“Và nơi đây bình minh yên tĩnh…” với dịch giả Lê Đức Mẫn.

Nhà giáo ưu tú, hội viên Hội nhà văn Việt Nam Lê Đức Mẫn, người đã đem đến cho độc giả Việt Nam hơn 40 đầu sách văn học Xô Viết, trong đó có tác phẩm nổi tiếng về đề tài chiến tranh được độc giả Việt Nam hết sức trân trọng “Và nơi đây bình minh yên tĩnh…”

Cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại của nhân dân Xô Viết chống chủ nghĩa phát xít Đức đã lùi vào dĩ vãng cách đây 62 năm, song tiếng vang của nó vẫn còn nguyên vẹn cho đến tận ngày nay. Cuộc chiến khốc liệt đó đã cướp đi sinh mạng hàng triệu người dân vô tội tại các nước cộng hoà Liên Xô cũ, nay là các nước SNG, song cũng chính trong lò lửa chiến tranh ấy hơn bao giờ hết chủ nghĩa anh hùng và lòng yêu nước vô hạn của nhân dân Xô Viết đã toả sáng và là sự đảm bảo thắng lợi cho cuộc đấu tranh của Hồng quân Liên Xô chống quân phát xít Hitle tàn bạo. Chủ nghĩa anh hùng của nhân Liên Xô trong chiến tranh thế giới thứ hai đã được khắc hoạ rõ nét qua nhiều tác phẩm văn học Nga.

Nhân kỷ niệm 62 năm Ngày chiến thắng chủ nghĩa phát xít Đức (9/5/1945-9/5/2007), VOVNews xin giới thiệu với quý vị một dịch giả khá nổi tiếng của Việt Nam: đó là Nhà giáo ưu tú, hội viên Hội nhà văn Việt Nam Lê Đức Mẫn, người đã đem đến cho độc giả Việt Nam hơn 40 đầu sách văn học Xô Viết, trong đó có tác phẩm nổi tiếng về đề tài chiến tranh được độc giả Việt Nam hết sức trân trọng “Và nơi đây bình minh yên tĩnh…”

PV: Thưa dịch giả Lê Đức Mẫn, con đường nào đã dẫn ông đến với văn học Nga?

Ông Lê Đức Mẫn: Cho phép tôi được ví von một cách hình ảnh một chút. Tôi cho rằng mọi mối tình đều trải qua hai giai đoạn: giai đoạn làm quen và giai đoạn đam mê. Từ nhỏ tôi đã yêu văn học Nga và “mối tình” này của tôi cũng trải quan 2 giai đoạn. Giai đoạn tôi làm quen và học tiếng Nga, giai đoạn tiếp theo là tôi đam mê văn học Nga, do đó tôi đi sâu vào nghiên cứu và gửi gắm cả trái tim mình cho nền văn học Nga.

Tôi bắt đầu học tiếng Nga năm 1960 tại trường đại học Sư phạm Hà Nội. Chỉ một năm sau tôi đã có thể dịch những tài liệu không khó lắm từ Nga sang tiếng Việt. Đến năm thứ 3 tôi đã dịch được hơn 100 bài thơ của Puskin và nhiều nhà thơ, nhà văn khác của Liên Xô.

Năm 1978 tức là 14 năm sau khi tốt nghiệp đại học, tôi đã dịch và phát hành tuyển tập các tác phẩm nổi tiếng của Lec-môn-tôv, trong đó có cả bản Trường ca nổi tiếng “Ác quỷ”.

Tôi yêu và trân trọng văn học Xô Viết, nhất là mảng đề tài chiến tranh, bởi trong đó chủ nghĩa anh hùng và lòng yêu nước của nhân dân Xô Viết đã được thể hiện rất đẹp, rất đời thường.

PV: Độc giả Việt Nam, nhất là những người hâm mộ văn học Xô Viết về đề tài chiến tranh đều biết tên tuổi dịch giả Lê Đức Mẫn gắn liền với tác phẩm văn học nổi tiếng “Và nơi đây bình minh yên tĩnh…” của nhà văn Xô Viết Boris Vasiliev. Ông có thể chia sẻ những suy nghĩ của mình khi dịch tác phẩm này?

Ông Lê Đức Mẫn: Nhân dân Việt Nam và nhân dân Xô Viết đều có chung một số phận và có lẽ đó chính là điều gắn bó chúng ta với nhau hơn, cảm thông với nhau hơn. Hơn nữa chúng ta cũng đều phải trải qua những năm tháng đấu tranh gian khổ vì độc lập và tự do dân tộc. Sau khi đọc kỹ tác phẩm “Và nơi đây bình minh yên tĩnh…” của tác giả Boris Vasiliev tôi vô cùng cảm động trước một bản anh hùng ca tuyệt vời về chủ nghĩa anh hùng, về lòng quả cảm phi thường của những cô gái Nga tuổi đời còn rất trẻ, song đã dám hy sinh cho Tổ quốc. Mỗi cô gái có một số phận khác nhau, song cái gắn kết họ lại với nhau – đó chính là lòng căm thù quân phát xít tàn bạo, là khát khao được yêu và được sống trong hoà bình. Tất cả họ đón nhận cái chết thật bình thản, mặc dù có cô đã hoảng hốt khi lần đầu tận mắt nhìn thấy những tên phát xít Hitle tàn bạo, tay lăm lăm khẩu súng sẵn sàng nhả đạn vào bất kể ai, khi họ bất ngờ đụng phải chúng khi đi tuần trong một cánh rừng. Chính những yếu tố tự nhiên, rất đời thường đó càng làm tăng thêm tính chân thực của tác phẩm và càng tôn thêm vẻ đẹp của chủ nghĩa yêu nước chân chính. Tôi nhận thấy đây là tác vĩ đại về đề tài chiến tranh đầy gian khổ của nhân dân Xô Viết chống chủ nghĩa phát xít Đức. Bản dịch đã được nhà xuất bản Văn hoá phát hành và được rất nhiều bạn đọc trong nước nồng nhiệt đón nhận. Vài năm sau, bản dịch này được tái bản tại nhà xuất bản Cầu vồng của Liên Xô. Cách đây không lâu, phát biểu trên truyền hình Việt Nam về chủ đề “Nước Nga trong lòng tôi”, tôi có nói: “Giá như tôi có cuộc sống thứ hai thì tôi vẫn nguyện là người chuyên dịch các tác phẩm văn học Nga”.

PV: Thưa ông, tại Nga cũng như ở Việt Nam, người ta thường ví chiến thắng chủ nghĩa phát xít Đức của nhân dân Nga với chiến thắng Điện Biên Phủ của nhân dân Việt Nam. Hai sự kiện này đều kỷ niệm vào tháng 5. Ông có cảm nhận gì về sự trùng lặp thú vị này?

Ông Lê Đức Mẫn: Như trên tôi đã nói, cả hai dân tộc đều có chung số phận. Đó là số phận của những người dám đứng lên đấu tranh chống lại bạo lực và sự phi nghĩa, hay nói chính xác hơn là chống lại chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa thực dân. Thắng lợi của hai dân tộc chúng ta không chỉ có ý nghĩa lịch sử quan trọng trong phạm vi hai nước, mà có thể nói nó là bản anh hùng ca xúc động trái tim toàn nhân loại. Bởi thắng lợi đó đã góp phần chấm dứt chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa phát xít, mở ra một trang mới trong lịch sử thế giới. Chúng ta có quyền tự hào về những thắng lợi vẻ vang ấy, cũng như tự hào về những trang sử hào hùng trong cuộc kháng chiến vì độc lập, tự do của nhân dân Xô Viết và nhân dân Việt Nam./.

Theo VOV

 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác