PHÚ YÊN – Địa đạo Gò Thì Thùng

(Cinet - DL) - Địa đạo Gò Thì Thùng cách trung tâm thị trấn Chí Thạnh (Tuy An - Phú Yên) về hướng tây 15km.​
PHÚ YÊN – Địa đạo Gò Thì Thùng - ảnh 1
Địa đạo Gò Thì Thùng (nguồn internet)

1. Di sản/Di tích: Địa đạo Gò Thì Thùng.
2. Thời gian: Địa đạo Gò Thì Thùng cách trung tâm thị trấn Chí Thạnh (Tuy An) về hướng tây 15km, cao nguyên Gò Thì Thùng (xã An Xuân) có độ cao khoảng 400m so với mực nước biển, quanh năm khí hậu mát mẻ. Trên đỉnh cao nguyên này, có một mặt bằng gò bãi rộng lớn và một hệ thống hầm địa đạo của quân và dân Phú Yên trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Hệ thống hầm địa đạo này đã góp bao trận đánh làm rung động kẻ thù và làm nên những chiến công vang dội của quân và dân ta.
Ngày đó, trước sự lớn mạnh của kẻ thù, Ban chỉ huy quân sự khu V và tỉnh ủy Phú Yên quyết định đào địa đạo Gò Thì Thùng.
Công trình khởi công vào ngày 10/05/1964. Huyện đội và tỉnh đội trực tiếp chỉ huy cho các xã An Xuân, An Định, An Nghiệp đào địa đạo.
Đến tháng 8/1965, địa đạo Gò Thì Thùng đã hoàn thành.
Địa đạo Gò Thì Thùng của Phú yên đã góp phần làm thất bại cuộc phản công chiến lược mùa khô của Mỹ năm 1966.
3. Năm công nhận: Ngày 22/08/2008, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã công nhận địa đạo Gò Thì Thùng là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.
4. Địa hình/Vị trí: Địa đạo Gò Thì Thùng nằm ở độ cao trên 400m so với mặt nước biển, ẩn mình dưới một vùng đất đỏ bazan chiều dài trải theo hướng bắc – nam gần 5km, chiều rộng theo hướng đông – tây 4km.
Phú Yên nằm ở miền Trung Việt Nam, cách Hà Nội 1.160 km về phía Bắc, cách TP Hồ Chí Minh 561km về phía Nam theo tuyến quốc lộ 1A.  
Địa hình tỉnh thấp dần từ Tây sang Đông với những dạng địa hình núi, đồi xen kẽ đồng bằng. Vùng trung du có những cao nguyên rộng, tương đối bằng phẳng ở huyện sông Hinh, Sơn Hoà. Phú Yên có mặt là núi, phía bắc có dãy Cù Mông, phía nam là dãy Đèo Cả, phía tây là mạn sườn đông của dãy Trường Sơn, và phía đông là biển Đông.
Rải rác có núi đá chạy sát ra biển đã chia cắt dải đồng bằng ven biển của tỉnh thành nhiều đồng bằng nhỏ, lớn nhất là đồng bằng thuộc hạ lưu sông Ba với diện tích 500 km2. Đây là vựa lúa lớn của miền Trung.
Phú Yên là một tỉnh duyên hải miền Trung. Phía Bắc giáp tỉnh Bình Định, phía Nam giáp tỉnh Khánh Hoà, phía Tây giáp tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Gia Lai, phía Đông giáp biển Đông. Phú Yên có lực lượng lao động tại chỗ dồi dào, cần cù lao động, có học vấn khá và được đào tạo tốt
Phú Yên có đường bờ biển dài 189 km với nhiều vũng, vịnh thuận lợi cho phát triển nuôi trồng thuỷ sản. Ngoài ra dải đất cát ven biển có thể phát triển thành những vùng nuôi tôm trên triều đạt hiệu quả cao. Đặc biệt Phú Yên có cảng hàng hoá Vũng Rô sẽ là đầu mối vận chuyển hàng hoá của tỉnh và các tỉnh Tây Nguyên
Phú Yên có đường quốc lộ 1A và quốc lộ 25 đi qua. Thị xã Tuy Hoà nằm cách Thủ đô Hà Nội 1.160 km, cách thành phố Hồ Chí Minh 561 km, cách khu du lịch quốc tế Văn Phong (Khánh Hoà) 40 km. Từ các thành phố của Việt Nam có thể đến Phú Yên thuận tiện bằng đường sắt, đường bộ, đường hàng không và đường biển.
5. Thổ nhưỡng: Phú Yên nói chung và huyện Tuy An nói riêng khá đa dạng về nhóm đất, các loại đất phân bố trên nhiều dạng địa hình khác nhau tạo ra những tiểu vùng sinh thái nông – lâm nghiệp thích hợp với nhiều loại cây trồng, đặc biệt là cây trồng lâu năm vùng đồi núi. Có 8 nhóm đất chính: Nhóm đất đỏ vàng: Là nhóm đất có diện tích lớn nhất. 336.579 ha, chiếm tỷ lệ 66,71%; Nhóm đất cát biển: 15.009 ha chiếm 2,97%. Nhóm đất mặn, phèn: 7.899 ha, chiếm 1,57%.  Nhóm đất Phù sa: 55.752 ha, chiếm 11.05%. Nhóm đất xám: 39.552 ha, chiếm 7,84%, Nhóm đất đen: 18.831 ha, chiếm 3,73%. . Nhóm đất vàng đỏ trên núi: 11.300 ha, chiếm 2,5%. Nhóm đất thung lũng dốc tụ: 1.246 ha;  Các loại đất khác: 21.192 ha, chiếm tỷ lệ 4,21%.
Diện tích đất nông nghiệp 72.390ha, đất lâm nghiệp khoảng 209.377 ha, đất chuyên dung 12.297 ha, đất dân cư 5.720 ha, đất chưa sử dụng 203.728 ha.
6. Khí hậu: Phú Yên thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, chịu ảnh hưởng của khí hậu đại dương. Thời tiết có 2 mùa rõ rệt: mùa khô từ tháng 1 đến tháng 8, mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 12, tập trung từ 70 – 80% lượng mưa cả năm. Yếu tố này cộng với sông suối ngắn và dốc nên dễ gây lũ lụt. Tuy nhiên, từ khi có lòng hồ nhà máy thuỷ điện sông Hinh đi vào hoạt động đã hạn chế được tình trạng ngập lũ tại đồng bằng Tuy Hoà.
7. Dân cư: Tỉnh có nguồn lao động dồi dào, giá rẻ, có thể hình thành và phát triển một số ngành công nghiệp thâm dụng lao động như may mặc, da, chế biến hạt điều, lắp ráp điện tử, sản xuất thức ăn gia súc, thức ăn cho tôm, cơ khí nông nghiệp
Theo điều tra tính đến năm 2011, dân số Phú Yên là 871.949người, trong đó thành thị 20%, nông thôn 80%, lực lượng lao động chiếm 71,5% dân số.
Phú Yên có gần 30 dân tộc sống chung với nhau, nhưng dân tộc Êđê, Chăm, BaNa, Hrê, Hoa, MNông, RaGlai là những tộc người đã sống lâu đời trên đất Phú Yên. Sau ngày miền Nam được giải phóng, sau khi thành lập huyện Sông Hinh năm 1986 có những dân tộc từ miền núi phía Bắc di cư vào vùng đất sông Hinh như Tày, Nùng, Dao, Sán Dìu….
Trình độ dân cư của Phú Yên mỗi năm đào tạo khoảng 1200 học viên Cao Đẳng, 300 học viên chi nhánh học viện ngành tài chính ngân hang, các trường và trung tâm đào tạo nghề mỗi năm đào tạo khoảng 1400 kỹ thuật viên và trên 800 công nhân có tay nghề cao từ bậc 3/7 trở lên. 
8. Tóm tắt nội dung:
Giá trị lịch sử nổi bật:

Địa đạo Gò Thì Thùng có chiều dài 1.948m với các hệ thống hầm chỉ huy, hầm chứa lương thực, vũ khí, nước uống dự trữ có thể chống được đạn pháo và bom loại nhỏ, địa đạo sâu 4,5m, rộng 0,8m. Toàn bộ địa đạo có 486 giếng, trên miệng giếng lấy gỗ đặt rầm, cách 20m chừa một cửa hông có ngụy trang. Bên trên địa đạo đặt vọng gác có đài quan sát. Xung quanh địa đạo là một hệ thống dây thông hào chằng chịt chạy ngang dọc. Khi có địch, ta xuất hiện để đánh, đánh xong thì rút xuống, địch không phát hiện và nhân dân tuyệt đối giữ bí mật an toàn. Khi thất bại nặng trên chiến trường, Mỹ ồ ạt đổ quân vào miền Nam Việt Nam. Tại cao nguyên An Xuân đã diễn ra nhiều trận càn ác liệt, quân và dân ta đã lập được nhiều chiến công vang dội góp phần quan trọng vào chiến thắng “Chiến tranh cục bộ” ở chiến trường miền Nam.
PHÚ YÊN – Địa đạo Gò Thì Thùng - ảnh 2
PHÚ YÊN – Địa đạo Gò Thì Thùng - ảnh 3
PHÚ YÊN – Địa đạo Gò Thì Thùng - ảnh 4
Địa đạo Gò Thì Thùng (nguồn internet)

Sau ngày giải phóng, dấu vết chiến tranh trên gò Thì Thùng còn in rõ bởi hố bom, bãi mìn và thuốc súng. Thế nhưng hiện nay, những khoảng đất của chiến trường xưa đã xanh dần, các dãy nhà mới mọc lên, cuộc sống của người dân nơi đây dần được cải thiện.
Ngày nay, đến gò Thì Thùng ít có ai biết rằng cách đây hơn 40 năm, nơi đây đã từng là chiến trường ác liệt, đã từng diễn ra trận đánh giáp lá cà giữa quân ta với kẻ thù và cũng ít có ai biết rằng dưới lòng đất sâu kia đã từng có một hệ thống địa đạo do nhân dân xã An Xuân và các vùng lân cận đào…
Việc đào địa đạo quả là một chiến công, một kỳ tích vĩ đại của nhân dân. Lòng căm thù cộng với ý chí quyết tâm đã tạo nên việc dời non, lấp biển. Sau hơn 1 năm thi công, trong điều kiện bí mật, an toàn, làm đêm là chính, địa đạo Gò Thì Thùng với 486 giếng đào (1 giếng đào sâu 4-5 m rộng 2 m, giếng này cách giếng kia 10 m, đường hầm cao 1,8m, rộng 0,8m đủ để người mang ba lô đi lại dễ dàng), cứ 25m lại đào 1 ngách nhỏ để tránh, các lỗ thông hơi được khoét và dẫn lên các gốc cây trên mặt đất, nắp hầm được thiết kế như nắp hầm bí mật, cứ khoảng 20m lại có 1 nắp hầm, chính các miệng hầm là nơi quân ta xuất kích từ lòng đất xông lên đánh địch… “Nơi hầm tối là nơi sáng nhất – Nơi ta làm ra sức mạnh Việt Nam” . Sức mạnh Việt Nam được sinh ra từ ý chí, lòng quyết tâm, sự dũng cảm tuyệt vời ấy đã làm nên lịch sử - hệ thống giếng đào gồm 500 cái, gần 2000m chiều dài (đúng và chính xác là 1.948m) hầm địa đạo và cả một hệ thống chỉ huy ở dưới lòng đất với các hầm chỉ huy, hầm chứa lương thực, hầm chứa vũ khí, nước uống. Chính giữa địa đạo, điểm cao Gò Thì Thùng chọn làm đài quan sát, xung quanh địa đạo giao thông hào chằng chịt sâu 1,5m, rộng 1m có độ dài trên 10 km, tạo nên thế trận vững chãi ở độ cao quan sát hướng tiến công của kẻ thù, Gò Thì Thùng là nơi ghi dấu nhiều chiến công oanh liệt của quân dân huyện Tuy An – Phú Yên. Hai ngày 24 – 26/6/1966 quân ta chặn đánh một tiểu đoàn Mỹ thuộc sư đoàn không vận số 1 từ Gò Sống Trâu (xã An Xuân) chia thành nhiều hướng tấn công quân ta tại Gò Thì Thùng (An Xuân, Tuy An). Trận đánh “giáp lá cà” với địch, giành giật từng mét giao thông hào, tiêu diệt hàng trăm lính mỹ, bắn rơi 6 máy bay trực thăng.
Gò Thì Thùng (Phú Yên) được biết đến cùng với địa đạo Củ Chi (TP Hồ Chí Minh), địa đạo Vĩnh Mốc (Quảng Trị), là một trong 3 địa đạo lớn ở nước ta.
Để bảo tồn di tích, Sở VH-TT-DL và UBND huyện Tuy An đã có kế hoạch trùng tu và đưa di tích này vào khai thác. Giờ đây, đường về địa đạo Gò Thì Thùng đã được rải nhựa thông thoáng. Và nói đến An Xuân, số đông người sẽ nhớ ngay đến một hệ thống hầm địa đạo tầm cỡ quốc gia, nhớ đến ngày hội đua ngựa truyền thống trên gò Thì Thùng vào mùng 9 tết hằng năm, một ngày hội đua ngựa duy nhất có ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Dù cuộc sống còn khó khăn, thiếu nhiều dịch vụ sang trọng, tuy nhiên đến An Xuân, du khách sẽ được tận hưởng cảm giác mát lành của khí hậu vùng cao, được tận mắt thấy di tích lịch sử tầm cỡ ở chiến trường xưa, được thưởng thức nhiều món dân dã. Đâu đó trong tiềm thức, người An Xuân vẫn không nguôi kỳ vọng, ước mơ rằng di tích lịch sử trên quê hương mình sẽ được trùng tu nhiều hơn nữa để trở thành một địa điểm thu hút nhiều du khách đến tham quan. Điều ước của họ hoàn toàn có cơ sở, bởi nơi đây hội tụ được 3 cái nhất mà không nơi nào có được: có di tích Địa đạo Gò Thì Thùng, có hội đua ngựa truyền thống, có một con đường rộng lớn dài khoảng 10km thông suốt nối dài từ An Xuân đến Nhà thờ Bác Hồ tại xã Sơn Định, Sơn Hòa. 3 cái nhất này chắc chắn sẽ hợp thành một tua tham quan về vùng sơn cước “chiến khu xưa” hấp dẫn trong tương lai gần của tỉnh Phú Yên.
Địa đạo Gò Thì Thùng nơi hội tụ của lòng quyết tâm, ý chí kiên cường quyết đánh, quyết thắng, gìn giữ non sông, Tổ quốc.
Tô Giang (tổng hợp)
Nguồn tài liệu tham khảo:

Du lịch Phú Yên  http://www.dulichphuyen.com
Wikipedia   https://vi.wikipedia.org
Điểm du lịch  http://www.vista.net.vn

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác