THÁI BÌNH –Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần

(Cinet - DL) - Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần thuộc làng Tam Đường, xã Tiến Đức huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
1. Di tích/Di sản: Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần
2. Thời gian: Đền thờ các vua Trần trên đất phát tích Thái Bình (còn gọi là Thái Đường Lăng) thuộc làng Tam Đường, xã Tiến Đức huyện Hưng Hà, là vùng đất phát tích của vương triều Trần, vì cách đây hơn 700 năm, tại đây các vị vua khai nghiệp nhà Trần được sinh ra, gia tộc nhà Trần dựa vào đây dấy nghiệp.
THÁI BÌNH –Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần - ảnh 1
Cổng đền Trần (nguồn internet)
3. Năm công nhận: Ngày 31/12/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 2408/QĐ-TTg công nhận Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần là Di tích Quốc gia đặc biệt, cùng với 13 di tích khác trên cả nước
4. Địa hình/Vị trí: Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần thuộc làng Tam Đường, xã Tiến Đức huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.
Thái Bình là một tỉnh thuộc vùng duyên hải Bắc Bộ, là một bộ phận của tam giác châu thổ sông Hồng. Toàn tỉnh có diện tích 1.546,5  km², địa hình khá bằng phẳng với độ dốc thấp hơn 1%; độ cao phổ biến từ 1–2 m trên mực nước biển, thấp dần từ bắc xuống đông nam. Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố Thái Bình, cách thủ đô Hà Nội 110 km về phía đông nam. Thái Bình tiếp giáp với 5 tỉnhthành phốHải DươngHưng Yên, Hải Phòng, Hà Nam, Nam Định.
Thái Bình có đường bờ biển và hệ thống sông ngòi thuận lợi cho giao lưu kinh tế. Biển Thái Bình nằm trong vùng biển vịnh Bắc Bộ, với đường bờ biển dài trên 50km và là một vùng biển rộng.
Tỉnh này có 4 con sông chảy qua: phía bắc và đông bắc có sông Hóa dài 35 km, phía bắc và tây bắc có sông Luộc (phân lưu của sông Hồng) dài 53 km, phía tây và nam là đoạn hạ lưu của sông Hồng dài 67 km, sông Trà Lý (phân lưu cấp 1 của sông Hồng) chảy qua giữa tỉnh từ tây sang đông dài 65 km. Tổng chiều dài các con sông, ngòi của Thái Bình lên tới 8492 km. Hướng dòng chảy của các con sông đa số theo hướng tây bắc xuống đông nam. Phía bắc, đông bắc Thái Bình còn chịu ảnh hưởng của sông Thái Bình.
5. Thổ nhưỡng: Do đặc điểm sát biển nên các sông ở Thái Bình đều chịu ảnh hưởng của chế độ thủy triều, mùa hè mức nước dâng nhanh với lưu lượng lớn và hàm lượng phù sa cao, mùa đông lưu lượng giảm nhiều và lượng phù sa không đáng kể khiến nước mặn ảnh hưởng sâu vào đất liền từ 15–20 km. Mặt khác, do quá trình sản xuất nông nghiệp, trải qua nhiều thế hệ, người ta đã tạo ra hệ thống sông ngòi dày đặc. 
6. Khí hậu: Thái Bình nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm: mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều, mùa đông khô lạnh. Nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, nên hàng năm Thái Bình đón nhận một lượng mưa lớn (1.700-2.200mm), lại là vùng bị chia cắt bởi các con sông lớn, đó là các chỉ lưu của sông Hồng, trước khi chạy ra biển.
7. Dân cư: Theo thống kê từ cuộc điều tra dân số năm 2012, Thái Bình có dân số là 1.868.800 người, mật độ dân số trung bình 1.209 người/km2, phân bố không đồng đều giữa các đơn vị hành chính, mật độ cao nhất tại thành phố Thái Bình đạt 3.961 người/ km² và thấp nhất là huyện Tiền Hải đạt 945 người/ km². Nguồn lao động nông nghiệp có trình độ thâm canh cao so với cả nước vì đây là mảnh đất của nghề trồng lúa nước và các sản phẩm chăn nuôi. Với đặc điểm một tỉnh thuần nông, so với các tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng, Thái Bình là tỉnh duy nhất có tỷ trọng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ lệ cao nhất so với tổng tỷ trọng cơ cấu kinh tế chung. Những năm qua, tỷ trọng của khu vực này đang có xu hướng giảm dần.
Thái Bình được coi là một trong những yếu tố cấu thành nên cái nôi của nền văn minh sông Hồng với nhiều nét văn hóa đặc sắc. Kho di sản văn hóa của văn minh sông Hồng cũng hết sức phong phú và độc đáo, với hàng nghìn lễ hội dân gian, hệ thống đình đền chùa đồ sộ, các làn điệu dân ca ngọt ngào, câu chèo tinh tế dung dị. Thái Bình được coi là vùng quê có đời sống tinh thần phong phú “sáng rối, tối chèo” nhiều trò chơi, trò diễn xướng dân gian nổi danh một thời nay vẫn được bảo lưu và phát huy trở thành một trong những nét độc đáo riêng có của vùng đất Thái Bình.
8. Tóm tắt nội dung: Đây là nơi phát tích, dựng nghiệp vương triều Trần và cũng là nơi yên nghỉ của các liệt tổ nhà Trần. Thuở bình sinh, Thượng hoàng Trần Nhân Tông đã từng nhắc nhở con cháu phải nhớ lấy gốc tổ tiên nhà mình làm nghề đánh cá ở vùng hạ du. Với tâm thức “Sống ngâm da, chết ngâm xương” ở nơi chôn nhau cắt rốn, nhà Trần đã chọn đất Long Hưng – Thái Bình làm nơi đặt tôn miếu, xây dựng lăng tẩm làm nơi an nghỉ vĩnh hằng cho các vị vua đầu triều cùng hoàng tộc. Do sự tàn phá để trả thù của giặc Mông – Nguyên, nơi đây đã trở nên hoang phế và thời nay nhiều người đã lãng quên. Có lẽ, để bảo toàn phần mộ, đề phòng chiến tranh tiếp diễn nên hầu hết lăng tẩm các vua Trần từ  Trần Anh Tông về sau được đưa về đặt tại Đông Triều. Vùng đất Thái Đường, nơi đặt tôn miếu nhà Trần dần trở nên hoang phế. Sau khi toàn thắng giặc (chưa rõ vào năm nào), ngôi đền thờ các vua Trần đã được phục dựng lại, còn hành cung và lăng tẩm đã trở thành phế tích. Tiếc thay, ngôi đền này cũng đã bị phá huỷ khi thực dân Pháp đổ bộ lên đất Thái Bình vào giữa thế kỷ trước. Nhân dân trong làng còn giữ được một số đồ thờ tự, trong đó có chiếc bài vị với dòng chữ: Thái Tông Hoàng Đế vị.
THÁI BÌNH –Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần - ảnh 2
THÁI BÌNH –Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần - ảnh 3
THÁI BÌNH –Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần - ảnh 4
Đền Trần Thái Bình (nguồn internet)
Sau năm 1954, dấu tích của khu mộ táng các vua, hoàng hậu cùng Hoàng tộc nhà Trần còn dễ dàng nhận được. Nhưng từ sau năm 1954 trở lại đây, phần nhiều những ngôi mộ phía sau hành cung nằm xen kẽ trong khu dân cư đã bị hư hao dần. Tại thôn Tam Đường, xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, nơi đặt hành cung và lăng tẩm, khi đào xuống 30-50cm vẫn thường gặp những hiện vật thời Trần như gạch, ngói, đầu rồng, tượng đất nung và đồ gốm sứ…. Qua những lần khai quật và thám sát khảo cổ học, tuy chưa được tiến hành một cách có hệ thống nhưng bước đầu đã có thể hình dung được một số đường đi và vị trí đặt tẩm điện trong hành cung. Di chỉ khảo cổ học Tam Đường đã được Bộ Văn hoá Thông tin xếp hạng di tích quốc gia.
Trên diện tích 5175m2, đền thờ các vua Trần và Đức thánh Trần Hưng Đạo đã được xây dựng công phu, uy nghi bề thế toạ lạc trên nền phế tích nằm giữa trung tâm xã Tiến Đức với các hạng mục đã hoàn thành là toà hậu cung, toà bái đường, tả vu, hữu vu, nghi môn, đài hoá vàng, ba ngôi mộ các vua Trần và một số công trình kiến trúc liên quan.
Đây là một tổng thể kiến trúc rộng lớn, là nơi thờ tự các vua Trần. Các công trình kiến trúc được bố trí theo trục chính, chia thành các không gian như: không gian hành lễ, không gian nội tự đền, không gian vườn cây xanh, là một công trình kiến trúc kế thừa và phát huy truyền thống kiến trúc dân tộc - kiến trúc đình làng. Riêng Toà hậu cung đền Trần là một phần trong tổng thể kiến trúc có kết cấu chữ đinh, gồm hai toà tám gian, trên diện tích 359m2, được khởi dựng bởi sự tài hoa của những người thợ; sự góp mặt của đá trong hợp thể kiến trúc tôn vinh vẻ uy linh của hậu cung với hệ thống rồng đá được chạm trổ tinh vi, sống động.
Đến nay phía trước hành cung gồm các nấm phần mang tên phần Cựu, phần Đa, phần Thính, phần Bụt (phần Sỏi)… là những ngôi mộ khá lớn. Đó là những ngôi mộ cao như những trái núi giữa đồng bằng, riêng phần Cựu, tương truyền là mộ táng Trần Thừa (tức Trần Thái Tổ) đã bị san bằng, năm 1979 khi làm thủy lợi nhân dân đã phát hiện thấy, bảo tàng tỉnh đã tiến hành khai quật. Theo truyền ngôn của địa phương thì phần Bụt hay gọi là phần Sỏi (vì mộ được ấp trúc bằng đất sét luyện với sỏi) là mộ Trần Nhân Tông. Đây là ngôi mộ lớn như trái núi án ngữ phía Nam Tam Đường. Ngôi mộ này từng bị san bạt nhiều, thậm chí có một thời do vô thức đã đào lấy sỏi dải đường. Thế nhưng, quy mô vẫn còn tới 400m2 với khối lượng đất và sỏi khá lớn. Nếu tính từ trên xuống thì quách đã bị lộ. Trên là quách đá với những phiến đá khổng lồ, dưới là quách gỗ. Rải rác phía trên mộ có những viên gạch giống như những viên gạch ở tháp Phổ Minh (Nam Định).
Lịch sử Việt Nam ghi nhận vương triều nhà Trần có nhiều vị vua anh minh tuấn kiệt như Trần Thái TôngTrần Thánh TôngTrần Nhân Tông và rất nhiều tướng kiệt xuất như Trần Thủ ĐộTrần Hưng ĐạoTrần Quang KhảiTrần Nhật DuậtTrần Khánh Dư, với những chiến công hiển hách, gắn với cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông bảo vệ tổ quốc, đánh dấu những mốc son trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc... Việc đầu tư phục dựng lại các thiết chế tín ngưỡng ở nơi đặt tôn miếu nhà Trần ở Thái Bình là việc làm cần thiết để góp phần giúp các thế hệ hôm nay và mai sau hiểu đầy đủ hơn về lịch sử các triều đại Việt Nam.
Linh Thùy (tổng hợp)
Nguồn tài liệu tham khảo:

http://idptravel.com/du-lich/du-lich-den-tran-thai-binh-c382.html

http://dentranthaibinh.com/

http://huc.edu.vn/chi-tiet/1742/.html

https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Tr%E1%BA%A7n_(Th%C3%A1i_B%C3%ACnh)

http://vnexpress.net/di-tich-den-tran-thai-binh/tag-563126-1.html

Bình luận

* Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu

Tin khác