HÒA BÌNH - Quần Thể Hang Động Chùa Tiên

(Cinet-DL)- Theo truyền thuyết, quần thể danh thắng Chùa Tiên được xây dựng từ rất xa xưa theo lối kiến trúc nhà sàn với nguyên vật liệu là tranh tre nứa lá. Trải qua năm tháng, ngôi chùa đã bị xuống cấp. Năm 1998, bằng nguồn vốn trùng tu tôn tạo di tích của Bộ Văn hoá Thông tin và sự đóng góp của chính quyền và nhân dân trong xã, ngôi chùa đã được trùng tu tôn tạo khang trang như ngày nay. 
1. Tên di sản/Di tích:
Quần thể Hang động khu vực chùa Tiên
HÒA BÌNH - Quần Thể Hang Động Chùa Tiên - ảnh 1
2. Thời gian: Theo truyền thuyết, quần thể danh thắng Chùa Tiên được xây dựng từ rất xa xưa theo lối kiến trúc nhà sàn với nguyên vật liệu là tranh tre nứa lá. Trải qua năm tháng, ngôi chùa đã bị xuống cấp. Năm 1998, bằng nguồn vốn trùng tu tôn tạo di tích của Bộ Văn hoá Thông tin và sự đóng góp của chính quyền và nhân dân trong xã, ngôi chùa đã được trùng tu tôn tạo khang trang như ngày nay. 
3. Năm công nhận: Vào ngày 01 tháng 11 năm 2011, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du dịch đã có quyết định số Quyết định số 3527/QĐ-BVHTTDL xếp hạngcho Quần thể Danh thắng Chùa Tiên là Danh thắng cấp Quốc gia.
4. Vị trí/Địa hình: Quần thể khu di tích Chùa Tiên xã Phú Lão bao gồm hơn 20 điểm di tích gồm nhiều loại hình như di tích lịch sử văn hoá, khảo cổ, thắng cảnh... Quần thể di tích này toạ lạc trong thung lũng của hai thôn Lão Nội và Lão Ngoại xã Phú Lão
Nằm cách Hà Nội chừng 80 km, cách trung tâm huyện 9km quần thể danh thắng chùa tiên là một địa chỉ du lịch còn ít người biết tới. Nơi đây vẫn giữ được những nét nguyên sơ hiếm có của một thung lũng giữa đại ngàn với những đồi núi xanh mướt, những động thạch nhũ kỳ ảo
Phú Lão ở vào vị trí 20o34’ vĩ bắc, 105o45’ kinh đông; phía Đông và phía Bắc giáp xã Hương Sơn và An Phú-huyện Mỹ Đức (Hà Nội), phía Tây và Tây Bắc giáp xã Hưng Thi và xã Phú Thành, phía Nam giáp xã Cố Nghĩa, phía Đông giáp xã Ba Sao, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam. Nằm trên phần phía Bắc huyện Lạc Thủy, Phú Lão ngày nay được hình thành với 9 cụm dân cư, đó là thôn: Lão Nội, Lão Ngoại, Đầm Đa, An Ninh, An Thịnh, An Phú, An Bình, Đầm Vi và thôn Bảy. gồm 2 dân tộc là dân tộc Mường và dân tộc Kinh, dân tộc Mường chiếm 56%, dân tộc Kinh chiếm 44% tổng số dân.
5. Thổ nhưỡng: Hoà Bình là nơi tập trung nhiều loại khoáng sản đang được khai thác như: amiăng, than, nước khoáng, đá vôi…, đáng lưu ý nhất là đá, nước khoáng, đất sét có trữ lượng lớn.
Số lượng khoáng sản tập trung tại đây đều có trữ lượng lớn như: đá gabrodiaba trữ lượng 2,2 triệu m3; đá granít trữ lượng 8,1 triệu m3; đặc biệt đá vôi có trữ lượng rất lớn trên 700 triệu tấn, đang được sản xuất phục vụ xây dựng các công trình giao thông, thuỷ lợi, xây dựng cơ bản…
Ngoài ra, than đá có 6 mỏ nhỏ và 2 điểm khai thác than ở các huyện Kim Bôi, Lạc Thuỷ, Yên Thuỷ, Lạc Sơn, Đà Bắc, Kỳ Sơn, tổng trữ lượng cấp C1 là 982.000 tấn. Đôllômit, barit, cao lanh cũng có trữ lượng lớn, trong đó có một số mỏ còn chưa được xác định rõ về trữ lượng. Sét phân bố ở vùng thấp, có rải rác trong tỉnh, trữ lượng ước tính 8 – 10 triệu m3.
Ngoài ra, kho tài nguyên khoáng sản của tỉnh còn rất nhiều mỏ đa kim như: vàng, đồng, chì, kẽm, thuỷ ngân, antimon, pyrit, phốtphorit…
6. Khí hậu: Hòa Bình có khí hậu cận nhiệt đới ẩm, mùa đông phi nhiệt đới khô lạnh, ít mưa; mùa hè nóng, mưa nhiều.
Nhiệt độ trung bình hàng năm trên 23 °C. Tháng 7 có nhiệt độ cao nhất trong năm, trung bình 27 - 29 °C, ngược lại tháng 1 có nhiệt độ thấp nhất, trung bình 15,5 - 16,5 °C.
7. Dân cư: Theo kết quả chính thức điều tra dân số tháng 7/2009 dân số tỉnh Hòa Bình là 832.543.
Theo thống kê dân số toàn quốc năm 1999, trên địa bàn tỉnh có 6 dân tộc sinh sống.
Chiếm đa số là người Mường 63,3%; người Kinh chiếm 27,73%; người Thái 3,9%; người Dao chiếm 1,7%; người Tày chiếm 2,7%; ngườiMông chiếm 0,52%; ngoài ra còn có người Hoa sống rải rác ở các địa phương trong tỉnh.
Hòa Bình là một trong bốn tỉnh của Việt Nam mà người Kinh không chiếm đa số, đồng thời tỉnh này cũng được coi là thủ phủ của người Mường.
- Những người Kinh sống ở Hòa Bình đầu tiên đã lên tới 4-5 đời; nhưng đa số di cư tới Hòa Bình từ những năm 1960 của thế kỉ trước, thuộc phong trào khai hoang từ các tỉnh đồng bằng lân cận (Nam Định,Hà Nam, Ninh Bình, Hà Tây...).
- Người Thái, chủ yếu sống tập trung ở huyện Mai Châu. Tuy sống gần với người Mường lâu đời và đã bị ảnh hưởng nhiều về phong tục, lối sống (đặc biệt là trang phục), nhưng vẫn giữ được những nét văn hóa độc đáo..
- Người Tày, chủ tập trung ở huyện Đà Bắc, sống xen kẽ với người Mường, người Dao. Người Tày có tập quán và nhiều nét văn hóa gần giống với người Thái, đặc biệt là ngôn ngữ.
- Người Dao sống thành cộng đồng ở các huyện Đà Bắc, Lương Sơn, Kim Bôi, Cao Phong, Kỳ Sơn và thành phố Hòa Bình.Người H'mông sống tập trung ở xã Hang Kia và Pà Cò của huyện Mai Châu.
8. Tóm tắt nội dung: - Quần thể hang động chùa:
8.1. Đền Trình

Đền Trình thờ Tam vị Đức Thánh ông những người có công khai phá ra vùng đất này. Tương truyền, ngày xưa có ba anh em tên Tấn, Minh, Ngọc là người khai thiên lập địa nên vùng đất này, khi ba ông mất tại khóm Chanh ( khu đất lập nên đền trình ngày nay), khi nhân dân phát hiện thì mối đã lấp gần hết thi hài của ba ông, duy nhất chỉ để lộ ra sáu bàn chân, nhân dân thấy sự tích linh thiêng nên gọi là “Thiên Táng” Từ đó nhân dân trong vùng đã lập đền thờ để nhớ tới công lao khai sơn lập địa dựng nên xóm làng và tôn các ông là Thành Hoàng Làng từ đó cứ đến ngày mùng 1 và ngày rằm lễ tết cổ truyền của dân tộc đều hương khói thờ phụng. Đền Trình xưa kia là ngôi nhà sàn, nguyên vật liệu là , tranh, tre, nứa, lá. Qua nhiều lần trùng tu sửa chữa ngôi đền rất khang trang bề thế như­ ngày nay. Đền được xây theo lối kiến trúc chữ nhất (-) xung quanh ngôi đền được che phủ bởi những tán cây râm mát.
8.2. Đền Mẫu Âu Cơ ( Mẫu Đầm Đa)
Theo truyền thuyết thì cháu ba đời của Đế Viên họ Thần Nông là Đế Minh nhân chuyến tuần du vùng núi Ngũ Lĩnh Đế Minh lấy con gái Vụ Tiên sinh ra Lộc Tục. Ngài là bậc thánh thông minh. Đế Minh yêu quý Lộc Tục cho nối ngôi, phong là Kinh Dương Vương ( 287-294 trước Công Nguyên) cho cai quản phương Nam. Lộc Tục lấy con gái Long Thần là Động Đình Quân sinh ra Lạc Long Quân, tức Sùng Lãm là người có đức độ tài hoa, văn võ song toàn, giúp dân trừ tà giết quỷ. Trong chuyến tuần du ở Động Lăng Xương bên Sông Đà. Lạc Long Quân đã gặp Âu Cơ là con gái của Đế Lai nên hai người đã nên duyên vợ chồng rồi Âu Cơ đã sinh ra bọc trăm trứng nở 100 người con. Khi các con lớn lên, Lạc Long Quân đã nói với Âu Cơ: Ta là giống Rồng, nàng là giống Tiên, thuỷ hỏa khó hòa hợp, vì thế hai người đã chia 50 người con theo mẹ lên rừng, 50 người con theo cha xuống biển, trở thành tổ tiên của các tộc người, dòng họ Việt Nam ngày nay.
8.3. Chùa Tiên
Được tọa lạc dưới chân núi Tung Xê trên một khu đất bằng phẳng theo truyền thuyết Chùa tiên được xây dựng từ rất xa xưa theo lối kiến trúc nhà sàn nguyên vật liệu là tranh tre nứa lá trải qua bao thăng trầm lịch sử ngôi chùa đã bị xuống cấp. Năm 1998 ngôi chùa được trùng tu tôn tạo lại khang trang như ngày nay.
8.4. Động Mẫu Long
Động Mẫu Long nằm trong lòng núi Thờ cửa hang quay về hướng Đông Bắc, lối vào hai bên vách đá vô vàn các khối nhũ rủ xuống với nhiều hình thù kỳ thú và được sắp đặt rất thoáng như một bức tranh. Vòm trần là những dải nhũ rủ xuống như những áng mây, bên cạnh đó là hình ảnh một cây đa cổ thụ, dưới chân gốc đa là một khối nhũ nhô lên mang hình hài một con rùa. Tương truyền chú rùa này xưa kia bò từ dưới dòng suối lên đẻ trứng và qua thời gian ngủ quên mà hoá đá
8.5. Động Tam Tòa
Động có không gian rất thoáng rộng chiều dài của động khoảng 130m, động được chia làm 3 tòa: Đứng trước cửa động Du khách sẽ phải bàng hoàng choáng ngợp  bởi một không gian rộng lớn bao trùm một thế giới nhũ đá thần kỳ và điều đặc biệt của thế giới nhũ đá trong động Tam Tòa đó là phần đa các khối nhũ đều lớn và quy mô, Tất cả các khối nhũ dải nhũ, măng đá cột đá ở nơi đây mang nhiều dáng vẻ nhiều mầu sắc đã tạo cho động Tam Tòa thành một bảo tàng nghệ thuật tự nhiên với các tác phẩm nghệ thuật điêu khắc, hội họa thật hài hòa
8.6. Động Tiên
Động bao gồm những khối nhũ đá óng ánh mang biểu tượng của núi vàng núi bạc, những cánh đồng ruộng bậc thang của người mường Tây Bắc.
8.7. Động Cung Tiên
Động Cung tiên ở độ cao khoảng 150m cửa động quay về hướng Đông từ cửa hang đi xuống ta bắt gặp các hình ảnh lung linh, huyền ảo như: Đèn trời, cờ thần, giải phướn bạc, quạt ba tiêu, cây cau, dàn trầu thể hiện sự tích trầu cau, ông tơ bà nguyệt cầu mong sự trường sinh và nhân duyên..
8.8. Động Ông Hoàng Mười
Để ghi nhớ công lao to lớn các bậc thánh nhân đã có công đánh giặc giữ nước, nên nhân dân trong vùng mong muốn được thờ phụng Ông Hoàng Mười nên đã chọn một điểm tại dãy núi Bạc Mày nơi đây với phong cảnh hữu tình để đặt tên Động, cửa động quay về hướng Đông Nam, ở độ cao lưng chừng núi khoảng 50m. Như một sự sắp đặt có chủ ý của thiên nhiên hệ thống nhũ đá, măng đá, cột đá ở đây như những hoạt hình sống động kể về lai lịch Ông Hoàng Mười một vị thần trong tứ phủ của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Ông Hoàng Mười tài đức vẹn toàn, văn võ xong toàn '' Mười" mang ý nghĩa tròn đầy, viên mãn không những xông pha chinh chiến nơi trận mạc, mà ông còn là người rất hào hoa phong nhã, giỏi thơ phú văn chương
8.9. Động Ông Hoàng Bẩy
Động được kết cấu như một vòm mái đá, rộng như­ng không sâu lắm. Lòng nền khá bằng phẳng, đất nền màu vàng và khô ráo. Trên vòm trần từng cụm nhũ buông xuống với muôn hình vạn trạng các hình thù khác nhau khối thì trông tựa như những quả phật thủ, có khối tựa chiếc chuông, chiếc phư­ớn, khối thì trông như­ chiếc giư­ờng của các bà hoàng, công chúa ở trong các câu chuyện cổ tích
8.10. Động Thủy Tiên
Động Thủy Tiên có hai cửa ra vào, quay về h­ướng Đông Bắc. Động có chiều dài 200m.Trong lòng động, bên vách phải có con suối chảy ngầm xuyên sâu vào trong. Bước vào cửa động quý khách được luồn qua chiếc võng đào và bắt gặp những cảnh đẹp với nhiều hình thù ngộ ngĩnh như con sư tử, con voi cạnh đó có một nàng tiên khoác trên mình xiêm y lộng lẫy nằm đu đưa trên chiếc võng đào mắt mơ màng dõi theo làn nước trong xanh.
8.11. Động Suối Bạc
Động nằm trong lòng núi Tung Xê, cửa sát mặt đất, quay về hướng Đông. Nhân dân địa phương đặt tên cho Động là Động Suối Bạc vì trong lòng động có rất nhiều nhũ đá, măng đá được tự nhiên phủ một lớp nhũ trắng óng ánh như dát bạc. Điều đặc biệt hơn nữa đi vào gần cuối động, các nhũ đá được nhũ bạc phủ kín chảy thành dòng dài trên 20m vào trong lòng động. Với những hình ảnh tiêu biểu như trên đã thành ý niệm về tên gọi của Động là vậy và cũng  tại đây dân gian đã huyền thoại hóa thổi hồn vào đá, từng nhũ đá, măng đá không còn là những hình tượng vô tri, vô giác nữa chúng đều trở thành vàng, thành bạc, thành lúa thành gạo.. Và rộng hơn nữa Động Suối Bạc thành " Kho" của Bà chúa Kho huyền thoại.
8.12. Động Châu Sơn
Động Châu Sơn toạ lạc trong dãy núi Tung Xê cửa động quay hướng Bắc nhìn ra lòng thung. Chắc hẳn mỗi du khách đã được đi nhiều nơi được chiêm ngưỡng những ngôi chùa cổ kính được bàn tay khéo léo của các thợ mộc làng nghề dựng lên với mái uốn cong cong với nóc mái kỳ công trạm chổ hình rồng, phượng và với những mái ngói nhuộm mầu thời gian và lịch sử. Đây là một ngôi chùa  rất đặc biệt đó là một ngôi chùa trong Hang. Bởi trong hang đã được bài trí và sắp xếp rất hài hòa và tinh túy từ những hòn đá măng, Tất cả đều do thiên nhiên tạo nên một không gian tĩnh mịch của một ngôi chùa trong hang đặc biệt đối với mỗi du khách đến với động Châu Sơn.
8.13. Đền Niệm
Đền Niệm có từ rất lâu đời. Đền được đặt trong một hang nhỏ đền thờ tam vị chúa Mường (dân gian gọi là Ba Cô) tọa lạc dưới chân núi Niệm; Còn núi Niệm là quả núi rất linh thiêng ẩn chứa nhiều huyền thoại, huyền tích dân gian. Xưa kia cứ mỗi lần có việc đại sự của làng của tổng, quan lang địa phương lại đến đền Niệm dưới chân núi để khấn, niệm thần linh phù hộ độ trì cho mưa thuận gió hòa, xã tắc thái bình nên tên Núi Niệm có từ đó.
8.14. Động Linh Sơn
Động Linh Sơn ở độ cao trên 400m cách động Tam Tòa khoảng 200m về phía tay trái của quý khách Linh Sơn với Tam Tòa như 2 con mắt của thiếu nữ đang tuổi xuân thì e thẹn và mơ màng ẩn mình trên núi Hang Hồ hùng vĩ. Đứng ở cửa động, nhìn xuống là cánh đồng thôn Lão Nội, Lão Ngoại, xen kẽ là các thôn xóm cây cối  tốt tươi trù phú. Nh­ưng đẹp và thơ mộng nhất là hồ nước Hang Hồ bao bọc lấy chân núi, suốt bốn mùa n­ước đầy ắp trong xanh.
8.15. Động Thượng Ngàn
Nằm trên đỉnh núi Đồng Vực động nằm ở độ cao 150m cửa động quay về hướng Bắc đứng ở cửa động nhìn xuống là cả một thung lũng với những cánh đồng xen kẽ rừng cây cùng với những ngôi nhà tạo nên một không gian thoáng đãng mênh mông. Động được chia làm 3 ngăn khi Du khách đến với động Thượng Ngàn sẽ được chiêm ngưỡng cả một thế giới nhũ đá tạo nên hình ảnh thật sống động những nhũ đá liên kết với nhau thành từng giải, tầng tầng lớp lớp, nổi bật trên vách động là một luồng chấm trắng xa xa như một giải ngân hà giữa trời cao xanh thẳm đi qua giải ngân hà ấy ta bắt gặp những khối nhũ đá to, nhỏ có kích thước không đều nhìn thoáng như một khu rừng nguyên sinh từ thủa hồng hoang còn sót lại. 
 
HÒA BÌNH - Quần Thể Hang Động Chùa Tiên - ảnh 2
HÒA BÌNH - Quần Thể Hang Động Chùa Tiên - ảnh 3
HÒA BÌNH - Quần Thể Hang Động Chùa Tiên - ảnh 4
HÒA BÌNH - Quần Thể Hang Động Chùa Tiên - ảnh 5
Một số hình ảnh Quần thể hang động Chùa Tiên (nguồn: sưu tầm internet)
Đỗ Khắc Tình (Tổng Hợp)
Nguồn tài liệu tham khảo: 
http://chuatienhoabinh.com.vn; https://vi.wikipedia.org/wiki

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác