AN GIANG – Khu vực Khảo cổ & Kiến trúc Nghệ thuật Óc Eo - Ba Thê

AN GIANG – Khu vực Khảo cổ & Kiến trúc Nghệ thuật Óc Eo - Ba Thê - ảnh 1
Những cổ vật được tìm thấy tại khu vực khảo cổ Óc Eo - Ba Thê
(Cinet-DL) - Khu vực khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật Óc Eo – Ba Thê được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt có tổng diện tích quy hoạch bảo tồn khoảng 433,1 ha.
1.Tên Di sản/Di tích:  Di tích khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật Óc Eo - Ba Thê
2.Thời gian: Văn hóa Óc Eo hình thành và phát triển mạnh ở khu vực đồng bằng Nam Bộ trong khoảng 10 thể kỷ đầu Công Nguyên.
Địa điểm Óc Eo được đặt tên và công bố vào năm 1942
3.Năm công nhận: Ngày 27/9/2012, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã ký ban hành Quyết định số 1419/QĐ-TTg về việc xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt cho Khu vực khảo cổ & kiến trúc nghệ thuật Óc Eo – Ba Thê
4.Địa hình: Di tích khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật Óc Eo - Ba Thê nằm trên địa bàn thị trấn Óc Eo, thuộc huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang.
Thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long với diện tích 3536,7 km2. Phía đông và phía bắc giáp tỉnh Đồng Tháp. An Giang là tỉnh đứng thứ 4 về diện tích trong khu vực đồng bằng sống Cửu Long sau Kiên Giang, Cà Mau, Long An và là tỉnh có đường biên giới dài gần 100 km
5.Thổ nhưỡng: An Giang có 37 loại đất khác nhau, hình thành 6 nhóm đất chính, trong đó chủ yếu là nhóm đất phù sa trên 151.600 ha, chiếm 44,5%. Đất đai của An Giang phần lớn màu mỡ vì 72% diện tích là đất phù sa hoặc có phù sa, địa hình bằng phẳng
6.Khí hậu: An Giang nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, trong năm có 2 mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô. Nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 270C, lượng mưa trung bình năm khoảng 1.130 mm. Độ ẩm trung bình 75 – 80%. Khí hậu cơ bản thuận lợi cho phát triển nông nghiệp
7.Dân cư: Tính đến năm 2011, dân số toàn tỉnh là 2.151.000 người với mật độ 608 người/km2 là tỉnh có dân số đông nhất khu vực đồng bằng sông Cửu Long.
Toàn tỉnh có 24.011 hộ dân tộc thiểu số, với 114,632 người, chiếm 5,17% tổng số dân toàn tỉnh. Gồm:
Dân tộc Khmer có 86.592 người chiếm tỉ lệ 75,54% so với tổng số người dân tộc thiểu số và chiếm 3,9% so với tổng số dân toàn tỉnh. Trong số đó có khoảng 80.000 người sống tập trung ở 2 huyện miền núi Trí Tôn và Tịnh Biên, số còn lại sống rải rác ở các huyện trên địa bàn tỉnh.
Dân tộc Chăm có khoảng 13.772 người chiếm tỉ lệ 12% so với tổng số người dân tộc thiểu số, chiếm 0,62% so với tổng dân số toàn tỉnh.
Dân tộc Hoa có khoảng 14,318 người, chiếm 12,50% so với tổng số người dân tộc thiểu số và chiếm 0,65% tổng dân số toàn tỉnh. Đại bộ phận sống ở thành phố, thị trấn.
8. Nội dung: Khu vực khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật Óc Eo – Ba Thê được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt có tổng diện tích quy hoạch bảo tồn khoảng 433,1 ha. Trong đó, diện tích khu vực sườn và chân núi Ba Thê (được gọi là khu A) có diện tích 143,9 ha; cánh đồng Óc Eo ( khu B) có diện tích 189,3 ha.
Tên gọi Óc Eo là do một nhà khảo cổ học người Pháp – Louis Mallleret đề nghị đặt cho địa điểm này. Tại đây từng là một hải cảng sầm uất của vương quốc Phù Nam từ thế kỷ thứ 1 đến thế kỷ thứ 7. Trong lịch sử, Óc Eo được nối với khu vực phía Bắc của Angkor Borei bằng một kênh đào dài 90 km. Sự thịnh vượng của Óc Eo cũng do trục đường thương mại trên biển này mang lại.
Vào đầu thập niên 1920, nhà khảo cổ học người Pháp đã dùng những kỷ thuật chụp hiện đại của Châu Âu lúc bấy giờ để chụp miền Nam –Việt Nam và phát hiện ra khu vực khảo cổ này. Ông cùng các cộng sự của mình đã tiến hành tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu lịch sử và vào ngày 10/2/1944 bắt đầu khai quật những hố đầu tiên của di tích. Địa điểm Óc Eo được đặt tên và công bố vào năm 1942.
Di tích khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật Óc Eo - Ba Thê gồm các loại hình và những công trình tiêu biểu sau:
Di tích kiến trúc: Có niên đại kéo dài từ giai đoạn tiền Óc Eo đến giai đoạn hậu kỳ Óc Eo, phân bố ở quanh sườn và chân núi Ba Thê, Linh Sơn Nam, Linh Sơn Bắc, gò Danh Sang...
Linh Sơn tự (chùa Linh Sơn) được xây dựng bên trên nền móng của một công trình kiến trúc cổ. Trong chùa hiện đang lưu giữ tượng thần Vishnu, hai bia đá và nhiều hiện vật có giá trị. Chùa Linh Sơn đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ VVHTTDL) xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia năm 1988.
Địa điểm khai quật gò Út Trạnh: Tại đây các nhà khảo cổ đã phát hiện một tổng thể kiến trúc gạch, gồm ba hạng mục chính, được xây thẳng hàng và cách đều nhau, dàn trải theo trục Bắc- Nam, cửa quay hướng Đông... Kiến trúc này nằm trong hệ thống tường bao hình chữ nhật, có diện tích khoảng 500m2. Đây là một loại hình kiến trúc tôn giáo hoàn toàn mới tại khu vực Óc Eo - Ba Thê và miền Tây Nam Bộ, được xây dựng và sử dụng vào thế kỷ VII và thế kỷ VIII - IX sau Công nguyên.
Gò Cây Trôm (Dwl Samron: Thuộc địa phận ấp Trung Sơn, xã Vọng Thê. Khi tiến hành khai quật tại đây, các nhà khảo cổ đã phát hiện được dấu tích một công trình kiến trúc cổ, xây bằng gạch và nhiều hiện vật gắn với hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng (con dấu, bùa đeo). Ngoài ra, các nhà khảo cổ còn phát hiện được 01 linga bằng đá, cao 1,7m, niên đại thế kỷ V - VII.
 Di chỉ cư trú: Phân bố trên địa bàn rộng, tiêu biểu như ở các địa điểm: Ba Thê, gò Tư Trâm, gò Cây Me 2, gò Cây Da... Các di chỉ này đều có tầng văn hóa dày trung bình từ 1m trở lên, nằm dưới lớp đất màu xám đen chứa mảnh gốm, gạch vỡ, xương động vật, công cụ bằng gỗ, bát gáo dừa, cọc gỗ, vò gốm thô, chum nhỏ, nồi đáy tròn. Đặc biệt, tại di tích gò Cây Da đã phát hiện dấu vết của kiến trúc nhà sàn (có thể được dựng trên mặt đất hoặc trên mặt nước), với những cọc gỗ tập trung thành nhóm trên cánh đồng, ven chân gò và cả dưới lòng lung...
Di chỉ mộ táng: Tại di chỉ này, các nhà khảo cổ phát hiện được rất nhiều loại hình khác nhau, gồm:
- Mộ vò gốm: phát hiện ở khu vực Linh Sơn Nam, với miệng loe xiên, thành miệng rộng, có nắp đậy, bên trong chứa năm hạt chuỗi bằng vàng, một hạt chuỗi mã não (bị vỡ), niên đại vào khoảng những năm 40 - 70 sau Công nguyên.
- Mộ huyệt đất: mộ phát hiện ở khu vực gò Tư Trâm có hình chữ nhật, dọc theo hai bờ vách vẫn còn dấu vết của những thân gỗ mục, in dấu tấm đệm đan bằng cỏ lác trải rộng khắp bề mặt; đáy mộ có dấu vết xương cốt bị phân hủy. Những phát hiện trên đã chỉ ra rằng, ngôi mộ này có cùng niên đại với tầng văn hóa cư trú sớm nhất ở trên gò.
- Mộ hỏa táng: phát hiện tại các khu vực gò Cây Cóc, gò Ông Côn, gò Đôi, gò A7, thường có hình vuông hoặc hình chữ nhật, được xây bằng gạch, hoặc xếp đá, chính giữa để một lỗ vuông thông suốt, bên dưới lớp cát trắng chứa các lá vàng, chuỗi hạt bằng đá quý...
Di chỉ xưởng: Gồm những chuỗi hạt thành phẩm và bán thành phẩm, đá thủy tinh với đủ loại hình, màu sắc, chất liệu và kích thước khác nhau phát hiện tại gò Óc Eo chứng tỏ nơi đây đã từng tồn tại những xưởng thủ công có quy mô lớn.
Hệ thống giao thông thủy: Lung Giếng Đá còn có tên gọi khác là lung Lớn (Antun Bhtak Kay), dài 30km, chạy theo hướng Bắc - Đông Bắc, Nam - Tây Nam, từ Tráp Đá qua vịnh Thái Lan, đến Nền Chùa (Tà Kèv). Trong lòng lung đã phát hiện được nhiều hiện vật khảo cổ, như cọc gỗ, gốm cổ, vật dụng, đồ trang sức bằng đồng và gỗ…
Baray (hồ chứa nước): Nằm trong khu đất nhà bà Út Nguyên, thuộc ấp Trung Sơn, thị trấn Óc Eo. Hồ có hình vuông, bao quanh bởi bờ kè, hai bên hồ nước có hai dòng suối chảy vào
AN GIANG – Khu vực Khảo cổ & Kiến trúc Nghệ thuật Óc Eo - Ba Thê - ảnh 2
AN GIANG – Khu vực Khảo cổ & Kiến trúc Nghệ thuật Óc Eo - Ba Thê - ảnh 3
AN GIANG – Khu vực Khảo cổ & Kiến trúc Nghệ thuật Óc Eo - Ba Thê - ảnh 4
Khu vực tiến hành khai quật tại khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê

NLH tổng hợp
Nguồn  tài iệu tham khảo
http://dsvh.gov.vn/pages/news/preview.aspx?n=539&c=25

https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_ho%C3%A1_%C3%93c_Eo
http://ditichquocgia.angiang.gov.vn/oceo/index.php/gi-i-thi-u/12-vai-net-v-n-n-van-hoa-oc-e  http://www.sggp.org.vn/thongtincanuoc/DBCuuLong/2015/6/387014/
https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%B9a_Linh_S%C6%A1n_%28Ba_Th%C3%AA%29
https://vi.wikipedia.org/wiki/An_Giang
http://chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/cactinhvathanhpho/tinhangiang/thongtintinhthanh?view=introduction&provinceId=1159      
http://tiepthinongsanviet.org.vn/Th%E1%BB%8Btr%C6%B0%E1%BB%9Dng/T%E1%BB%89nhAnGiang/tabid/741/Default.aspx

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác