Viết văn là một nghề và cần phải chuyên nghiệp

Đó là tâm sự của nhà văn Lê Hoài Lương (hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật Bình Định), người đoạt giải Ba cuộc thi truyện ngắn trên báo Văn nghệ, với tác phẩm “Một ngón tay nho nhỏ”.

Nhà văn Lê Hoài LươngNhà văn Lê Hoài Lương

Không xa lạ trên diễn đàn văn nghệ, anh đã viết rất hăng, rất say, viết như để “khẳng định mình” và…“kiếm cơm” nữa. Miệt mài viết và nghề viết đã không phụ lòng mong đợi của anh. Đã từng nhận hàng loạt giải thưởng trong các cuộc thi viết truyện ngắn nhưng giải thưởng này một lần nữa khẳng định con đường anh chọn là đúng dù mới chỉ “bắt đầu”. Với anh “Viết văn là một nghề thực sự và cần phải chuyên nghiệp”. 

PV: Cảm xúc của anh khi nhận được tin truyện ngắn của mình đoạt giải?

+ NV.Lê Hoài Lương: Rất mừng. Dù giải thưởng không cao. Mặc dù đã có 2 giải thưởng truyện ngắn VNQĐ nhưng báo Văn Nghệ là diễn đàn của Hội Nhà Văn, có tên trong top được đánh giá cao là sang lắm rồi. Nhưng thực lòng, tôi mừng hơn vì lẽ khác. Nội dung của truyện ngắn này khá tế nhị: đó là sự dè dặt chính trị của giới văn nghệ nước ta một thời. Thêm nữa, đây là biểu hiện sự cởi mở và thoáng nhiều trong nhìn nhận, đánh giá văn chương hiện nay.

- Nghe nói anh rất có duyên với các giải thưởng văn học?

+ Tôi làm thơ từ thời học sinh. Lần đầu tiên gửi thơ cho báo, năm 1983 (là để dự thi), được in rồi được giải nhì, giải cấp tỉnh thôi. Cũng chỉ là yêu thích chung chung chứ không mộng tưởng văn chương gì đâu. Có hăng lên viết nhì nhằng nhưng thấy nhiều người quanh mình làm thơ hay quá, đâm nản, chuyển sang viết truyện ngắn. Truyện đầu tiên được in cũng là truyện dự thi, lại được giải cao nhất, cũng chỉ cấp tỉnh, vào năm 1993. Cho tới khi bạo gan gửi dự thi truyện ngắn vào mấy ngày cuối cuộc thi, năm 1996 của VNQĐ, nhận được lá thư viết tay có lời khen của nhà văn Khuất Quang Thụy, tôi hạnh phúc vô cùng, cứ đọc đi đọc lại bức thư nhiều lần và hồi hộp chờ đợi. Rồi hạnh phúc không thể tả khi được giải. Tôi bắt đầu tin mình có chút năng khiếu và nghĩ về việc viết lách nghiêm túc hơn. Nhưng cũng viết tùy hứng, cái gì nghĩ ngợi thấy đã, thấy sướng là viết chứ không nhăm nhăm khẳng định một cái đích cụ thể nào cả. Đến các giải thưởng mới đây, VNQĐ 2005 - 2006 và Văn Nghệ 2006 - 2007, tôi thấy mình thực sự tự tin khi viết, và dĩ nhiên, giải thưởng bao giờ cũng có yếu tố may mắn. Có người cầm bút là chói sáng ngay từ đầu. Tôi biết mình không có tài năng kiểu đó. Nhưng những giải thưởng cứ dẫn dụ. Giờ có vẻ tôi cũng đang mơ ước...

- Giải thưởng lần này có ý nghĩa như thế nào trong sự nghiệp viết của anh?

+ Đành rằng các giải thưởng văn nghệ ở Việt Nam luôn kèm theo chữ may mắn. Nhưng dù sao, được khẳng định ở những diễn đàn lớn luôn là niềm vui, là sự động viên kịp thời. Với tôi, tôi thấy tự tin hơn những tìm tòi, thể nghiệm nhiều khi khá táo bạo. Nhất là về mặt kỹ thuật. Đáng tiếc là trên các diễn đàn văn học lớn, nhỏ của nước mình, những cái na ná nhau vẫn cứ chiếm lĩnh đến hơn chín phần. Một phần còn lại dù sao cũng đáng mừng, cho cả người viết và nhà biên tập. Đó là những quẫy cựa, không cam chịu đường mòn.

Có một người bạn giảng giải cho tôi ở một trại viết rằng “gu” của Tạp chí này là gì, báo kia là gì... và phải viết thế này thế kia họ mới “hít”. Gởi in kiếm tiền thì được. Đây đang nói chuyện thi. Tôi đã không làm theo những lời khuyên này. Viết để nhăm nhăm kiếm giải thưởng thì tôi không viết được. Dù giải thưởng rất cần với người chưa có tên tuổi. Như ông Nguyễn Huy Thiệp thì cần gì giải thưởng mà vẫn sừng sững đó, vì ông thực tài.

-  Anh hay viết về những vấn đề gì? Lấy đề tài từ đâu?

+ Chưa có định hình nào cả trong tôi về các đề tài cụ thể kiểu chiến tranh, tình yêu, xã hội, luận đề, thân phận con người... Mọi thứ nhằm lý giải về con người, suy nghiệm về cuộc sống đều khiến tôi quan tâm. Xét cho cùng tôi đang viết về tôi trong những chuyển động của thế giới, những góc khuất âu lo và hy vọng. Chị hỏi lấy đề tài từ đâu? Dù đơn giản một chút trắc ẩn, một khúc quanh trong hồn người hay to tát gì về nhân sinh về ý nghĩa xã hội, văn học cũng nhằm tới cái đích con người nên đều từ đây mà ra cả.

- Được biết có lúc trong 7 tháng anh viết được 17 truyện…?

+ Trước đây tôi viết một truyện ngắn rất lâu. Nghĩ ngợi một ý tưởng có khi nhiều năm, bao giờ thấy thật hoàn hảo cả đến cách thể hiện, đến từng chi tiết, nhất là phải có những chi tiết hay mới thực sự cầm bút. Nên viết không nhiều dù cứ luôn ngẫm nghĩ. Vài năm nay khá hơn. Một thoáng bắt gặp tình cờ là ghi ngay vào sổ tay cái tên truyện ngắn. Với tôi, tên truyện bao giờ cũng khó nhất. Khi đã có tên là xong 50%. Nghĩ thêm cách thể hiện cho tối ưu là viết. Các chi tiết cứ tự nó nối nhau xuất hiện khi viết và cứ luôn bất ngờ khi nó nhảy độp vào trang văn của mình. Dù viết văn bây giờ với tôi vẫn cứ là tùy hứng, nhưng với cách làm việc này có tháng tôi viết đến 5 truyện. Đúng như chị vừa nói, từ tháng 4 - 11.2006 tôi có trong tay 17 truyện, bằng trước đây phải viết mấy năm. Có vẻ như tôi bắt đầu hiểu tính chuyên nghiệp của nghề văn là gì.

- Động lực nào thúc đẩy anh viết được như vậy?

+ Từ yêu thích đến ý thức muốn thể hiện mình, khẳng định mình. Ở Bình Định có câu “Cùng nghề đan thúng, túng nghề đan nia”, nhiều lúc tôi nghĩ vì không còn chút bấu víu nào cả nên tôi đã gắn đời mình với văn chương. Xét cho cùng mỗi người cũng muốn tìm một danh phận nào đó, tiền bạc, địa vị xã hội... cái danh thấy dễ nhất là văn chương, in vài cuốn sách là đã được giới thiệu nhà này nhà nọ (cười)...

- Vậy với anh, nghề viết được quan niệm như thế nào? 

+ Tôi rất thích câu hỏi này. Viết văn là một nghề thực sự và cần phải chuyên nghiệp. Chính những suy nghĩ kiểu thiêng liêng Á Đông rằng “văn dĩ tải đạo” gì gì đó nên nhà văn phương Đông ít trường lực. Có chút lóe sáng rồi đứt bóng. Mà lóe lên đã là may, phần đông một đời miệt mài cầm bút lặng thinh, vô tăm tích trong nối tiếp hết thế hệ này đến thế hệ khác dòng chảy ảo mộng văn chương. Viết văn phải là “ăn thua đủ” với đời mình. Chấp nhận dấn thân và trả giá. Tôi cũng muốn “kiếm cơm” bằng nghề văn nhưng chưa được. Việt Nam có nhiều nhà văn khá lên, có thể nói là giàu. Không phải từ thương hiệu văn chuyển sang viết báo, làm kịch bản đâu. Chẳng hạn, Nguyễn Nhật Ánh và cái mảng sân trường của anh. Nói gì đến phương Tây, ngay ở Trung Quốc đã nhiều người giàu lên nhờ chữ nghĩa. Tôi thực sự kính trọng họ và mơ ước có thể “kiếm cơm” đúng nghĩa như thế.

- Những bài báo, truyện ngắn của anh thường mang phong cách mới, ngôn ngữ sắc sảo, hiện đại. Anh có thể chia sẻ một số kinh nghiệm trong quá trình viết?

+ Tôi viết báo để kiếm sống thôi. Còn văn thì cứ luôn tìm tòi, học tập không ngừng và chỉ mấy năm nay mới đủ tự tin, mạnh dạn chuyển sang lối viết hiện đại, thậm chí là hậu hiện đại. Tôi rất mừng khi kiểu truyện ngắn Những thời gian hoang phế được in trên Văn Nghệ, được nhà văn Dạ Ngân điện thoại khen dù chị chưa hề biết tôi. Tôi không có kinh nghiệm nào cả, chỉ có ý thức rất rõ là văn học của ta quá lạc hậu trong dòng chảy chung của thế giới. Với đặc thù của nó, văn học là của chung nhân loại, nhân sinh nên không thể không nhìn rộng ra ngoài nước. Đọc tất cả những thứ có thể và luôn nghĩ phải vượt lên chính mình để cố gắng đi tắt, đón đầu hay gọi là gì cũng được nhưng không phải theo đuôi ai cả, trường phái nào cả. Tôi luôn nghĩ vì sao người ta thành công. Và không cam chịu.

Chúc mừng và cảm ơn anh!

(Theo BBĐ)

Nhà văn Lê Hoài Lương. Tên thật: Lê Văn Lượng.

Sinh ngày 5.4.1961

Quê quán: Nhơn Phú, Quy Nhơn, Bình Định

Chi hội phó chi hội văn học (Hội Văn học nghệ thuật Bình Định)

* Tác phẩm chính đã in:

- Mỗi tháng có một rằm, tập truyện ngắn, NXB Hội Nhà Văn, 2000

- Những thời gian hoang phế, Tập truyện ngắn, NXB Thuận Hóa, 2005

* Các giải thưởng văn học:

- Giải nhì thơ 1983, Hội VHNT Nghĩa Bình (bài thơ Ngọn lửa)

- Giải nhì truyện ngắn (không có giải nhất) VHNT Bình Định (truyện ngắn Tiếng rừng)

- Giải 3 Truyện ngắn dự thi VNQĐ, 1996 (truyện Mỗi tháng có một rằm)

- Giải 2 truyện ngắn dự thi VNQĐ, 2005- 2006 (truyện Tiếng chuông chiều)

- Giải 3 truyện ngắn dự thi Văn Nghệ, 2006- 2007 (truyện Một ngón tay nho nhỏ)

- Giải B Văn học Nghệ thuật Xuân Diệu- Đào Tấn, Bình Định, 1995- 2000

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác