THÁI BÌNH – Đình Bồng Lai

(Cinet - DL)- Đình Bồng Lai năm ở xã Vũ Tiến, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.
1. Di tích/Di sản: Đình Bồng Lai
2. Thời gian: Đình Bồng Lai được xây dựng từ thế kỷ XIII, vào cuối đời Trần, đầu đời Hậu Lê, như vậy ngồi đình đã có tủôi thọ khoảng 800 năm. Từ khi khai hoang lập ấp ào thời Lý, Trần, dân làng đã quyên góp xây dựng đình, đến nay ngôi đình đã trải qua nhiều lần trùng tu do đã hư hỏng nặng.
3. Năm công nhận: Năm 1992, Bộ Văn hóa Thông tin đã ký ban hành Quyết định xếp hạng Đình Bồng Lai là Di tích Lịch sử Văn  hóa
4. Địa hình/Vị trí: Đình Bồng Lai năm ở xã Vũ Tiến, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Theo sử sách ghi lại thì xã Vũ
THÁI BÌNH – Đình Bồng Lai - ảnh 1
Đình Bồng Lai (nguồn internet)
Tiến có từ tời Hậu Lê, song đất đai làng mạc có từ thời Lý, Trần.
Thái Bình là một tỉnh thuộc vùng duyên hải Bắc Bộ, là một bộ phận của tam giác châu thổ sông Hồng. Toàn tỉnh có diện tích 1.546,5  km², địa hình khá bằng phẳng với độ dốc thấp hơn 1%; độ cao phổ biến từ 1–2 m trên mực nước biển, thấp dần từ bắc xuống đông nam. Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố Thái Bình, cách thủ đô Hà Nội 110 km về phía đông nam. Thái Bình tiếp giáp với 5 tỉnhthành phốHải DươngHưng Yên, Hải Phòng, Hà Nam, Nam Định.
Thái Bình có đường bờ biển và hệ thống sông ngòi thuận lợi cho giao lưu kinh tế. Biển Thái Bình nằm trong vùng biển vịnh Bắc Bộ, với đường bờ biển dài trên 50km và là một vùng biển rộng.
Tỉnh này có 4 con sông chảy qua: phía bắc và đông bắc có sông Hóa dài 35 km, phía bắc và tây bắc có sông Luộc (phân lưu của sông Hồng) dài 53 km, phía tây và nam là đoạn hạ lưu của sông Hồng dài 67 km, sông Trà Lý (phân lưu cấp 1 của sông Hồng) chảy qua giữa tỉnh từ tây sang đông dài 65 km. Tổng chiều dài các con sông, ngòi của Thái Bình lên tới 8492 km. Hướng dòng chảy của các con sông đa số theo hướng tây bắc xuống đông nam. Phía bắc, đông bắc Thái Bình còn chịu ảnh hưởng của sông Thái Bình.
5. Thổ nhưỡng: Do đặc điểm sát biển nên các sông ở Thái Bình đều chịu ảnh hưởng của chế độ thủy triều, mùa hè mức nước dâng nhanh với lưu lượng lớn và hàm lượng phù sa cao, mùa đông lưu lượng giảm nhiều và lượng phù sa không đáng kể khiến nước mặn ảnh hưởng sâu vào đất liền từ 15–20 km. Mặt khác, do quá trình sản xuất nông nghiệp, trải qua nhiều thế hệ, người ta đã tạo ra hệ thống sông ngòi dày đặc. 
6. Khí hậu: Thái Bình nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm: mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều, mùa đông khô lạnh. Nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, nên hàng năm Thái Bình đón nhận một lượng mưa lớn (1.700-2.200mm), lại là vùng bị chia cắt bởi các con sông lớn, đó là các chỉ lưu của sông Hồng, trước khi chạy ra biển.  
7. Dân cư: Theo thống kê từ cuộc điều tra dân số năm 2012, Thái Bình có dân số là 1.868.800 người, mật độ dân số trung bình 1.209 người/km2, phân bố không đồng đều giữa các đơn vị hành chính, mật độ cao nhất tại thành phố Thái Bình đạt 3.961 người/ km² và thấp nhất là huyện Tiền Hải đạt 945 người/ km². Nguồn lao động nông nghiệp có trình độ thâm canh cao so với cả nước vì đây là mảnh đất của nghề trồng lúa nước và các sản phẩm chăn nuôi. Với đặc điểm một tỉnh thuần nông, so với các tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng, Thái Bình là tỉnh duy nhất có tỷ trọng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ lệ cao nhất so với tổng tỷ trọng cơ cấu kinh tế chung. Những năm qua, tỷ trọng của khu vực này đang có xu hướng giảm dần.
Thái Bình được coi là một trong những yếu tố cấu thành nên cái nôi của nền văn minh sông Hồng với nhiều nét văn hóa đặc sắc. Kho di sản văn hóa của văn minh sông Hồng cũng hết sức phong phú và độc đáo, với hàng nghìn lễ hội dân gian, hệ thống đình đền chùa đồ sộ, các làn điệu dân ca ngọt ngào, câu chèo tinh tế dung dị. Thái Bình được coi là vùng quê có đời sống tinh thần phong phú “sáng rối, tối chèo” nhiều trò chơi, trò diễn xướng dân gian nổi danh một thời nay vẫn được bảo lưu và phát huy trở thành một trong những nét độc đáo riêng có của vùng đất Thái Bình.
8. Tóm tắt nội dung: Dựa theo những thần tích truyền đời, đình Bồng Lai thờ vị thành hoàng làng là danh tướng Yết Kiêu, một gia tướng giỏi của Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo, người có công trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ 2 và thứ 3 (năm 1285 và 1288), góp phần đánh bại thủy tướng Ô Mã Nhi và Toa Đô. Kể từ khi khai khẩn lập làng, lập ấp, người dân nơi đây đã quyên góp tiền xây đình, bởi khúc sông này đã gắn với những chiến tích oai hùng của Ngài. Ngài được phong là “Tuấn Lương Dực Bảo Trung Hưng Linh Tế”. Đình Bồng Lai được xây dựng vào cuối đời Trần, đầu đời Hậu Lê, như vậy ngồi đình đã có tuổi thọ khoảng 800 năm.
Tọa lạc giữa làng Bồng Lai, đình Bồng Lai có diện tích 1.729m2. Ngôi đình cổ được đặt trên nền địa thế hướng đông nam, cổng đình rộng 4,1m, hai bên xây trụ kiểu có thiết diện vuông, đắp các họa tiết văn hoa Long – Ly – Quy – Phượng, Tùng – Cúc – Trúc – Mai, được những nghệ nhân thời trước chạm trổ một cách tinh hoa điêu luyện, trên đầu đặt nghê thần.
THÁI BÌNH – Đình Bồng Lai - ảnh 2
THÁI BÌNH – Đình Bồng Lai - ảnh 3
THÁI BÌNH – Đình Bồng Lai - ảnh 4
Đình Bồng Lai (nguồn internet)

Đình Bồng Lai có 3 tòan kết cấu theo kiểu tiền chữ nhất, hậu chữ công. Tòa tiền tế 5 gian, tòa trung tế 3 gian, tòa ống muống 4 gian. Trước cổng đình Bồng Lai còn có cây gạo hơn trăm tuổi tỏa bóng cho người dân đi làm đồng nghỉ chân hóng mát. Tòa tiền tế, hay còn gọi là cung nhất gồm 5 gian mỗi gian rộng 4m có chiều dài 7m và được làm theo kiểu mái cong đao guột trái bồ câu, có tất cả 6 kèo cao 3,45m, xung quang được chạm khắc hoa văn mây lá lật cách điệu. Từng được trùng tu vào thời Nguyễn nhưng đình vẫn giữ được nhiều mảng chạm gỗ mang phong cách nghệ thuật điêu khắc thời Lê. Các mảng chạm này vừa có giá trị nghiên cứu về nghệ thuật điêu khắc thời Lê vừa cung cấp kiến thức về công tác tu bổ bảo tồn di tích của các thế hệ trước. Các cấu kiệu đều chạm trổ tinh xảo với chủ đề rồng vờn mây, rồng dâng ngọc… Chất lim qua nhiều thế kỷ vẫn đen bóng. Ở mỗi kẻ hiên lại chạm khắc hoa văn mây lá cách điệu sinh động. Tòa trung tế nằm cách tòa tiền tế 3,8m ngăn cách một sân nhỏ diện tích sân 23m2, lợp ngói mũ và gồm 3 gian tòa 4 bày tiền, bày hiên, cột kèo đều chạm trổ hoa văn từ thời Lê hết sức tinh xảo, độc đáo. Tòa ống muống, hay còn gọi là hậu cung, nằm nối với tòa trung tế được ngăn cách bằng hệ thống 4 gian, có chiều sâu 4m rộng 6m. Bộ khung kiến trúc có 2 bộ, vì kèo có 4 hàng cột kích thước cao 4,7m chu vi 1m, cột quân cao 1,6m nối nhau theo kiểu thượng ván, hạ chồng rường. Gian giữa là cung cấm, sàn làm bằng khung lắp ván bưng, trong đó đặt ngai và bài vị Thành hoàng Yết Kiêu. Đặc biệt gian hậu lâu có thờ một tấm bài vị lớn, luôn đóng cửa quanh năm, không ai được vào. Chỉ đến thời điểm sang canh đêm giao thừa đón năm mới, các vị trưởng lão trong làng mới mở cửa để bao sái (thay áo) cho tấm bài vị. Tấm vải cũ được xé ra, chia cho mỗi nhà một miếng cùng một ít lửa thắp trong đình để ai nấy đều gặp may mắn, an lành.
Trải qua thời gian với các lần được sửa sang, phục chế qua các triều Lê, Nguyễn, hiện tại ngôi đình còn lưu giữ những đồ thờ phụng hàng trăm năm tuổi như bộ ngai mũ của danh tướng Yết Kiêu, 13 bài vị sắc phong của vua chúa các triều đại Lê, Nguyễn, kiệu võng chấp kích, cuốn thư, câu đối, chuông, khánh bằng đồng… Theo thời gian, hiện tại ngôi đình cổ khoảng 800 năm tuổi đang xuống cấp, nhất là khu nhà Hậu lâu. Mái ngói đã quá cũ, nhiều cột gỗ đã mục, các đồ thờ phụng cũng mối mọt, sứt mẻ, những chiếc khánh đồng trải nhiều thế kỷ đã hoen mờ.
Trải qua 800 năm tuổi, ngôi đình vẫn giữ được nét cổ kính và nổi bật về kiến trúc, tuy nhiên theo thời gian những hạng mục đó nay lại đang dần xuống cấp. Đình Bồng Lai cùng với chùa Bồng Lai bên cạnh là nơi sinh hoạt văn hóa, cũng như tổ chức nhiều công việc quan trọng của dân làng, gắn bó với đời sống sinh hoạt và tinh thần của nhân dân qua những bước thăng trầm của lịch sử, là một di tích lưu giữ những giá trị lịch sử vô giá, với công lao to lớn của danh tướng Yết Kiêu với những chiến thắng lẫy lừng trong lịch sử giữ nước, chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.
Linh Thùy (tổng hợp)
Nguồn tài liệu tham khảo:

http://vnexpress.net/dinh-bong-lai/tag-484080-1.html
http://thaibinhtourism.com.vn/Tin-tuc/DTLS/477_Dinh-lang-Bong-Lai-Noi-luu-giu-nhung-gia-tri-lich-su
http://wikimapia.org/23401364/vi/%C4%90%C3%ACnh-B%E1%BB%93ng-Lai-Th%C3%B4n-B%E1%BB%93ng-Lai-X%C3%A3-V%C5%A9-Ti%E1%BA%BFn-Huy%E1%BB%87n-V%C5%A9-Th%C6%B0-T%E1%BB%89nh-Th%C3%A1i-B%C3%ACnh
http://baobacgiang.com.vn/bg/du-lich/diem-den-cua-ban/120427/dinh-lang-bong-lai--thai-binh---noi-luu-giu-nhung-gia-tri-lich-su.html
http://www.vntravellive.com/news/dinh-lang-800-nam-tuoi-tho-danh-tuong-yet-kieu-6800.html
 

 

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác