Văn học Việt Nam hội nhập và phát triển.

Văn học Việt Nam hội nhập và phát triển. - ảnh 1
Ảnh minh họa (Nguồn: Internet)
(Cinet)- Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của kinh tế- xã hội và công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, văn học Việt Nam đã có những bước tiến mạnh mẽ, khẳng định được vị thế và giá trị của mình trong quá trình hội nhập quốc tế.
Quá trình đổi mới văn học ở Việt Nam diễn ra hết sức sôi động và đa dạng với tư duy kế thừa, làm phong phú và khai thác sâu hơn giá trị văn học truyền thống. Sau một thời gian dài ngắt quãng, văn học hôm nay đã hấp thu vào nó các yếu tố kỳ ảo, trào lộng trong kho tàng văn học quá khứ của dân tộc. Không chỉ có thế, văn học hôm nay cũng đã tiếp thu tinh hoa văn học thế giới như các khuynh hướng, trào lưu lãng mạn, tượng trưng, huyền thoại, viễn tưởng, phi lý,... tạo nên tính đa dạng, độc đáo trong nội dung và cấu trúc tác phẩm. Nổi lên hàng đầu là sự hiện diện của thể ký và phóng sự với cái nhìn trực diện về những vấn đề nhức nhối của thực trạng xã hội. Các tác phẩm không chỉ tái hiện bối cảnh thời đại, lịch sử mà còn khám phá thế giới nội tâm, khắc họa số phận con người trong mối quan hệ giữa cá nhân và nhân loại, có sự hoà quyện giữa con người xã hội, con người tự nhiên và con người tâm linh. Bên cạnh đó là sự khởi sắc của truyện ngắn, từ sự đổi mới tư duy nghệ thuật và bút pháp của các cây bút Nguyễn Minh Châu, Ma Văn Kháng hay Lê Minh Khuê đến sự vào cuộc đầy tính chuyên nghiệp và sắc sảo của Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài, Nguyễn Ngọc Tư,… đã đem lại phẩm chất nghệ thuật đích thực và tạo nên lực hấp dẫn, thu hút công chúng đối với văn hoá đọc.
Một điểm đặc biệt khác trong văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới là sự xuất hiện một số cây bút người Việt đang sống, làm việc ở nước ngoài như Lê Ngọc Mai, Đoàn Minh Phượng, Vũ Hoàng Hoa,… họ đã đem đến cho người đọc trong nước hiện thực về cuộc sống và con người ở những không gian, thời gian khác nhau trên trái đất song cuối cùng hệ quy chiếu vẫn là con người Việt Nam, là mối quan hệ gắn bó với cội rễ của họ ở tổ quốc cũng như bên ngoài lãnh thổ. Đặc biệt, thời gian gần đây, Việt Nam đã có nhiều tác phẩm được dịch ra tiếng nước ngoài. Từ đó, bạn bè thế giới đã phần nào tiếp cận được với văn học Việt, tạo nên từng bước đi vững chắc trên con đường hiện đại hoá nền văn học dân tộc để hoà nhập vào quỹ đạo văn học thế giới.
Văn học Việt Nam hội nhập và phát triển. - ảnh 2
Một cuốn sách của nhà văn Bảo Ninhh được NXB nước ngoài
mua bản quyền và xuất bản

Hòa nhập nhưng không hòa tan
Hòa nhập quốc tế luôn là “con dao hai lưỡi”. Bên cạnh những mặt tích cực, tất nhiên sẽ tồn tại những mặt tiêu cực nhưng quan trọng hơn cả là bản lĩnh của chúng ta như thế nào để tiếp nhận tinh hoa của thế giới mà vẫn giữ được giá trị của dân tộc.
Xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế với sự phổ biến mang tính xuyên quốc gia của vô số sản phẩm theo xu hướng, trào lưu, lý thuyết khác nhau đã làm cho đời sống văn học của nhân loại trở nên phong phú, đa dạng nhưng cũng không kém phần phức tạp. Sự bùng nổ của công nghệ thông tin giúp cho các nhà văn dễ dàng tiếp cận với nền văn học thế giới. Tuy nhiên, nhà văn không chỉ đọc và học hỏi, nhà văn còn phải sáng tạo, sáng tạo vì cộng đồng của mình, rộng hơn là vì cộng đồng nhân loại. Để làm được điều đó, trước hết nhà văn cần tới một nội lực văn hóa mạnh mẽ, phong phú để tạo dựng nền tảng, động lực cho quá trình sáng tạo. Hơn thế nữa, khi đứng trước quá nhiều nguồn thông tin và phương án để lựa chọn, nhà văn phải có bản lĩnh để lựa chọn cho mình con đường phù hợp nhất, có tính chọn lọc nhất để nâng cao khả năng tương thích với thị hiếu của đông đảo công chúng. Vả lại, không phải bất kỳ xu hướng, trào lưu, lý thuyết văn học nào xuất hiện ở các trung tâm văn hóa - văn minh lớn cũng đều có khả năng truyền thụ, soi sáng mọi nền văn học dân tộc. Tầm nhìn xa và sự tỉnh táo thể hiện ở chỗ hội nhập không phải là hòa tan. Hội nhập là để tăng cường thêm hành trang tinh thần của nhà văn, chứ không phải đi tìm các mô hình để sao chép. Bởi dù thế nào thì nhà văn vẫn phải viết cho độc giả của xã hội mà họ đang sống.
Khát vọng hội nhập để nâng tầm văn học nước nhà là điều chúng ta hướng tới, song việc nâng tầm ấy không phụ thuộc vào việc các nhà văn đã mở rộng tầm nhìn để biết rõ văn học thế giới hôm nay ra sao mà phụ thuộc vào nội lực của nhà văn, vào hành vi sáng tạo của từng người. Từ góc nhìn văn hóa - văn học, một ngày mà một số thói quen đã trở nên cũ kỹ vẫn đeo bám dai dẳng trong hoạt động nhận thức - phản ánh của nhà văn thì ngày ấy, chúng ta cần xem lại mình.
Thay cho lời kết
Về cơ bản, nền văn học nước nhà đã và đang có những bước tiến mạnh mẽ trong quá trình hội nhập với những đặc trưng và sắc màu riêng biệt. Để tiếp nối thành quả đó, cần xây dựng một nền văn học nhân văn, mang tư tưởng tiến bộ của thời đại, đồng thời phát huy cao nhất bản sắc văn hóa và tinh hoa văn hóa của nhân loại để làm phong phú thêm cho nền văn học dân tộc. Chỉ có đổi mới tư duy sáng tạo, kết hợp giữa truyền thống và cách tân, dân tộc và hiện đại, với ý thức đặt văn học Việt Nam trong bối cảnh giao lưu và hội nhập với văn học thế giới thì văn học Việt Nam mới có vị trí xứng đáng trong xu thế toàn cầu.
Bên cạnh đó, cần tạo lập môi trường phát triển thuận lợi để các nhà văn phát huy cao nhất tài năng và tâm huyết trong sáng tạo nghệ thuật, nâng cao ý thức trách nhiệm đối với sự nghiệp đổi mới của dân tộc thông qua các hoạt động tăng cường mở rộng giao lưu văn hóa, đẩy mạnh công tác dịch thuật văn học, chủ động giới thiệu tinh hoa văn học nhân loại nhằm nâng cao chất lượng và trình độ hội nhập, nâng tầm văn hóa nhà văn và khuyến khích vai trò tích cực của công chúng; khuyến khích chiều sâu khái quát của phê bình, chú ý đẩy mạnh tính chuyên nghiệp của hoạt động văn học và hoạt động phê bình. Các cơ quan quản lý và các Hội chuyên ngành nên tổ chức thường xuyên các cuộc thi về văn học nhằm tôn vinh các nhà văn có năng lực, đồng thời khai phá sự sáng tạo và tìm kiếm những tài năng văn học trẻ có tài.
Hy vọng rằng, trong thời gian tới, cùng sự quan tâm và đầu tư của nhà nước, nền văn học Việt Nam sẽ tiếp tục khởi sắc, góp phần quảng bá và giới thiệu văn học Việt đến với đông đảo bạn bè quốc tế. Từ đó, khẳng định vị thế của văn học nói riêng và văn hóa Việt Nam nói riêng trên toàn thế giới.
DH

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác