SÓC TRĂNG – Chùa Sêrâytêchô-Mahatup

(Cinet-DL)- Nằm cách trung tâm thành phố Sóc Trăng khoảng 2,5 km về hướng Tây Nam, chùa Mahatup (hay gọi là chùa Dơi) là điểm đến hấp dẫn và quen thuộc đối với du khách gần xa. Bên cạnh nét đẹp cổ kính của ngôi chùa đã hình thành vài trăm năm, cùng với những cây cổ thụ là nơi cư trú của hàng ngàn con dơi. Đến tham quan chùa Dơi Sóc Trăng, đa phần du khách không tránh khỏi ngạc nhiên khi được chiêm ngưỡng những chú dơi buông mình treo lủng lẳng dưới những tán cây cổ thụ.
1. Tên di sản/di tích :
Chùa Sêrâytêchô-Mahatup
Đồng bào Kinh và Hoa đọc trại từ Mahatup thành “Mã Tộc”. Cho nên cũng có nhiều người gọi là: “Chùa Mã Tộc”.
Ngoài ra dân gian còn gọi là chùa Dơi bởi vì trong chùa này có nhiều dơi.
2. Thời gian: Chùa được khởi công xây dựng vào từ năm 1569 dương lịch, cách nay 440 năm. Do ông Thạch Út đứng ra xây dựng. Từ trước đến nay chùa được trùng tu nhiều lần, năm 1960 Chùa sửa chữa lớn ở chánh điện, đến năm 2008 chùa bị cháy chánh điện. Vào tháng 4 năm 2009, chánh điện chùa đã được phục chế lại như cũ.
3. Năm công nhận: Ngày 12 tháng 02 năm 1999, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận Chùa Dơi là di tích nghệ thuật cấp quốc gia theo Quyết định số 05/1999/QĐ-BVHTT.
4. Địa hình/ Vị trí:
- Địa hình:
Sóc Trăng có địa hình thấp và tương đối bằng phẳng. Độ cao cốt đất tuyệt đối từ 0,4 - 1,5 m, độ dốc thay đổi khoảng 45 cm/km chiều dài. Nhìn chung địa hình tỉnh Sóc Trăng có dạng lòng chảo, cao ở phía sông Hậu và biển Đông thấp dần vào trong, vùng thấp nhất là phía Tây và Tây Bắc.
+ Tiểu địa hình có dạng gợn sóng không đều, xen kẽ là những giồng cát địa hình tương đối cao và những vùng thấp trũng nhiễm mặn, phèn. Đó là những dấu vết trầm tích của thời kỳ vận động biển tiến và lùi tạo nên các giồng cát và các bưng trũng ở các huyện Mỹ Tú, thị xã Sóc Trăng, Mỹ Xuyên, Long Phú, Vĩnh Châu.
+ Vùng đất phèn có địa hình lòng chảo ở phía Tây và ven kinh Cái Côn có cao trình rất thấp, từ 0 - 0,5 m, mùa mưa thường bị ngập úng.
+ Vùng cù lao trên sông Hậu cũng có cao trình thấp, thường bị ngập khi triều cường.
- Vị trí:
Chùa Dơi nằm trong địa bàn thành phố Sóc Trăng, thuộc khóm 9, phường 3, thành phố Sóc Trăng. Đông giáp khu dân cư, Tây giáp khu dân cư, Nam giáp đồng ruộng, Bắc giáp lộ Mai Thanh Thế tiếp giáp đường Lê Hồng Phong, thành phố Sóc Trăng.
5. Thổ nhưỡng:
- Sóc Trăng có tổng diện tích đất tự nhiên là 331.176,29 ha. Đất đai của Sóc Trăng có độ màu mỡ cao, thích hợp cho việc phát triển cây lúa nước, cây công nghiệp ngắn ngày như mía, đậu nành, bắp, các loại rau màu như hành, tỏi và các loại cây ăn trái như bưởi, xoài, sầu riêng...
- Đất đai Sóc Trăng có thể chia thành các nhóm chính sau:
+ Nhóm đất cát có 8.491 ha, bao gồm các giồng cát tương đối cao từ 1,2 - 2 m thành phần cơ giới nhẹ, chủ yếu là cát mịn đến cát pha đất thịt, có thể trồng một số loại rau màu;
+ Nhóm đất phù sa có 6.372 ha thích hợp cho việc trồng lúa tăng vụ và các cây ăn trái đặc sản, nhóm đất giây có 1.076 ha, ở vùng thấp, trũng, thường trồng lúa một vụ;
+ Nhóm đất mặn có 158.547 ha có thể chia ra làm nhiều loại: đất mặn nhiều, đất mặn trung bình, đất mặn ít, đất mặn sú, vẹt, đước (ngập triều) trong đó đất mặn nhiều chiếm diện tích lớn 75.016 ha thích hợp với việc trồng lúa, rau màu, cây ăn quả, cây công nghiệp ngắn, dài ngày...; các loại đất mặn khác chủ yếu trồng lúa kết hợp với nuôi trồng thuỷ sản;
+ Nhóm đất phèn có 75.823 ha, trong đó chia ra làm 2 loại đất phèn hoạt động và đất phèn tiềm tàng, sử dụng loại đất này theo phương thức đa canh, trồng lúa kết hợp với nuôi trồng thuỷ sản; nhóm đất nhân tác có 46.146 ha.
6. Khí hậu: Sóc Trăng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới chịu ảnh hưởng gió mùa, hàng năm có mùa khô và mùa mưa rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Nhiệt độ trung bình hàng năm là 26,8 0C, ít khi bị bão lũ. Lượng mưa trung bình trong năm là 1.864 mm, tập trung nhất từ tháng 8,9,10, độ ẩm trung bình là 83%.
7. Dân cư:
- Tính đến năm 2010, đơn vị hành chính của tỉnh có 10 huyện, 01 thành phố với 109 xã, phường, thị trấn. Theo số liệu Thống kê ngày 01/4/2009, dân số toàn tỉnh là 1.289.441 người, mật độ dân số 389 người / km2 .
- Dân cư Sóc Trăng chủ yếu là ba dân tộc Kinh (836.513 người, chiếm 65,16%), Khmer (371.305 người, chiếm 28,92%), Hoa (75.534 người, chiếm 5,88%) đã cùng chung sức khai phá, xây dựng và bảo vệ vùng đất này.
8.Tóm tắt nội dung :
Ngoại thất

Chùa Dơi toạ lạc trong một khuôn viên rộng có nhiều cây cổ thụ, diện tích khoảng 04 hecta.
- Chùa là một tổng thể kiến trúc gồm có: Ngôi chánh điện, Sala, nhà hội của sư sãi và tín đồ, phòng ở của sư sãi và trụ trì, các tháp để tro người chết, phòng khách…
Nội thất
Chùa Dơi là di tích nghệ thuật cấp quốc gia mang những đặc trưng cơ bản của kiến trúc chùa Khmer.
- Kiến trúc Chùa Dơi cũng giống như bao kiến trúc Chùa Khmer khác ở Đồng bằng sông Cửu Long.
+ Về họa tiết trang trí, điêu khắc, hội họa mang sắc thái văn hoá Khmer cổ.
  • Cổng chùa về hướng Tây - Bắc, được xây dựng theo kiến trúc tôn giáo trang trí các hoạ tiết các hoa văn hình cánh sen và hoa cà ri cách điệu.
+ Công trình kiến trúc tiêu biểu trong quần thể kiến trúc “Chùa Dơi” là ngôi chính điện.
  • Ngôi chính điện được xây dựng từ năm 1569 bằng gỗ, trên mái được lợp lá dừa nước, từ trước đến nay chùa được trùng tu nhiều lần.
  • Năm 1960, ngôi chính điện được thay đổi toàn bộ chất liệu, bê tông đã thay thế gỗ, mái ngói thay lá dừa nước.
  • Với chiều dài 20,8 mét, chiều rộng 11,3 mét; ngôi chính điện được xây dựng trên nền cao hơn mặt đất tự nhiên 1 m bao quanh là đá kết xi-măng nền rộng 30,7 mét, dài 37 m.
  • Sân chính điện được trát xi-măng, có vòng rào lan can và bốn ngõ vào. Vòng rào lan can cách ngôi nhà chính điện mỗi hướng là 2,2 mét.
  • Nền chính điện cao hơn sân chính điện 0,7 mét. Mặt bằng chính điện hình chữ nhật trải dài theo hướng Đông Tây. Cửa chính quay ra hướng đông.
+ Phần mái chính điện là một kết cấu đặc biệt với bốn hệ thống mái chồng lên nhau, với khoảng cách nhất định.
+ Trên bốn mái chồng lên nhau đều có trang trí hình tượng con rồng ở các góc.
- Chùa Dơi là sự giao thoa kiến trúc tôn giáo của người Việt- Khmer và người Hoa.
+ Hình tượng rồng của người Khmer khác với người Hoa và người Việt, đầu rồng có sừng uốn lượn, mảnh mai, thân rồng theo mô típ của loài cá Poon - Co, nên rồng không có chân, trên lưng giương những đao mác nhọn, cong về phía đuôi, hình tượng rồng được bố trí theo chiều dài đòn dong.
+ Hình tượng chim Cay - No xuất hiện trên mái tiếp giáp với cột trang trí, thể hiện sức mạnh như chống đỡ cả bầu trời và che chở cho con người ở trần gian.
+ Tượng Phật sơn son thiếp vàng, cao khoảng 2 mét đặt bên trong chánh điện, nhiều hoa văn hình cánh sen được đắp nổi trên bệ thờ cao khoảng 1,5 mét. Ngoài tượng Phật lớn còn có nhiều tượng Phật nhỏ khác.
+ Bệ thờ được làm bằng gỗ sơn son thiếp vàng, trang trí hoa văn hình chim muông, hoa lá theo mô típ đình, chùa truyền thống của người Việt.
+ Phía dưới bệ thờ ở hai bên tượng Phật có hai họa tiết hình con dơi đối xứng nhau. Theo quan niệm của người Hoa thì con dơi là điềm phúc. Nhưng con dơi ở “Chùa Dơi” đậu quay đầu ngược xuống đó là chữ phúc treo ngược, hàm ý “Phú táo” tiếng phát âm của người Hoa (tức là: “Phúc đáo” nghĩa là phúc đến rồi).
+ Trần chính điện được trang trí bằng những mảng tranh sơn dầu hình tiên nữ đang múa trên bầu trời, làm tăng thêm phần sinh động và trang nghiêm cho nội thất.
- Toàn bộ quần thể kiến trúc cân đối nhau một cách hài hoà.
+ Đó là cả một rừng hoa văn với bố cục, gọn gàng, những đường nét uyển chuyển đầy ấn tượng… toát lên tinh thần lao động cần cù và sáng tạo qua đôi bàn tay khéo léo của người Khmer.
+ Đối diện với ngôi chính điện về hướng Tây là dãy nhà Sa - La (nhà hội của sư sãi), phòng của sư trụ trì, phòng khách và rải rác xung quanh ngôi chính điện là những tháp đựng cốt tro người chết, mỗi tháp mang dáng kiểu khác nhau.
Chùa Dơi là một môi trường sinh thái kết hợp hài hoà giữa thiên nhiên, văn hoá và cuộc sống đời thường.
- Loài Dơi sống tại nơi đây từ trước đến lúc bắt đầu xây dựng Chùa.
+ Theo lời kể của các già làng về lịch sử hình thành của Chùa đã trải qua 19 đời Đại Đức. Đặc biệt, loài Dơi ở đây rất nhiều cùng với các đời Đại Đức tồn tại cho đến ngày nay.
+ Dơi đi ăn suốt cả đêm đến bình minh thì trở về, dơi không bao giờ bay qua nóc ngôi chánh điện. Đặc biệt hơn là dơi chỉ đậu trên những tán cây của khuôn viên Chùa.
- Chùa Dơi nổi tiếng vì phong cảnh hữu tình, gần gũi với  thiên nhiên, có quần thể kiến trúc tôn giáo chính thống của dân tộc Khmer và bầy dơi huyền bí.
+ Trong khuôn viên của Chùa, quang cảnh yên tĩnh, khá cách ly với cảnh sinh hoạt bên ngoài.
+ Xung quanh quần thể kiến trúc của chùa là những tán cây cổ thụ, được các vị sư săn sóc hàng ngày, du khách đến tham quan có thể chiêm ngưỡng những chú dơi treo mình lủng lẳng trên các nhánh cây trong khuôn viên chùa.
+ Không khí trong chùa mát mẻ, thanh tịnh thỉnh thoảng xen vào tiếng kêu chí chít của những chú dơi con tìm mẹ… tạo thành một bản hoà tấu của thiên nhiên.
Cho đến nay, Chùa là một thắng cảnh, một địa điểm du lịch, tham quan và hành hương viếng Phật nổi tiếng của du khách trong và ngoài tỉnh.
SÓC TRĂNG – Chùa Sêrâytêchô-Mahatup - ảnh 1
Nhà chính điện
SÓC TRĂNG – Chùa Sêrâytêchô-Mahatup - ảnh 2
Quang cảnh chùa
SÓC TRĂNG – Chùa Sêrâytêchô-Mahatup - ảnh 3
Hoa văn trên mái nhà chính điện
SÓC TRĂNG – Chùa Sêrâytêchô-Mahatup - ảnh 4
Dơi treo mình trên các tán cây cổ thụ
SÓC TRĂNG – Chùa Sêrâytêchô-Mahatup - ảnh 5
Phù điêu trên cột nhà chính điện
Ngọc Anh ( Tổng hợp)
Nguồn tài liệu tham khảo
 www.soctrang.gov.vn; www.dulichsoctrang.orghttp://soctrang.edu.vn/

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác