên tĩnh để viết, và… mạng internet giúp mình có thể bay ra khỏi không gian giới hạn của một thành phố nhỏ để đi đến những nơi mình muốn đi, gặp gỡ những người mình muốn gặp và gửi tác phẩm đến những tòa soạn và nhà xuất bản ở hai đầu đất nước.

Là một nhà văn đương đại ở Việt Nam và có độc giả của riêng mình, nhưng cái tên Trần Thùy Mai dường như "rất xa" với các giải thưởng văn chương?

- Có vẻ như người hỏi không quan tâm đến tôi lắm (cười). Nói thật là mình cũng quan tâm đến giải thưởng nhưng ở mức độ chừng mực thôi.

Chị có nhận xét gì về một số giải thưởng văn chương gần đây?

- Mỗi kỳ trao giải thường phát hiện được ít nhất là một tác phẩm xứng đáng. Nhưng bên cạnh đó vẫn còn nhiều trường hợp được giải do nể nang, hoặc do quan hệ của tác giả. Cần phải kêu gọi tinh thần công chính của các thành viên trong hội đồng chấm giải, nếu các vị này có bản lĩnh để không rơi vào tình trạng nể nang, thỏa hiệp, thì giải thưởng sẽ có uy tín cao hơn và người viết cũng như độc giả sẽ quan tâm hơn.

Trong truyện ngắn của chị, người ta thấy nhiều bóng dáng của Phật và thiền. Dù người ta biết đã nhắc đến Huế - thì cả trong đời sống thực lẫn văn chương không thể không nhắc tới điều ấy? Chị cũng khó thoát khỏi quy luật ấy khi mình là một nốt trầm của ca Huế hay chị còn gửi gắm một ý niệm gì?

- Những yếu tố văn hóa thoát thai từ tôn giáo luôn tiềm tàng trong đời sống tinh thần của con người. Xu hướng tâm linh rất mạnh mẽ trong tâm hồn người Huế, mà mình chắc người Việt Nam các nơi cũng đều vậy, dù rằng biểu hiện có khác nhau ít nhiều.

Trong góc nhìn của một nhà văn, nói một cách ngắn gọn, đâu là vẻ đẹp tiềm ẩn của Huế?

- Đó là xu hướng nội tâm và tâm linh của người Huế, chịu ảnh hưởng nhân sinh quan và vũ trụ quan phương Đông, xu hướng này thấm sâu tiềm tàng trong kiến trúc, mỹ thuật, văn chương và cách sống của con người. Ta hay giới thiệu đền đài lăng tẩm với vẻ tự hào, thực ra kiến trúc của mình tuy cũng đẹp nhưng không phải là kỳ vĩ cho lắm trong con mắt của du khách đã đi qua nhiều nơi. Nên giới thiệu phần hồn trong đó hơn là chỉ dừng lại ở vẻ đẹp bên ngoài...

Có người bảo truyện ngắn của chị mang hơi hướng tính nữ nhiều hơn?

- Đương nhiên rồi. Vì mình là phụ nữ nên văn chương nó cũng ít nhiều mang hơi hướng ấy.

Vì vậy mà tôi thấy đã dần hình thành một "thương hiệu" Trần Thùy Mai?

- Mình hơi ngại hai chữ "thương hiệu" vì hai chữ này có vẻ thuần túy mua bán, mặc dù sách cũng là một món hàng trên thị trường. Cũng như trước đây mình rất sợ mấy chữ "kỹ sư tâm hồn" vì mình không thể nghĩ tâm hồn có thể chế tạo hay sửa chữanhư một món hàng trong nhà máy.

Nhưng tôi lại thấy chị đang muốn khẳng định điều đó, vì gần đây người đọc bắt gặp trong nhiều truyện ngắn của chị, không gian đã được mở rộng ra ngoài biên giới Việt Nam, đấy phải chăng một lần nữa khẳng định "thương hiệu"?

- Không. Nói vậy thì chưa đúng, vì tôi vẫn nghĩ con người có rễ, nhưng cũng có ngọn nữa. Nếu bạn đến Huế vào những ngày lễ, hoặc vào những tháng cao điểm của mùa du lịch mà không đặt phòng trước, bạn sẽ chật vật lắm mới kiếm được khách sạn. Những năm gần đây nhiều người đến Huế. Người Huế cũng đã có dịp đi ra nước ngoài để học hành, làm việc, giao lưu văn hóa. Từ đó nẩy sinh quan hệ tình bạn, tình yêu, công việc. Đó cũnglà một phần của Huế, hay một phần của Việt Nam ngày nay, qua những câu chuyện mình muốn viết về những chỗ gặp nhau và khác nhau giữa người Việt và người nước ngoài trong mắt nhìn của riêng mình...

Có ý kiến cho rằng ở Việt Nam không có nhiều nhà văn chuyên nghiệp lắm, họ chỉ là những người viết theo cảm xúc, lâu lâu tập hợp in thành một cuốn sách?

- Tôi nghĩ phân biệt nhà văn chuyên nghiệp với nhà văn không chuyên là một việc khó khăn và cũng không cần thiết. Cái quan trọng là tác phẩm được người đọc đón nhận hay không mà thôi.

Ngoài công việc nhà văn thì chị còn là một biên tập viên của nhà xuất bản. Nhưng gần đây độc giả yêu văn chương khá thờ ơ với những sáng tác văn học trong nước nhưng lại rất hào hứng với những cuốn sách văn học mua bản quyền nước ngoài. Phải chăng là độc giả sai lầm hay các nhà văn phải nhìn lại mình?

- Theo tôi quan sát thì độc giả thích đọc cả sách trong nước lẫn ngoài nước. Mỗi thứ đáp ứng một nhu cầu khác nhau. Và mỗi thứ đều có những cuốn bán chạy, những cuốn không. Văn học Việt Nam hiện nay chưa thể nói là đã đáp ứng được lòng mong đợi của người đọc, điều đó có nhiều nguyên do, nhưng tôi tin nó sẽ đáp ứng được, và trách nhiệm đầu tiên là của các nhà văn. Tất nhiên với những tác phẩm văn học nước ngoài đã thành công trên khắp thế giới thì người đọc dành nhiều quan tâm hơn cũng là điều dễ hiểu, trong sự quan tâm không phải chỉ có cảm thụ văn chương mà còn có cả khao khát thông tin.

Xin cảm ơn chị!

Theo KTĐT

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác