CẦN THƠ - Khám Lớn

CẦN THƠ - Khám Lớn - ảnh 1
Chùa và nhà thờ bên trong Khám Lớn
(Cinet-DL) – Được thực dân Pháp xây dựng vào những năm 1878-1886 Khám Lớn được coi như một công cụ cai trị của chính quyền thực dân thời bấy giờ.
1. Di sản/Di tích: Khám Lớn
2. Thời gian: Khám lớn Cần Thơ được xây dựng năm 1886
3. Năm công nhận: Ngày 28 tháng 6 năm 1996 Bộ Văn hoá – Thông tin ra Quyết định số 1460/QĐ-VH công nhận Khám Lớn là Di tích Lịch sử-Văn hóa cấp quốc gia
4. Địa hình: Khám Lớn Cần Thơ hiện nay là một di tích, tọa lạc tại số 8, đường Ngô Gia Tự, phường Tân An, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ, Việt Nam.
Địa hình Cần Thơ nhìn chung tương đối bằng phẳng, phù hợp cho sản xuất nông, ngư nghiệp. Thành phố Cần Thơ có 3 dạng địa hình chính là Địa hình ven sông Hậu hình thành dải đất cao là đê tự nhiên và các cù lao ven sông Hậu.
Cần Thơ có tọa độ địa lý 105013’38" - 105050’35" kinh độ Đông và 9055’08" - 10019’38" vĩ độ Bắc, trải dài trên 60 km dọc bờ Tây sông Hậu.
Phía Bắc giáp 2 tỉnh Đồng Tháp và Vĩnh Long, với ranh giới là sông Hậu
Phía Nam giáp tỉnh Bạc Liêu.
Phía Đông giáp tỉnh Sóc Trăng
Phía Tây giáp 2 tỉnh An Giang và Kiên Giang
Thành phố Cần thơ nằm trong vùng Trung - Hạ và ở vị trí trung tâm châu thổ đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ có mạng lưới sông, kênh, rạch khá dày do nằm cạnh sông Lớn. Cao độ trung bình khoảng 1,00 – 2,00m dốc  từ đất giồng  ven  sông Hậu, Bên cạnh đó, thành phố còn có các  cồn  và  cù  lao  trên  sông Hậu như Cồn Ấu, Cồn Khương, Cồn Sơn, Cù  lao Tân Lập. Sông Cần Thơ thấp dần về phía nội đồng (từ Đông Bắc sang Tây Nam). Do nằm cạnh sông lớn, nên Cần Thơ có mạng lưới sông, kênh, rạch khá dày.
Địa mạo, địa hình, địa chất của thành phố bao gồm 3 dạng: đê tự nhiên ven sông Hậu, đồng lũ nữa mở và đồng bằng châu thổ. Cao trình phổ biến từ +0,8-1,0m, thấp dần từ Đông Bắc sang Tây Nam. Địa bàn được hình thành chủ yếu từ quá trình bồi lắng trầm tích biển và phù sa của sông Cửu Long.
5. Thổ nhưỡng: Đất đai ở Cần Thơ tương đối màu mỡ do được bồi đắp thường xuyên của sông Hậu và các sông khác. Diện tích đất phù sa có trên 14,6 vạn ha, chiếm 49,6% diện tích tự nhiên, hình thành một vùng rộng lớn, trải dài từ Thốt Nốt qua Ô Môn đến thành phố Cần Thơ.
Địa bàn được hình thành chủ yếu qua quá  trình bồi  lắng  trầm  tích biển và phù sa của sông Cửu Long, trên bề mặt ở độ sâu 50m có hai loại trầm tích: Holocen (phù sa mới) và Pleistocene (phù sa cổ).
6. Khí hậu: Khám Lớn Cần Thơ được xây dựng năm 1886 trên diện tích 3.762 m2, nằm kế bên khu vực dinh Tỉnh trưởng thời Pháp thuộc và thời Việt Nam Cộng hoà nay là nơi đặt trụ sở Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ.
Để tăng cường bộ máy cai trị ra sức đàn áp bắt bớ giam cầm những người yêu nước và tù thường phạm, mở rộng trại giam nên khám đường ở Cần Thơ có tên gọi mới là “Khám Lớn”, Khám Lớn tồn tại hơn một trăm năm nay đây như một công cụ cai trị của chính quyền Thực dân Pháp lúc bấy giờ, đây chính là bằng chứng tội ác của thực dân và đế quốc.
CẦN THƠ - Khám Lớn - ảnh 2
CẦN THƠ - Khám Lớn - ảnh 3
CẦN THƠ - Khám Lớn - ảnh 4
CẦN THƠ - Khám Lớn - ảnh 5
Hình ảnh bên trong Trung tâm cải huấn do thực dân Pháp dựng nên.

Suốt thời gian cai trị của thực dân Pháp, rồi đến đế quốc Mỹ nguỵ đổi tên gọi “Trung Tâm cải huấn”, đối với người dân Cần Thơ hình ảnh khám lớn nhìn từ xa là nỗi ám ảnh. Bởi bất cứ ai, bất cứ lúc nào cũng có thể bị bắt và tống giam vào đây. Tuy nhiên, trong một thế kỉ tồn tại, đây là nơi diễn ra biết bao cuộc đấu tranh cách mạng giành độc lập tự do cho dân tộc, không ít cán bộ, chiến sĩ cộng sản và  người tù nhân yêu nước đã dũng cảm hy sinh với sự đánh đập, hành hạ của chế độ nhà tù thực dân, đế quốc. Tiêu biểu Đồng chí  Quản Trọng Hoàng Bí thư Tỉnh Ủy Cần Thơ bị bắt giam cuối năm 1939 dù bị tra tấn cực hình nhưng khí tiết người đảng viên Cộng sản không hề bị lay chuyển, thừa lúc địch sơ hở đồng chí đã tìm cách vượt ngục, tiếp tục hoạt động gầy dựng cơ sở Đảng và phong trào cách mạng ở Cần Thơ. Nhiều đồng chí lãnh đạo trong Tỉnh Ủy Cần Thơ, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau... trong cuộc đấu tranh Nam kỳ khởi nghĩa cũng bị bắt giam và tra tấn dã man tại đây. Đồng chí Lê Văn Nhung (Lý Hồng Thanh), Ngô Văn Khoẻ (Ngô Hữu Hạnh) bị thực dân Pháp kết án tử hình,  đem xử bắn cạnh Khám lớn.
Khi Pháp thất bại Mỹ nhảy vào xâm lược Miền Nam. Khám lớn đổi tên thành “Trung Tâm cải huấn”, sự tàn ác nhân lên gấp bội. Được xây dựng biệt lập ngăn cách với khu dân cư và công sở bằng các lộ giới lớn có tường cao bao bọc, Khám Lớn được xây dựng kiên cố bằng 3 bức tường dày cao 3,6 m đến 5 m, trên tường có cắm nhiều mảnh chải nhọn và rào sắt bao bọc, có cốt gác để kiểm soát tù nhân cao 6m có gắn đèn pha chiếu sáng với tầm quan sát rộng.
Khám lớn Cần Thơ chia thành 2 khu, với 21 phòng giam tập thể có sức chứa khoảng 30 người, có lúc số tù nhân ở mỗi phòng giam lên đến 150 người, nhưng có khi giam hơn trăm cùng nhiều xà lim nhỏ dùng để biệt giam với chế độ cực kỳ khắc nghiệt. Từ cổng vào, khu giam tù nhân nữ ở phía trái, và khu giam tù nhân nam ở phía phải. Giữa hai dãy nhà giam khoảng sân rộng có nhà thờ và một nhà chùa dành cho tù nhân đi lễ, hối lỗi, ăn năn, chính sách mị dân để dễ cai trị. Phía sau nhà chùa là khu nhà 2 tầng, có phòng thẩm vấn để chúng điều tra tù nhân. Phía sau dãy nhà thẩm vấn là nhà bếp được xây vuông góc với gạch ngói kiên cố.
Năm 1995, Cần Thơ xây dựng trụ sở Ủy ban Nhân dân tỉnh, nên đã lấy một phần diện tích của khám lớn. Do vậy, khu trại giam giữ nữ tù, một số xà lim, khu phòng ở của giám thị không còn nữa, sau đó, một số đã được phục dựng trên phần diện tích còn lại. Diện tích được bảo tồn hiện nay là 2.046 m2.
Ngày 28/6/1996 Bộ Văn Hoá - thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lich) công nhận di tích lịch sử Khám Lớn Cần Thơ là di tích cấp quốc gia để khắc ghi tội ác kẻ thù, đồng thời là nơi giáo dục lòng căm thù cho nhân dân ta.
CẦN THƠ - Khám Lớn - ảnh 6
CẦN THƠ - Khám Lớn - ảnh 7
CẦN THƠ - Khám Lớn - ảnh 8
CẦN THƠ - Khám Lớn - ảnh 9

Nguyễn Nga tổng hợp
Nguồn tài liệu tham khảo:

http://cantho.gov.vn
vi.wikipedia.org
http://canthopromotion.vn
http://cantho.edu.vn
http://mdec.vn
chinhphu.vn
ttps://vi.wikipedia.org
http://www.tinmoi.vn/lienquan/kham-lon-can-tho-di-tich-lich-su-cap-quoc-gia-962182.html


 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác