CẦN THƠ - Chùa Ông

CẦN THƠ - Chùa Ông - ảnh 1
Chùa Ông tại Cần Thơ
(Cinet-DL) – Chùa Ông là nơi sinh hoạt tín ngưỡng và văn hoá của người Hoa tại Cần Thơ, Chùa là một công trình kiến trúc có giá trị về lịch sử văn hoá nghệ thuật  ở nửa cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20.
1. Di sản/Di tích: Chùa Ông
2. Thời gian: Chùa Ông được xây dựng vào năm Quang Tự thứ 20 năm 1894 ở Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ.
3. Năm công nhận: Ngày 21/6/1993, Bộ Văn hóa – Thông tin đã ra quyết định số 774 – QĐ/BT công nhận Chùa Ông là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia .
4. Địa hình:  Chùa Ông có tên gốc tiến Hán là Quảng Triệu Hội Quán, toạ lạc tại số 32 đường Hai Bà Trưng, Phường Tân An, quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ.
Địa hình Cần Thơ nhìn chung tương đối bằng phẳng, phù hợp cho sản xuất nông, ngư nghiệp. Thành phố Cần Thơ có 3 dạng địa hình chính là Địa hình ven sông Hậu hình thành dải đất cao là đê tự nhiên và các cù lao ven sông Hậu.
Cần Thơ – Chùa Ông có tọa độ địa lý 105013’38" - 105050’35" kinh độ Đông và 9055’08" - 10019’38" vĩ độ Bắc, trải dài trên 60 km dọc bờ Tây sông Hậu.
Phía Bắc giáp 2 tỉnh Đồng Tháp và Vĩnh Long, với ranh giới là sông Hậu
Phía Nam giáp tỉnh Bạc Liêu.
Phía Đông giáp tỉnh Sóc Trăng
Phía Tây giáp 2 tỉnh An Giang và Kiên Giang
Thành phố Cần thơ nằm trong vùng Trung - Hạ và ở vị trí trung tâm châu thổ đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ có mạng lưới sông, kênh, rạch khá dày do nằm cạnh sông Lớn. Cao độ trung bình khoảng 1,00 – 2,00m dốc  từ đất giồng  ven  sông Hậu, Bên cạnh đó, thành phố còn có các  cồn  và  cù  lao  trên  sông Hậu như Cồn Ấu, Cồn Khương, Cồn Sơn, Cù  lao Tân Lập. Sông Cần Thơ thấp dần về phía nội đồng (từ Đông Bắc sang Tây Nam). Do nằm cạnh sông lớn, nên Cần Thơ có mạng lưới sông, kênh, rạch khá dày.
Địa mạo, địa hình, địa chất của thành phố bao gồm 3 dạng: đê tự nhiên ven sông Hậu, đồng lũ nữa mở và đồng bằng châu thổ. Cao trình phổ biến từ +0,8-1,0m, thấp dần từ Đông Bắc sang Tây Nam. Địa bàn được hình thành chủ yếu từ quá trình bồi lắng trầm tích biển và phù sa của sông Cửu Long.
5. Thổ nhưỡng: Đất đai ở Cần Thơ tương đối màu mỡ do được bồi đắp thường xuyên của sông Hậu và các sông khác. Diện tích đất phù sa có trên 14,6 vạn ha, chiếm 49,6% diện tích tự nhiên, hình thành một vùng rộng lớn, trải dài từ Thốt Nốt qua Ô Môn đến thành phố Cần Thơ.
Địa bàn được hình thành chủ yếu qua quá  trình bồi  lắng  trầm  tích biển và phù sa của sông Cửu Long, trên bề mặt ở độ sâu 50m có hai loại trầm tích: Holocen (phù sa mới) và Pleistocene (phù sa cổ).
Ngoài ra Cần Thơ còn một số loại đất khác, trong đó có đất nhiễm mặn ít, đất nhiễm phèn nhưng không nhiễm mặn. Nhìn chung thổ nhưỡng Cần Thơ rất thuận lợi cho việc phát triển một nền nông nghiệp đa ngành với nhiều loại cây trồng và vật nuôi.
6. Khí hậu: Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới - gió mùa. Nhiệt độ trung bình năm khoảng 28ºC, Cần Thơ có khí hậu điều hoà dễ chịu, ít bão, quanh năm nóng ẩm, không có mùa lạnh. Mùa khô từ tháng 12 tới tháng 4 năm sau, mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11,
Số giờ nắng trung bình cả năm : 2.249,2h.
Lượng mưa  trung bình năm: 1600 mm  (năm 2000 khoảng 1.911, năm 2004 khoảng 1.416mm).
Độ ẩm trung bình năm: 82% - 87% (thay đổi theo các năm).
Gió có 2 hướng chính: Hướng Đông Bắc: từ tháng 12 đến tháng 4 (mùa khô). Hướng Tây Nam:  từ  tháng 5 đến  tháng 10  (mùa mưa), Tốc độ gió bình quân 1,8 m/s.  Ít bão nhưng thường có giông, lốc vào mùa mưa .
Chịu ảnh hưởng khí hậu nhiệt đới gió mùa, có lợi thế về nền nhiệt độ, chế độ bức xạ nhiệt, chế độ nắng cao và ổn định theo hai mùa trong năm
Nhưng mùa mưa thường đi kèm với ngập lũ ảnh hưởng tới khoảng 50% diện tích toàn thành phố ; mùa khô thường đi kèm với việc thiếu nước tưới, gây khó khăn cho sản xuất và sinh hoạt, nhất  là khu vực bị ảnh hưởng của mặn, phèn  làm  tăng  thêm tính thời vụ cũng như nhu cầu dùng nước không đều giữa các mùa của sản xuất nông nghiệp.
7. Dân cư: Cần Thơ là địa bàn cư trú của nhiều dân tộc khác nhau như người Khmer, Việt sống ở các quận Ninh Kiều, Thốt Nôt…người Hoa gốc Quảng Đông sống tập trung ở quận Ninh Kiều và huyện Phong Điền
Dân số toàn Thành phố Cần Thơ tính đến năm 2011 đạt gần 1.200.300 người, mật độ dân số đạt 852 người/km². Trong đó dân số sống tại thành thị đạt gần 791.800 người, dân số sống tại nông thôn đạt 408.500 người. Dân số nam đạt 600.100 người, trong khi đó nữ đạt 600.200 người. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 8,2 ‰
8. Tóm tắt nội dung: Kiến Trúc:
Chùa Ông là một công trình kiến trúc có giá trị về lịch sử văn hóa được bảo tồn khá tốt, mang đậm dấu ấn văn hoá dân tộc Hoa. Trong những năm chiến tranh, chùa là nơi tá túc của rất nhiều cư dân nghèo chạy loạn không phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng.
Nội thất
Chùa Ông - còn có tên Quảng Triệu Hội Quán là ngôi chùa cổ hiếm hoi của thành phố Cần Thơ giữ được nguyên hiện trạng từ ngày lập chùa. Ngôi chùa nổi bật giữa dãy phố Hai Bà Trưng với màu sắc giữa những ngôi nhà trên con phố.
Chùa Ông được bố trí thành nhiều gian: Gian thứ 1 – để chuông và trống, gian thứ 2 – là Thiên đỉnh (giếng trời), gian thứ 3 và 4 – dùng làm nơi dâng hương cử hành lễ tế, gian thứ 5 và 6 – đặt bàn cúng, lư hương và trưng bày các bộ thanh long đao cổ, gian thứ 7 – là nơi đặt ngai thờ và tượng thờ các vị Thần Thánh (những tượng thờ đều được thỉnh từ Trung Quốc).
Tiền điện: thờ Mã Tiền tướng quân và ngựa xích thố (bên trái) và Phúc Đức Chính Thần (còn gọi là Ông Bổn thờ bên phải).
Chính điện: Ở giữa Chánh điện thờ Quan Thánh Đế quân. Quan Thánh Đế Quân còn được gọi là Quan Công  là một danh tướng thời Tam Quốc, tượng trưng cho nhân - nghĩa - lễ - trí - tín, không chỉ được người Hoa mà còn cả người Việt sùng kính, bên trái thờ Đỗng Vĩnh trạng nguyên và Tài Bạch tinh quân (còn gọi là Thần Tài) bên phải thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu vị thần bảo hộ của những người dân trên biển. Ngoài ra, trong Chùa Ông còn có gian thờ Bồ Tát Quan Âm tượng trưng cho sự nhân hậu, yêu thương con người.
Chùa Ông có ba lễ vía chính trong năm là ngày vía Quan Thánh Đế Quân được tổ chức vào ngày 26 tháng 6 âm lịch, vía Thiên Hậu Thánh Mẫu ngày 23 tháng 3 âm lịch và trả lễ cuối năm. Trong các ngày vía đó, đông đảo bà con người Hoa, du khách và người dân địa phương đem heo quay đến cúng, thành kính dâng hương, thể hiện ước vọng an lành, bình an trong cuộc sống. Tập tục này đã tồn tại hằng trăm năm, như một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân Cần Thơ.
Ngoại thất
. Tọa lạc trên khu đất hơn 500 m² với lối kiến trúc đặc trưng của người Hoa, với lịch sử tồn tại hơn 100 năm chùa Ông vẫn còn giữ được nguyên vẹn như thuở ban đầu.
Trước cổng di tích là 2 con Kỳ Lân trắng được tạc bằng đá và chạm khắc rất tinh tế trên hai cột đá chính của cổng tam quan càng làm rõ nét truyền thống Trung Hoa tại đây;  bên cạnh đó, những chiếc lồng đèn được treo hai bên lối vào, bên trong sân chùa có trang thờ ông Thiên với cây cột cao khoảng 10 mét có từ 100 năm nay, mặt tiền là một dãy nhà ngang tạo thành cổng chính và 2 cổng phụ hai bên; 2 dãy nhà dọc, nằm bên trái là đông lang, nằm bên phải là tây lang được dùng làm nơi tiếp khách và nơi ở của người quản lý trông coi chùa.
Toàn bộ kiến trúc chùa được xây dựng theo hình chữ Quốc với các dãy nhà khép kín vuông góc với nhau. Ở giữa chùa một khoảng không gian trống gọi là sân thiên tỉnh (giếng trời).Chùa được tôn dáng vẻ uy nghiêm nhờ 6 hàng cột gỗ tròn và vuông sơn đỏ có chân đế bằng đá tảng nguyên khối, và một hệ thống vì kèo khá phức tạp. Và các đòn tay ở đây đều ở dạng gỗ tròn, được sơn phết cẩn thận nâng đỡ vòm mái, xung quanh là các hoành phi, câu đối võng, các yếu tố tự nhiên như hoa lá, động vật được tạo hình và trang trí trên cột chùa. trên nóc chùa chạm cẩn hình lưỡng Long tranh Châu, đặt biệt hai bên đầu đao còn có 2 tượng người cầm mặt trời, mặt trăng tượng trưng cho Nhật - Nguyệt âm dương hòa hợp.
CẦN THƠ - Chùa Ông - ảnh 2
CẦN THƠ - Chùa Ông - ảnh 3
CẦN THƠ - Chùa Ông - ảnh 4
hình ảnh tại Chính điện chùa Ông

Cách lề đường vài mét là cổng và hàng rào, bước qua khoảng sân hẹp, là tiền điện Ở giữa gian có đặt một bức bình phong chạm trổ. Trên hai cửa ra vào có bảng đại tự "Quảng Triệu Hội Quán".
Tiếp là sân Thiên Tỉnh đây là một đặc điểm của các chùa Hoa với mái lợp âm dương, gờ mái bằng men xanh thẫm, bộ vì kèo làm theo kiểu chồng rường gối mộng lên nhau qua những con bọ được chạm khắc tinh vi, chung quanh mái được thiết kế di động để điều chỉnh ánh sáng thiên nhiên. Trong sân đặt hai bộ bát bửu, chậu kiểng, bàn hương án. Trên vòm mái treo một báo ghi môn và bảng đại tự "Hiệp lực đồng" các tượng Quan Công, Thiên Hậu Thánh Mẫu, Phật Bà được làm bằng nhiều chất liệu khác nhau, gỗ, thạch cao, nét mặt, dáng điệu đều theo một quy ước.
Chánh điện là gian quan trọng nhất của chùa Vì kèo ở đây được làm theo kiểu trồng rường, gồm những xà ngang gối mộng lên nhau.
Chùa được tồn tại cho đến ngày nay với các kiến trúc hầu như còn được giữ khá nguyên vẹn từ hình dáng bên ngoài đến chạm trổ nội điện. Ông Trần Đông Sanh, Hội trưởng Quảng Triệu Hội Quán, cho biết: “Toàn bộ ngôi chùa, cột gỗ, đá làm trụ chân cột đến hoành phi, liễu đôi, kèo, chuông đồng,  bao lam, câu đối, lư đồng đều được chuyển từ Quảng Đông sang vào những năm xây chùa 1894-1896. Từ đó đến nay, Hội Quán chúng tôi đã gìn giữ được nguyên vẹn, không để mất hay hư hỏng bất cứ vật gì”
Đặc biệt, có chiếc chuông đồng đúc từ năm 1892, đến nay vẫn ngân vang những khi có khách thập phương đến viếng cảnh chùa.
Chùa Ông có một khác biệt so với chùa Khmer của người Việt, là chùa không có cảnh quan bao bọc chung quanh, quy mô nhỏ bé, đơn giản, các cột tô đá rửa, nối với nhau bằng những song sắt. Trên hai cột chính là một cột lận bằng sành sứ nhiều màu, ở các cột khác là các hình nhân và cá hóa long.
Ngôi chùa rực rỡ, vui tươi và gần gũi với mọi người, như một biểu tượng của bình an, may mắn, phát đạt. Chùa Ông ở Cần Thơ là một di tích lịch sử - văn hóa được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng cấp quốc gia
CẦN THƠ - Chùa Ông - ảnh 5
CẦN THƠ - Chùa Ông - ảnh 6
CẦN THƠ - Chùa Ông - ảnh 7
 

Nguyễn Nga tổng hợp
Nguồn tài liệu tham khảo:

vi.wikipedia.org
canthopromotion.vn
canthotourist.vn
http://baocantho.com.vn
http://tinhtam.vn
http://cantho.gov.vn
vi.wikipedia.org
http://canthopromotion.vn
http://cantho.edu.vn
http://mdec.vn       
chinhphu.vn

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác