QUẢNG NAM – Cầu Nhật Bản

QUẢNG NAM – Cầu Nhật Bản - ảnh 1
Cầu Nhật Bản - chùa Cầu (nguồn internet)
(Cinet - DL) - Cầu Nhật Bản là cây cầu cổ duy nhất còn lại ở Hội An - cầu “Lai Viễn”. Cầu được người Hội An quen gọi là chùa Cầu, một di tích quen thuộc đã trở thành biểu tượng của đô thị Hội An.
1. Di tích/Di sản: 
Cầu Nhật Bản
2. Thời gian: Đây là cầu cổ duy nhất còn lại ở Hội An - cầu “Lai Viễn”. Cầu được người Hội An quen gọi là chùa Cầu, một di tích quen thuộc đã trở thành biểu tượng của đô thị Hội An.
Trong bài viết có tựa đề Hội An đăng trên tạp chí Việt Nam đã viết rằng cầu Nhật Bản (tức Nhật Bản Kiều) đã ra đời vào năm 1593 của tác giả Vũ Đức Tân.
Theo thư tịch cổ của nước ta, tên gọi của cây cầu cổ đó là Nhật Bản kiều được tìm thấy vào năm 1617, có nghĩa cầu có thể ra đời trước niên đại đó. 
Sau khi người Nhật rời Hội An vào năm 1637, phố Nhật Bản bắt đầu rơi vào cảnh suy tàn và cầu Nhật Bản được người Việt ở Hội An quản lý. 
Cây cầu còn có các tên khác là cầu Nhật Bản hay cầu Lai Viễn do chúa Nguyễn Phúc Chu thăm Hội An năm 1719 đặt tên.
Sau khi làng Minh Hương của người Hoa ra đời và cầu Nhật Bản nằm trên địa phận làng này, chúa Nguyễn đã giao cho người Minh Hương nhiệm vụ quản lý và sửa chữa cầu. Các vị tiền hiền đầu tiên thành lập làng Minh Hương ở Hội An, đã bỏ tiền xây dựng ngôi chùa nhỏ nằm sát cầu Nhật Bản ở phía Tây để thờ Bắc Đế Chân Võ Tổ Sư (hay Huyền Thiên Đại Đế) cùng Trừng Hán Cung thờ Quan Công và Minh Hương Phật tự thờ Phật Quan Âm. Danh xưng chùa Cầu ra đời từ đó thay cho cầu Nhật Bản. Sau khi quản lý cầu Nhật Bản và dựng thêm ngôi chùa nhỏ bên cạnh, làng Minh Hương đã có công bốn lần trùng tu cầu: năm 1763 dưới thời Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát, năm 1817 dưới thời vua Gia Long, năm 1875 dưới thời vua Tự Đức và năm 1917 dưới thời vua Khải Định. Từ lần trùng tu thứ hai trở đi, sự việc đều được ghi bằng chữ Hán trên thượng lương và các xà dọc trên mái của cầu mà nay vẫn còn.
Lai lịch của Chùa Cầu gắn liền với truyền thuyết về Con Cù (mamazu) - một loại thuỷ quái có đầu nằm ở Ấn Độ, mình ở Việt Nam và phần đuôi ở tận Nhật Bản. Cứ mỗi lần Con Cù cựa quậy là gây ra lũ lụt, động đất... Chùa Cầu được coi như một thanh kiếm chằn ngang lưng Con Cù, “trấn yểm” loài thuỷ quái, giữ cho cuộc sống yên bình. 
3. Năm công nhận: Ngày 17/02/1990, Cầu Nhật Bản được công nhận là Di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia và hình ảnh Chùa Cầu có trên tờ tiền polymer 20.000 đồng của Việt Nam hôm nay.
4. Địa hình/Vị trí: Cầu Nhật Bản hay chùa Cầu là địa danh bắc ngang con lạch chảy ra sông Thu Bồn giáp ranh giữa hai đường Nguyễn Thị Minh Khai và Trần Phú, thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam. 
Cầu ở xã Cẩm Phô về phía tây phố Hội An, huyện Diên Phước, nước khe chảy về phía Nam đổ vào sông Cái, cầu bắc ở trên. Tương truyền cầu này do người khách buôn Nhật Bản bắc, dưới cầu xây đá, trên lát ván, gác mái gồm bảy gian lợp ngói ".
Thành phố Hội An nằm ở vùng hạ lưu ngã 3 sông Thu Bồn thuộc vùng đồng bằng ven biển tỉnh Quảng Nam, cách thành phố Đà Nẵng về phía nam khoảng 30km.
5. Thổ nhưỡng: Tổng diện tích tự nhiên của Quảng Nam là 1.040.683ha được hình thành từ chín loại đất khác nhau gồm cồn cát và đất cát ven biển, đất phù sa sông, đất phù sa biển, đất xám bạc màu, đất đỏ vàng, đất thung lũng, đất bạc màu xói mòn trơ sỏi đá,... Nhóm đất phù sa ven sông là nhóm đất quan trọng nhất trong phát triển cây lương thực, thực phẩm và cây công nghiệp ngắn ngày. Nhóm đất đỏ vàng vùng đồi núi thuận lợi cho trồng rừng, cây công nghiệp và cây ăn quả dài ngày. Nhóm đất cát ven biển đang được khai thác cho mục đích nuôi trồng thủy sản. 
6. Khí hậu: Nhiệt độ trung bình năm 25ºC; độ ẩm không khí trung bình năm là 82%, lượng mưa trung bình năm là 2.066mm. Có 2 mùa là mùa khô và mùa mưa, ít chịu ảnh hưởng của mùa đông lạnh miền Bắc.
Dân số Quảng Nam là 1.435.629 người, với mật độ dân số trung bình là 139 người/km2; có 4 tộc người thiểu số cư trú lâu đời là người Cơ Tu, người Co, người Gié Triêng, người Xê Đăng và một số tộc người thiểu số mới di cư đến với tổng số dân trên 10 vạn người, chiếm 7,2% dân số toàn tỉnh. Với 81,4% dân số sinh sống ở nông thôn, Quảng Nam có tỷ lệ dân số sinh sống ở nông thôn cao hơn tỷ lệ trung bình của cả nước .
7. Dân cư: Nằm trên địa phận tỉnh Quảng Nam, Hội An có số dân xấp xỉ 120.000 người Cư dân chủ yếu là người Việt (kinh) và người Hoa.
8. Tóm tắt nội dung:
Giá trị lịch sử nổi bật:

Chùa Cầu - tên gọi chung cho tổ hợp kiến trúc gồm ngôi chùa nhỏ gắn kết vào sườn phía Bắc cây cầu cổ trong khu đô thị cổ Hội An (nay là thành phố Hội An), thuộc tỉnh Quảng Nam.
Chiếc cầu dài 18 m với bảy gian bằng gỗ, vắt cong qua lạch nước chảy ra sông Hoài (một nhánh sông Thu Bồn) nối giữa hai đường Nguyễn Thị Minh Khai và Trần Phú của TP Hội An. Cầu có dáng uốn cong mềm mại, nhiều họa tiết đẹp. Cầu và chùa đều bằng gỗ sơn son chạm trổ rất công phu. Mặt chùa quay về phía bờ sông, mái chùa lợp ngói âm dương che kín cả cây cầu.
Chùa Cầu là công trình kiến trúc do các thương gia Nhật Bản đến buôn bán tại Hội An xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ 17. Cây cầu còn có các tên khác là cầu Nhật Bản hay cầu Lai Viễn. Cầu sơn bằng gỗ sơn son chạm trổ rất công phu. Hai đầu cầu có tượng thú bằng gỗ đứng chầu, một đầu là tượng chó, một đầu là tượng khỉ. Tương truyền đó là những con vật mà người Nhật sùng bái thờ tự từ cổ xưa và rất nhiều Thiên Hoàng Nhật Bản được sinh ra trong năm Tuất và Thân. Một số khác lại nói câu cầu được xây dựng vào năm Thân và đến năm Tuất thì xong. Trên bia liệt kê tất cả tên người Việt và người Hoa có đóng góp trùng tu lại cầu viết bằng chữ Nho – loại chữ tượng hình này hiện không còn được phổ biến.  
Cấu trúc được xây cực kì vững chắc nhằm chống chọi với những cơn động đất. Trải qua hàng trăm năm, những chi tiết trang trí vẫn trung thành với thiết kế ban đầu của người Nhật. Sau đó, tuy  thực dân Pháp có san phẳng cầu để tiện cho việc lưu thông xe cơ giới nhưng hình dạng cong ban đầu được phục hồi lại vào năm 1986.
Tuy gọi là chùa nhưng bên trong không có tượng Phật. Phần gian chính giữa (gọi là chùa) thờ một tượng gỗ Bắc Đế Trấn Võ - vị thần bảo hộ xứ sở, ban niềm vui hạnh phúc cho mọi người, thể hiện khát vọng thiêng liêng mà con người muốn gửi gắm cùng trời đất nhằm cầu mong mọi điều tốt đẹp.
Và tổ hợp kiến trúc tín ngưỡng được lợp mái nhiều nét độc đáo hình chữ T này lại gắn nhiều truyền thuyết liên quan đến hoạ phúc của mọi người nên dân gian quen gọi là Chùa Cầu và là biểu tượng giao lưu văn hoá Nhật -Hoa - Việt ở Hội An. Hơn 400 năm nay, chùa Cầu nổi tiếng linh thiêng vẫn được cư dân bản địa và khách vãn lai thành kính chiêm bái.
Trước đây Nhật Bản Kiều trong kết cấu kiến trúc và trang trí nội thất đã chứa đựng dấu ấn của nền văn hoá Phù Tang, mái ngói mềm mại với độ dốc xuống, những cột vuông, nền cầu lát vát hình vòng cung, các hoa văn trang trí hình mặt trời, chiếc quạt xoè…nay đã không còn nữa. Nhưng Thần Khỉ và Thần Hầu vẫn còn thờ ở hai đầu cầu. Ở hai bên tường của cổng ra vào ở phía Tây và phía Đông cầu Nhật Bản ban đầu có hai câu đối chữ Hán đắp nổi, nhưng qua năm tháng bị mờ dần để sau cùng bị mất hẳn và người Minh Hương đã thay vào đó bằng hoa văn đắp nổi hình quả phật thủ lớn.
Chùa Cầu Nhật Bản là nơi sinh hoạt tín ngưỡng cầu mong trấn yểm thủy quái, thủy tai giữ gìn sự yên  bình cho phố xá và cộng đồng cư dân Hội An.
QUẢNG NAM – Cầu Nhật Bản - ảnh 2
QUẢNG NAM – Cầu Nhật Bản - ảnh 3
QUẢNG NAM – Cầu Nhật Bản - ảnh 4
QUẢNG NAM – Cầu Nhật Bản - ảnh 5
Cầu Nhật Bản - chùa Cầu Quảng Nam (nguồn internet)

Tô Giang (tổng hợp)
Nguồn tài liệu tham khảo:
Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Nam  http://quangnam.gov.vn
Thành phố Tam Kỳ  http://tamky.com
Câu lạc bộ cựu sinh viên  http://www.juach.vn

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác